II OSK 1530/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-05-07
Skład orzekający: Jerzy Stelmasi, Grzegorz Czerwiński, Renata Detka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, w ramach postępowania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, może odmówić uchylenia tej decyzji, jeśli podnoszone przez stronę nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie spełniają przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a.?Ratio decidendi
Postępowanie o wznowienie postępowania ma na celu jedynie zbadanie, czy zaistniały przesłanki określone w art. 145 § 1 K.p.a. Organy nie rozpoznają sprawy ponownie w trzeciej instancji. Odmowa uchylenia decyzji ostatecznej jest uzasadniona, jeśli podnoszone przez stronę nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie wypełniają przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a., a w szczególności, gdy kwestia tytułu prawnego do gruntu nie miała znaczenia dla wydania pierwotnej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego odmawiającą uchylenia decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej. Skarżący domagali się wznowienia postępowania, podnosząc zarzuty dotyczące sfałszowania dowodów oraz nieuregulowanego stanu prawnego działki. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną, oceniając zasadność zarzutów podniesionych przez skarżących.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Renata Detka Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. T. i E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2393/16 w sprawie ze skargi E. T. i E. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2393/16, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierponia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), oddalił skargę E. T. i E. G. (dalej jako Skarżący) na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa (obecnie Minister Inwestycji i Rozwoju) z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: [...] utrzymującą w mocy, wydaną w wyniku wznowienia postępowania, decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] odmawiającą uchylenia decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...], którą uchylono w części i orzeczono w tym zakresie co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymano w mocy decyzję Starosty Nowotarskiego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], znak: [...] o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej pn. "Rozbudowa drogi gminnej nr [...] od km 0+002,58 do km 0+225,52 B. w R.". Sąd uznał, że zaskarżona decyzja ani decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Sąd nie miał jakichkolwiek zastrzeżeń odnośnie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego jak i zastosowanych przepisów prawa.
Sąd przytoczył okoliczności jakie zostały przez skarżących wskazane w złożonym przez nich w dniu [...] maja 2014 r. wniosku o wznowienie postępowania dotyczącego zezwolenia na realiację rozbudowy przedmiotowej drogi gminnej oraz w uzupełniającym ten wniosek piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. jako okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako K.p.a.) i stwierdził, że zasady rządzące postępowaniem wznowieniowym zostały w sprawie zachowane, a poczynione ustalenia uzasadniały zastosowanie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. tj. wydania decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, z uwagi na brak wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b K.p.a. podstaw do jej uchylenia.
Sąd wyjaśnił, że uchylenie decyzji w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. następuje dopiero po łącznym spełnieniu trzech przesłanek, tj. w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ administracji w toku instancji sfałszowano dowód, sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu oraz gdy sfałszowany dowód stał się podstawą ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Cechę istotności będą miały te okoliczności, które dotyczą faktów prawotwórczych, tj. wpływają na określenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Z treści art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wynika, że prawidłowe powołanie się na przesłankę wznowieniową w nim zawartą, wymaga kumulatywnego spełnienia określonych warunków. Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1385/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż rację mają organy orzekające w sprawie podnosząc, że okoliczności wskazywane przez skarżących nie wypełniają powyższych przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 K.p.a.
