IV SA/Po 949/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z wniosku J. W. w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności ze środków Funduszu Pracy postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu, 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sygn. akt IV SA/Po [...] UZASADNIENIE J. W. wniósł skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności ze środków Funduszu Pracy. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w którym podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, synem i teściem, a źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę żony ([...] zł.), emerytura teścia ([...] zł.) oraz dochód z prac dorywczych wnioskodawcy ([...] zł.). Przedstawiając swój stan majątkowy wnioskodawcy ujawnił fakt posiadania domu jednorodzinnego o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] zł. Wnioskodawca przedstawił również zestawienie stałych wydatków w tym na wywóz śmieci ([...] zł.), energię elektryczną ([...] zł.), gaz (ok. [...] zł.), RTV i Internet ([...] zł.), wyżywienie (ok. [...] zł.), środki czystości (ok. [...] zł.), leki (ok. [...] zł.), kredyt w CHF (ok. [...] zł.), ogrzewanie (ok. [...] zł.). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał również, że jest osobą bezrobotną pomimo aktywnych działań mających na celu znalezienie pracy. Ponadto wnioskodawca podniósł, że jest osobą schorowaną (nadciśnienie tętnicze i choroba wieńcowa), co wpływa na trudności w znalezieniu pracy. Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718.– dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Uwzględniając powyższe, mając na uwadze fakt, że przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy umorzenia należności ze środków Funduszu Pracy, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 2 sentencji postanowienia. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego, a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine P.p.s.a.). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący przy uwzględnieniu wysokości uzyskiwanych dochodów czterodobowej rodziny wynoszących łącznie ok. [...] zł. netto, przy deklarowanych wydatkach wynoszących [...] zł., nie jest w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Mając powyższe na uwadze, zasadnym jest przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.