I GZ 41/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 2 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 828/16 w zakresie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z 2 grudnia 2016 r., odmówił B. T. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wobec dwukrotnego awizowania, w dniach 13 marca i 21 marca 2014 r., przesyłki zawierającej wskazaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. została ona uznana za doręczoną w trybie zastępczym – art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). Pismem z dnia 11 lipca 2016 r., skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wymienioną decyzję wskazując w motywach, że nie mogła odebrać decyzji organu odwoławczego z uwagi na stan zdrowia. W 2009 r. u skarżącej wykryto nowotwór z powodu, którego w następnym roku leczyła się szpitalnie. Po hospitalizacji kilkukrotnie przechodziła chemioterapię, nie była w stanie zajmować się sprawami swoje firmy. O wydaniu decyzji dowiedziała się 4 lipca 2016 r. Zarządzeniem z dnia 19 października 2016 r. wezwano stronę do uprawdopodobnienia wniosku przez wskazanie czy w okresie od marca do kwietnia 2014 r. była poddawana zabiegom leczniczym – hospitalizowana, poddawana leczeniu w inny sposób. W odpowiedzi, skarżąca przedłożyła zaświadczenie, z którego wynikał, iż przebywa pod stałą kontrolą Poradni Onkologicznej Centrum Medycznego HCP w P. po przebytym leczeniu operacyjnym raka piersi i aktualnie kontynuuje leczenie farmakologiczne. Sąd I instancji wskazując na przesłanki wynikające z art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Strona, pomimo wezwania, nie uprawdopodobniła bowiem twierdzeń o stanie zdrowia, w okresie marzec – kwiecień 2014, który uniemożliwiał jej podjęcie czynności zmierzających do odebrania przesyłki zawierającej decyzję organu podatkowego osobiście lub za pośrednictwem osób trzecich. B. T. zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu rażące naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. określa natomiast, że w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wynika z treści powołanych przepisów konieczną przesłanką warunkującą możliwość przywrócenia uchybionego terminu jest aby uchybienie to nastąpiło bez winy strony oraz aby wnioskujący o przywrócenie terminu uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy. Chodzi o takie obiektywne, a więc niezależne do strony, okoliczności, których wystąpienie uniemożliwiało dochowanie terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu przed sądem. Przenosząc powyższe rozważania na grunt tej sprawy za prawidłową uznać należy ocenę wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] marca 2014 r., jakiej dokonał Sąd I instancji. Istotnie, bowiem skarżąca pomimo wezwania nie uprawdopodobniła, że w okresie, w którym organ podjął próbę doręczenia jej wskazanej decyzji – dwukrotna awizacja przesyłki w dniach 13 i 21 marca 2014 r. – istniały obiektywne okoliczności uniemożliwiające jej podjęcie korespondencji, które w konsekwencji doprowadziły do uchybienia terminu do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie organu podatkowego. Z przedstawionego we wniosku o przywrócenie terminu i przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego wynikało bowiem, że w okresie po wykryciu u skarżącej nowotworu i przebytym leczeniu operacyjnym z powodu raka piersi, co miało miejsce chronologicznie w 2009 i 2010 r., kilkukrotnie podawana była chemioterapii, skutkiem której było, jak wskazała strona, wieloletnie osłabienie, nudności, wypadnie włosów, stałe zmęczenie pogorszenie stanu psychicznego. Mając na uwadze przywołaną argumentację, przede wszystkim zaś okres czasu dzielący przebytą przez skarżącą mastektomię z datą wydania kwestionowanej decyzji, kluczowym było ustalenie czy w okresie obejmującym przesłanie stronie rozstrzygnięcia i dwukrotne awizowanie tej przesyłki, odczuwała ona negatywne skutki przebytych chemioterapii i prowadzonej terapii farmakologicznej, które uniemożliwiały jej normalną egzystencję, w tym dbanie o sprawy firmy i sprawowanie pieczy nad toczącymi się postępowaniami administracyjnymi – w niniejszej sprawie wszczęte postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Zasadnie wobec tego Sąd I instancji, mając na uwadze szczególny charakter choroby strony, wezwał ją do sprecyzowania – wskazania, czy w okresie od marca do kwietnia 2014 r. była hospitalizowana lub poddana leczeniu w inny sposób. Dopiero, bowiem wskazanie na tego typu konkretne okoliczności, które mogły mieć miejsce w określonym w wezwaniu czasie, przypadające na okres awizowania przesyłki z decyzją z dnia [...] marca 2014 r., pozwoliłyby na ustalenie zaistnienia przesłanki braku winy w uchybieniu przez skarżącą terminu do wniesienia skargi na to rozstrzygnięcie. Przedłożone przez skarżącą zaświadczenie z dnia 28 lipca 2016 r. nie wskazywało, aby w wymienionym w wezwaniu czasie była hospitalizowana, podlegała leczeniu w innej formie (ambulatoryjnej, domowej) lub była w okresie wzmożonego, negatywnego działania terapii farmakologicznej bądź agresywnych skutków ubocznych chemioterapii. Wynikało z niego wyłącznie, że w chwili obecnej pozostaje pod stałą kontrolą Poradni Onkologicznej i kontynuuje leczenie tomoxifenem. Zauważyć w tym zakresie należy, że z zaświadczenia nie wynika, jak podnosi skarżąca w zażaleniu, że "leczy się cały czas i jest pod opieką Poradni (...)". Użyte w jego wstępie sformułowanie "W chwili obecnej (...)" wraz z datą jego wystawienia, nie daje podstaw do stwierdzenia o pozostawaniu skarżącej pod stałą opieką poradni onkologicznej i nieprzerwanej ciągłości leczenia od czasu przebytej operacji i co ważniejsze w okresie doręczenia w trybie zastępczym decyzji. Zauważyć również należy, że co do zasady wynikającej z powołanego na wstępie art. 87 § 2 p.p.s.a., że to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Działania Sądu I instancji związane z rozpoznaniem wniosku skarżącej, zmierzające do jego sklarowania przez podanie konkretnych i istotnych informacji, nie wynikały z regulacji przepisów procedury sądowoadministracyjnej, a w swej istocie miały na celu zapewnienie stronie przy jej niewątpliwie szczególnej i niekorzystnej sytuacji zdrowotnej, prawa do sądu. Nie można wobec tego przypisać Sądowi I instancji, jak wywodzi strona, nadmiernego rygoryzmu w interpretacji obowiązującego prawa jak i jego stosowania. Przywrócenie stronie, w opisanym stanie sprawy, uchybionego terminu stanowiłoby w istocie naruszenie przez Sąd I instancji regulacji zawartych w przepisach dotyczących uchybienia i przywrócenia terminu wobec braku podstaw do uznania, że uchybienie terminu, o przywrócenie, którego wniosła skarżąca, nastąpiło bez jej winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.