W ocenie Sądu I instancji zasadne jest stanowisko organu, który stwierdził - odnosząc się do przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. – że z akt sprawy nie wynika i nie wykazali tego również skarżący, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Sąd podzielił stanowisko zaskarżonego organu, że dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy nie wskazuje, aby ewidencja gruntów, na podstawie której orzekały organy, była sfałszowana. Stwierdził, że znajdujące się w aktach sprawy wypisy uproszczone z rejestru gruntów z dnia [...] lipca 2010 r. sporządzone przez Starostę Nowotarskiego, są dokumentami oryginalnymi. Organy obu instancji prawidłowo wskazały, że przeprowadzona analiza ww. dokumentów nie ujawniła okoliczności, które wskazywałyby, że dokumenty te zostały przerobione lub podrobione, a sami skarżący nie przedłożyli dowodów, z których wynikałoby, że dokumenty te są fałszywe. Wypisy z ewidencji gruntów stanowią wiążący dla organu dokument niezbędny do oznaczenia właścicieli nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, natomiast prawidłowość zawartych w nim danych nie może stanowić przedmiotu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Wypis z ewidencji gruntów jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. i korzysta z domniemania prawdziwości. Zdaniem Sądu, prawidłowo organ wskazał, że skarżący, którzy domagają się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy muszą przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany. Nie jest bowiem rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie. W przedmiotowej sprawie dokument taki nie został przedstawiony przez skarżących.
Sąd wskazał, że słusznie organy orzekające w sprawie uznały, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W okolicznościach tej sprawy nie może stanowić przesłanki wznowieniowej twierdzenie skarżących, że Gmina Raba Wyżna nie posiada tytułu prawnego do działki nr [...], gdyż nie została wydana przez wojewodę decyzja deklaratoryjna. Prawidłowo organ wskazał, że wpisu w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Nowym Targu, V Wydział Ksiąg Wieczystych dokonano na podstawie decyzji Starosty Nowotarskiego z dnia [...] lipca 2012 r., uchylonej w części, a w pozostałym zakresie utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2013 r. Zgodnie z art. 12 ust. 2 specustawy drogowej, decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej i katastrze nieruchomości. Ujawnienie w ww. księdze wieczystej właściciela, tj. Gminy Raba Wyżna, było konsekwencją wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Nie jest więc nowym dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji nieznanym organowi, który wydał decyzję, bowiem zaistniało po wydaniu decyzji zezwalającej na realizację planowanej inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa drogi gminnej nr [...] od km 0+002,58 do km 0+225,52 «B.» w R.".
Sąd podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który w wyroku z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1148/13 (oddalającym skargę E. G. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...], w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej), wyjaśnił (odnosząc się do głównego zarzutu skargi dotyczącego niewyjaśnienia przez organy kwestii tytułu prawnego do działki nr [...]), że ustalenie to wykracza poza zakres postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Sąd podał, że Wójt Gminy Raba Wyżna przedstawił dokumenty, które jednoznacznie przesądzają, iż działka nr [...] w całości stanowi działkę drogową i zaliczona jest do dróg publicznych. Dalej, Sąd ten wyjaśnił, że kwestia ewentualnego nieuregulowania tytułu prawnego do działki nr [...] i niewydania przez Wojewodę deklaratoryjnej decyzji potwierdzającej przejście z mocy prawa własności działki na gminę z dniem 1 stycznia 1999 r., nie może mieć żadnego znaczenia w toczącym się obecnie postępowaniu.
Sąd I instancji wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 kwietnia 2015 r. II OSK 106/15 oddalającym skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1148/13 stwierdził, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w trybie specustawy drogowej nie stanowi przeszkody sam w sobie stan prawny gruntu lub nieuregulowany stan prawny gruntu, na którym ma być realizowana taka inwestycja, jak i stan faktyczny na takim gruncie. Specustawa drogowa dopuszcza bowiem prowadzenie postępowania zmierzającego do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nawet w sytuacji gdy przedmiotem tego postępowania są nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym (art. 11d ust. 7 i art. 11f ust. 5 specustawy drogowej). Skutkiem wydania decyzji o realizacji inwestycji drogowej jest przejęcie z mocy prawa własności nieruchomości położonych w granicach linii rozgraniczających, a ustalonych taką decyzją, na rzecz właściwej jednostki samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg gminnych (art. 12 ust. 4 pkt 2 specustawy drogowej). Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z drogą, która przed dniem 1 stycznia 1999 r. została zaliczona do kategorii dróg publicznych, o czym świadczy uchwała Rady Gminy Raba Wyżna z dnia [...] grudnia 1998 r. w sprawie opinii Rady Gminy Raba Wyżna o aktualizacji wykazu dróg gminnych na terenie Gminy Raba Wyżna. Uchwałą tą bowiem zaliczono do dróg publicznych tej Gminy drogę nr [...] o nazwie "B.", zlokalizowanej na działkach o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], w tym na spornej działce nr [...]. Późniejsze uchwały organów władzy publicznej tylko fakt ten potwierdzają. Strona skarżąca kasacyjnie powinna mieć na względzie, że na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych przed 1 stycznia 1999 r. zaliczenie dróg do kategorii dróg publicznych nie musiało być związane z prawem własności. Dopiero taki wymóg nastąpił w związku z nowelizacją ustawy o drogach publicznych. Na mocy art. 52 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 ze zm.), z dniem 1 stycznia 1999 r. dodano przepis art. 2a, zgodnie z którym drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa (ust. 1), a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy (ust. 2). Z kolei treść tego przepisu nawiązuje do postanowień art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), na mocy którego nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości była ostateczna decyzja wojewody. Oznacza to, że tego rodzaju drogi z mocy prawa stawały się własnością m.in. jednostek samorządu terytorialnego (gminy). Istota prawna nabywania nieruchomości w trybie art. 73 ww. ustawy została przedstawiona przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 września 2009 r. o sygn. akt P 33/07. Jak wskazał Trybunał treść art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających nie pozostawia wątpliwości, że własność nieruchomości, których dotyczy ten przepis, przeszła 1 stycznia 1999 r. na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Natomiast rozstrzygnięcie wojewody na podstawie art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających nie tworzy nowego stanu prawnego, lecz jedynie potwierdza w konkretnej sytuacji wywłaszczenie z mocy prawa, a więc ma charakter deklaratoryjny. Ponieważ decyzje takie stanowią wiążące potwierdzenie dokonanych ex lege zmian w sytuacji prawnej określonych podmiotów, to wywołują skutki ex tunc, tj. od chwili, gdy dany stan prawny zaistniał (por. Prawo administracyjne, pod red. M. Wierzbowskiego, wyd. 8, Warszawa 2008, s. 288 i n.). Funkcją decyzji wojewody wydawanej na podstawie art. 73 przepisów wprowadzających jest potwierdzenie wywłaszczenia konkretnej nieruchomości od dnia 1 stycznia 1999 r. Zgodnie z treścią art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających decyzja wojewody stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej wynikającej z wywłaszczenia zmiany właściciela. Dlatego należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 16 maja 2002 r., sygn. IV CKN 1071/00 (OSNC z 2003 r., nr 9, poz. 120), że decyzja wojewody jest wyłącznym dowodem nabycia własności konkretnej nieruchomości. Skoro ustawodawca jednoznacznie wskazał sposób urzędowego potwierdzenia wywłaszczenia, to nie ma możliwości stosowania innych środków dowodowych (por. uchwała SN z 21 stycznia 2003 r., w sprawie o sygn. III CZP 77/02, OSNC z 2003 r., nr 11, poz. 144). Z tych względów brak jest przeszkód do stwierdzenia, że ww. droga została zaliczona do kategorii dróg publicznych w trybie art. 7 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, a co więcej, zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, że stanowi własność Gminy Raba Wyżna, nawet jeżeli w stosunku do działki nr [...] wojewoda nie wydał stosownej decyzji potwierdzającej ten fakt, jak również pomimo, że prawo własności Gminy nie zostało ujawnione w księdze wieczystej. Istotą obowiązywania art. 73 ww. ustawy jest bowiem nabycie z mocy prawa przez gminy własności dróg, które nie stanowiły ich własności, a znajdowały się we władaniu gminy i zostały zajęte pod drogi publiczne przed 1 stycznia 1999 r. Strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała bowiem na żadnym z etapów postępowania, że w stosunku do działki nr [...] nie miał zastosowania art. 73 ww. ustawy. W tej sytuacji NSA stwierdził, że kwestia ewentualnego nieuregulowania tytułu prawnego do działki nr [...] i niewydania przez Wojewodę deklaratoryjnej decyzji potwierdzającej przejście z mocy prawa własności działki na gminę z dnia 1 stycznia 1999 r., nie może mieć żadnego znaczenia w toczącym się obecnie postępowaniu.
Sąd zauważył, że, na podstawie art. 170 P.p.s.a., jest związany oceną prawną przedstawioną w powyższych wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 106/15 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1148/13. Zgodnie bowiem z art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji wskazał – za organami orzekającymi w niniejszej sprawie – że żadna z podnoszonych przez skarżących okoliczności nie stanowi przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 K.p.a. wskazującej, iż decyzja o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej została wydana w oparciu o dokument sfałszowany, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne (pkt 1), bądź na podstawie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznane organowi wydającemu taką decyzję (pkt 5).
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzono, iż zarzuty te są niezasadne i nie mają wpływu na odmienne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Przywołana przez skarżących argumentacja dotycząca braku postępowania rozgraniczeniowego, które miał obowiązek (zdaniem skarżących) przeprowadzić Wójt Gminy Raba Wyżna oraz powołana uchwała Rady Gminy Raba Wyżna z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] w sprawie rozpatrzenia skargi E. G. zobowiązująca Wójta Gminy Raba Wyżna do usunięcia żwiru z terenu skarżących - nie stanowią okoliczności uzasadniających, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., uchylenie kontrolowanej decyzji w trybie wznowienia postępowania administracyjnego.
Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucili naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego. Stawiając zarzuty naruszenia prawa materialnego wskazano w szczególności na naruszenie:
a) art. 145 § 2 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. przez przyjęcie błędnej przesłanki, że Minister Infrastruktury i Budownictwa jest organem właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, na dzień 2 sierpnia 2016 r. na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury i Budownictwa (Dz.U. poz. 1907, z późn. zm.);
b) art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a, w związku z art. 1 ust. 1, art. 11a, art. 11f, art. 12 ust. 1 - 4 i art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, przez błędne przyjęcie iż decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi podstawę do nabycia prawa do gruntu, który nie jest pozyskiwany na potrzeby inwestycji drogowej a znajduje się pod drogą gminną, o nieuregulowanym stanie prawnym, w rozumieniu ustawy dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U, z 2016 r. poz.1440, z późn. zm.).
Natomiast naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy skarżący upatrują w naruszeniu:
a) art. 134 § 1 P.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przez pominięcie oceny czy nieuregulowanie stanu prawnego działki znajdującej się w obrębie drogi gminnej i uregulowanie tytułu prawnego gminy do gruntu znajdującego się pod drogę publiczną w trybie specustawy z pominięciem innych właściwych trybów;
b) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w związku z zarzutem naruszenia prawa materialnego określonego w pkt 1 lit. a niniejszej skargi, który stanowi, że sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 w tym w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. lub w innych przepisach.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojeówdzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpatrzernie skargi. Ponadto skarżący wystąpili o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący przedstawili argumentację mającą potwierdzać zasadność podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
W ocenie NSA, skarga kasacyjna E. T. i E. G. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej wskazujący na niewłaściwość (rzeczową) Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania odwołania od wydanej w postępowaniu wznowieniowym decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 24 września 2015 r. odmawiającej uchylenia decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 24 czerwca 2013 r. jest nieprecyzyjny bowiem nie wskazuje jakiego aktu normatywnego dotyczy wskazany tam art. 145 § 2 pkt 1. Można jedynie domyślać się z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, iż autorowi skargi mogło chodzić o ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy, bowiem tylko zestawienie tego przepisu z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. uzasadnia argumentację z uzasadnienia skargi kasacyjnej, że została naruszona własciwość organu w niniejszej sprawie co skutkować powinno stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów o właściwości rzeczowej Ministra Infrastruktury i Budownictwa w czasie wydawania przez niego zaskarżonej decyzji w dniu [...] sierpnia 2016 r. Postępowanie odwoławcze zostało zainicjowane w dniu 21 października 2015 r. kiedy do Ministra Infrastruktury i Rozwoju wpłynęło odwołanie skarżacych. W dniu wszczęcia postępownia Minister Infrastruktury i Rozwoju był właściwy do rozpozania tego odwołania jako właściwy w sprawach budownictwa. Sytuację w tym zakresie zmieniło rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury i Budownictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 1907), które weszło w życie w dniu ogłoszenia 18 listopada 2015 r. ale z mocą wsteczną od 16 listopada 2015 r. Mocą tego rozporządzenia Minister Infrastruktury i Budownictwa stał się właściwym w sprawach budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Wszedł zatem w zakres kompetencji jakie dotychczas przypisane były Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju. Ustawą z dnia 19 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1960), która weszła w życie w dniu 27 listopada 2015 r. utworzony został dział budownictwo, planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz mieszkalnictwo. Zmianą tą doprowadzono do przeniesienia geodezji i kartografii z działu administracja publiczna do działu budownictwo, planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz mieszkalnictwo. Usunięto z określenia planowania i zagospodarowania przestrzennego oznaczenie w postaci "lokalne". Konsekwencją zmiany nazwy działu z art. 9a ustawy o działach administracji rządowej była nowelizacja rozporzędzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastuktury i Budownictwa dokonana rozporządzeniem zmieniającym z dnia 9 grudnia 2015 r. (weszło w życie w tej samej dacie). Ujednolicony został zapis zakresu działania tego Ministra z oznaczeniem jakie nadano podległemu mu działowi admimnistracji rządowej w ustawie o działach administracji rządowej.
Zgodnie zaś z art. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej postępowania administracyjne wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy toczą się nadal przed organami, które przejęły kompetencje zgodnie z przepisami niniejszej ustawy (ust. 1). Organy, które przejęły zadania i kompetencje na podstawie niniejszej ustawy, przejmują wszystkie prawa i obowiązki organów, które utraciły kompetencje (ust. 2). Organy, które utraciły zadania i kompetencje na podstawie niniejszej ustawy, przekazują niezwłocznie akta spraw administracyjnych oraz inne dokumenty organom, które przejęły zadania i kompetencje (ust. 3).
W związku z powyższym fakt kierowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa działem budownictwo, planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz mieszkalnictwo od dnia obowiązywania ustawy zmieniającej ustawę o działach administracji rządowej tj. od 27 listopada 2015 r. uprawniał tegoż ministra do załatwienia sprawy odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym przez Wojewodę Małoposkiego z zakresu budownictwa, a zatem niniejszej sprawy, która dotyczyła rozbudowy drogi gminnej.
Została zachowana także właściwość instancyjna ponieważ organem wyższego stopnia uprawnionym do rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2015 r. wydanej w postępowaniu wznowieniowym jako przed organem I instancji było organ wyższego stopnia (art. 127 § 1 K.p.a.). Natomiast w myśl art. 17 pkt 2 K.p.a. organem wyższego stopnia w stosunku do wojewodów są właściwi w sprawie ministrowie. Z uwagi na właściwość Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawach z zakresu budownictwa (do czego zalicza się rozbudowę drogi gminnej) organ ten był właściwy do rozpatrzenia odwołania skarżących od decyzji Wojewody Małopolskiego z [...] września 2015 r. w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2013 r. dotyczącej rozbudowy drogi gminnej nr [...] od km 0+002,58 do km 0+225,52 B. w R..
W związku z powyższym należy uznać, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. (naruszenie właściwości organu), a tym samym Sąd I instancji rozpatrując skargę nie miał podstawy by zastosować art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i na tej podstawie uchylić zaskarżoną decyzję. Zatem, w ocenie NSA, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. należy uznać za niezasadny.
NSA stwierdza, że nie został naruszony art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczna można wznowić postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Skoro w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 106/15 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1148/13 w sprawach dotyczących decyzji ostatecznej w przedmiocie realizacji inwestycji drogowej - rozbudowy drogi gminnej, stwierdzono, że kwestia wykazania przez Gminę Rada Wyżna posiadania prawa własności do działki [...] zajętej pod budowę drogi nie miała znaczenia dla wydania prawidłowej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestytcji drogowej, to kwestia nabycia przez Gminę prawa do gruntu gdzie realizowana ma być inwestycja drogowa podnoszona kolejny raz na etapie postępowania wznowieniowego nie uzasadnia wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W powołanych wyżej wyrokach przesądzono o braku istotności tej kwesti dla wydania zezwolenia na realizację przedmiotowej drogi gminnej.
Z akt sprawy wynika, że wpisu w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Nowym Targu, V Wydział Ksiąg Wieczystych dokonano na podstawie decyzji Starosty Nowotarskiego z dnia [...] lipca 2012 r., uchylonej w części, a w pozostałym zakresie utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2013 r. Zgodnie z art. 12 ust. 2 specustawy drogowej, decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej i katastrze nieruchomości. Ujawnienie w ww. księdze wieczystej właściciela, tj. Gminy Raba Wyżna, było konsekwencją wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Nie jest więc nowym dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji nieznanym organowi, który wydał decyzję, bowiem zaistniało po wydaniu decyzji zezwalającej na realizację planowanej inwestycji drogowej.
Nie sposób zatem uznać, że Skarżący podnosząc kwestię nabycia prawa do gruntu na etapie postępowania wznowieniowego wykazali istnienie istotnej dla sprawy nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji nieznanego organowi, który wydał decyzję. Wobec tego słusznie uznał Sąd I instancji, że prawidłowe było ustalenie organów, iż nie wystąpiła przesłanka wznowienia z art. 145 1 pkt 5 K.p.a.
Należy jednocześnie zaznaczyć, że organy wydając decyzję w trybie postępowania wznowieniowego nie dokonują kolejny raz (trzecia instancja) rozpoznania sprawy. Organy te badają jedynie czy zaistniały wskazane w art. 145 § 1 K.p.a. podstawy wznowieniowe i jeśli tak to czy decyzja ostateczna z uwagi na dostrzeżone wady postępowania powinna zostać uchylona. Wobec tego niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 ust. 1, art. 11a, art. 11f, art. 12 ust. 1-4 i art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych bowiem Sąd ten, tak jak organy w postępowniu wznowieniowym nie były uprawnione do stosowania przepisów prawa materialnego odnoszących się do decyzji ostatecznej.
Zdaniem NSA, chybiony jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. Granice niniejszej sprawy wyznaczył jej przedmiot. Dotyczyła ona kwestii odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania. Zgodnie z tym przedmiotem sprawy Sąd badał wyłącznie czy organy właściwie uznały, że brak było przesłanek z art. 145 § 1 K.p.a., w szczególności pkt 1 i pkt 5. Sąd o czym świadczy uzasadnienie wyroku dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji w tym zakresie i uznał, że rozstrzygnięcie organów z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. było prawidłowe. Kwestia posiadania przez Gminę prawa do działki nr [...] i nieuregulowania jej stanu prawnego nie wchodziła w zakres kontroli legalności zaskarżonej decyzji przez Sąd. Zagadnienia te, jak stwierdzono w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 106/15 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1148/13 w sprawach o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej, nie miały znaczenia dla legalności tejże decyzji.
W tym stanie sprawy NSA uznał, że oddalenie skargi przez Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem było prawidłwe bowiem organy orzekające w sprawie słusznie przyjęły, że okoliczności wskazywane przez skarżących nie wypełniają przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 K.p.a. Takie stwierdzenie uzasadniało zaś rozstrzygnięcie z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło