II SA/Wa 1106/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Iwona Maciejuk (spr.), Protokolant spec. Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na orzeczenie [...] Zastępcy Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., 2. zasądza od [...] Zastępcy Komendanta Głównego Policji na rzecz K. S. kwotę 480 zł słownie (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], na podstawie art. 135j. ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, po dokonaniu analizy i oceny całokształtu okoliczności oraz materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko [...] K.S. - Komendantowi Miejskiemu Policji w [...], obwinionemu o to, że: w okresie od [...] do [...] lutego 2014 r. nieprawidłowo realizował czynności służbowe przełożonego dyscyplinarnego akceptując niemającą uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym ani obowiązujących przepisach prawa ocenę postępowania [...] M.K. w zakresie udzielania przez niego bezpłatnych porad prawnych w siedzibie Komisariatu Policji w [...], zawartą w zatwierdzonych przez [...] Zastępcę Komendanta Miejskiego Policji w [...] wnioskach sprawozdania z czynności wyjaśniających l.dz. [...], tj. o czyn z art. 132 ust.3 pkt 2 ustawy o Policji, uznał [...] K. S. winnym zarzucanego mu czynu i odstąpił od ukarania. Komendant Główny Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] września 2014 r., na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu sprawy ze skargi K.S. wyrokiem z dnia 22 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2059/14 uchylił zaskarżone orzeczenie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] września 2014 r. oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że brak było podstaw do zakwalifikowania czynu określonego w postawionym [...] K. S. zarzucie, jako przewinienia dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji i uznania wymienionego policjanta winnym jego popełnienia. Organ obowiązany był wziąć powyższe pod uwagę ponownie rozpoznając sprawę. W trakcie toczącego się postępowania sądowego K. S. raportem z dnia [...] lipca 2015 r. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z prośbą o zwolnienie go ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2015 r. w związku z nabyciem praw emerytalnych. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] zwolnił na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji [...] K. S. ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2015 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem nr [...] (bez daty) umorzył postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] K.S. Odpis orzeczenia w dniu [...] stycznia 2016 r. został doręczony [...] K. S. Organ nie doręczył odpisu orzeczenia adwokatowi T.C., obrońcy wymienionego. Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania, orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. uchylił orzeczenie KWP w [...] nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego. Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. umorzył postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] K.S. W uzasadnieniu powołując art. 132 ust. 1 ustawy o Policji wskazał, że konsekwencje natury dyscyplinarnej może ponosić wyłącznie czynny zawodowo funkcjonariusz Policji. W sytuacji gdy obwiniony zostaje zwolniony ze służby w Policji, prowadzone przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne staje się bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości pociągnięcia go do odpowiedzialności dyscyplinarnej. W powyższej sytuacji przełożony dyscyplinarny utracił możliwość orzekania w sprawie obwinionego nie będącego już funkcjonariuszem Policji. Zgodnie z dyspozycją art. 135j. ust. 4 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny umarza postępowanie dyscyplinarne w przypadkach, o których mowa w art. 135 ust. 1, albo gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innej przyczyny. W odwołaniu pełnomocnik K.S., powołując się na przepis art. 153 P.ps.a., podniósł, że wobec uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzeczeń Komendanta Głównego Policji oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] organ powinien orzec o uniewinnieniu odwołującego się. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Komendant Główny Policji [...] J.S., działając na podstawie art. 135c ust. 2 i art. 135d ust. 2 ustawy o Policji, wyłączył się od udziału w postępowaniu odwoławczym w tej sprawie, wyznaczając do dalszego prowadzenia [...] Zastępcę Komendanta Głównego Policji, [...] A. S. Okolicznością wyłączającą Komendanta Głównego Policji od badania niniejszej sprawy w II instancji było wydanie przez [...] J. S., jako ówczesnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], orzeczenia w I instancji. [...] Zastępca Komendanta Głównego Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2016 r., na podstawie art. 135n ust. 4 ustawy o Policji, utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. W uzasadnieniu [...] Zastępca KGP powołał przepis art. 132 ust. 1 ustawy o Policji i stwierdził, że z uwagi na fakt, iż K. S. z chwilą rozwiązania stosunku służbowego przestał być policjantem, w oparciu o cytowane przepisy ustawy nie może ponosić odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnione przewinienie dyscyplinarne. Na skutek zwolnienia policjanta ze służby ustaje również władza dyscyplinarna nad nim ze strony prowadzącego postępowanie dyscyplinarne przełożonego dyscyplinarnego (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy sygn. akt II SA/Bd 504/14 z 2 lipca 2014 r.). A zatem brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrywania odwołania obrońcy [...] K. S. i odnoszenia się do podnoszonych przez niego kwestii, a tym samym rozstrzygania o uniewinnieniu wymienionego od zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. W niniejszej sprawie wystąpiła bowiem bezprzedmiotowość postępowania dyscyplinarnego, która skutkuje koniecznością jego umorzenia. [...] Zastępca Komendanta Głównego Policji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przywołanym wyroku nie nakazał uniewinnienia [...] K. S., zaś w międzyczasie wystąpiły okoliczności, które uniemożliwiają wydanie innego rozstrzygnięcia jak umorzenie postępowania. Taką okolicznością jest fakt zwolnienia [...] K. S. ze służby w Policji, co powoduje, że nie podlega on już odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów. Orzeczenie [...] Zastępcy Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. stało się przedmiotem skargi K. S., reprezentowanego przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2016 r. zarzucił: 1. naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez zignorowanie wiążących ustaleń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 22 września 2015 r. uchylił orzeczenie Komendanta Głównego Policji oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. o uznaniu odwołującego winnym zarzucanego mu czynu i odstąpieniu od ukarania; 2. naruszenie art. 135j ust. 4 w zw. z art. 135 ustawy o Policji poprzez przyjęcie, iż postępowanie jest bezprzedmiotowe z powodu przejścia funkcjonariusza w stan spoczynku, podczas gdy jego celem jest wykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i niesłuszne jest uznanie, że w trakcie postępowania dyscyplinarnego nie jest już policjantem, co uniemożliwia wykonanie wyroku. Pełnomocnik podniósł, że prawomocny wyrok jest wiążący i wystąpienie odwołującego ze służby nie ma w tej sprawie znaczenia. Jedynym orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, które pozostawałoby w zgodzie z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uniewinnienie. W odpowiedzi na skargę [...] Zastępca Komendanta Głównego Policji, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia. Organ podniósł, że zmieniające się okoliczności sprawy powodują nieaktualność w części lub w całości oceny dokonanej na podstawie art. 153 P.p.s.a. i jednocześnie konieczność dokonania jej weryfikacji na podstawie stanu aktualnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt OSK 1403/04). Organ po ustaleniu, iż w sprawie wystąpiła przesłanka, która uniemożliwiła wydanie innego rozstrzygnięcia (merytorycznego), zobligowany był do umorzenia postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko K.S. z uwagi na jego bezprzedmiotowość z innej przyczyny wskazanej w ustawie o Policji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym działający z upoważnienia pełnomocnika skarżącego aplikant adwokacki poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Pełnomocnik [...] Zastępcy KGP wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie wskazania wymaga, że generalnie osoba, która przestała być policjantem (ustał stosunek służbowy), nie może – na gruncie przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. Z 2015 r., poz. 355 ze zm.) – ponosić odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zgodnie bowiem z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Na skutek zwolnienia policjanta ze służby nie można zatem dalej prowadzić wobec niego postępowania dyscyplinarnego i wymierzyć mu kary dyscyplinarnej. Stwierdzenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], że konsekwencje natury dyscyplinarnej może ponosić wyłącznie czynny zawodowo funkcjonariusz Policji jest zatem prawidłowe. Wskazania w związku z tym wymaga, że karami dyscyplinarnymi zgodnie z art. 134 pkt 1-6 ustawy o Policji są: 1) nagana, 2) zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania, 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, 5) obniżenie stopnia, 6) wydalenie ze służby. Nie ma natomiast, w ocenie Sądu, żadnych przeszkód – na gruncie przepisów ustawy o Policji – aby wobec skarżącego (zwolnionego ze służby policjanta) wydać orzeczenie o uniewinnieniu (art. 135j ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela, że również po dacie ustania stosunku służbowego, organy dyscyplinarne mają – w ograniczonym zakresie – tytuł do wydania orzeczenia kończącego postępowanie co do istoty, a więc uniewinniającego bądź wymierzającego karę dyscyplinarną (v. wyrok NSA z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 1130/05). W przypadku ustalenia, że do przewinienia dyscyplinarnego nie doszło organ może zatem wydać orzeczenie o uniewinnieniu, bez względu na fakt rozwiązania stosunku służbowego i bez względu na upływ rocznego terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 4 ustawy o Policji, a stanowiącym ograniczenie dla wymierzenia kary dyscyplinarnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2059/14 uchylił orzeczenie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] września 2014 r. oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., którym uznano K. S. winnym zarzucanego czynu i odstąpiono od ukarania. Sąd stwierdził, że brak było podstaw do zakwalifikowania czynu określonego w postawionym [...] K. S. zarzucie, jako przewinienia dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji i uznania wymienionego policjanta winnym jego popełnienia. Organ obowiązany był wziąć powyższe pod uwagę ponownie rozpoznając sprawę. Organy Policji rozstrzygające w niniejszej sprawie nie uwzględniły oceny prawnej wyrażonej w powołanym wyżej wyroku z dnia 22 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2059/14, czym naruszono przepis art. 153 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zwolnienie K. S. ze służby w Policji nie zmienia wyrażonej przez Sąd w wyroku oceny, że nie popełnił on przewinienia dyscyplinarnego (brak było podstaw do zakwalifikowania czynu określonego w postawionym zarzucie, jako przewinienia dyscyplinarnego) i brak było podstaw do uznania go winnym jego popełnienia. Organ Policji – wbrew ocenie prawnej wyrażonej w powołanym wyroku – w zaskarżonym obecnie orzeczeniu z dnia [...] maja 2016 r. przyjął, że K.S. popełnił przewinienie dyscyplinarne. W zaskarżonym orzeczeniu organ wskazał bowiem, że K. S. z chwilą rozwiązania stosunku służbowego nie może ponosić odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnione przewinienie dyscyplinarne. Z tego względu postępowanie dyscyplinarne umorzono. Stanowisko organu byłoby prawidłowe gdyby skarżący popełnił przewinienie dyscyplinarne. Skoro jednak K. S. przewinienia dyscyplinarnego nie popełnił, co zostało przesądzone w prawomocnym wyroku z dnia 22 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2059/14 i co organ obowiązany był wziąć pod uwagę ponownie rozpoznając sprawę, to nie ma zdaniem Sądu przeszkód do wydania orzeczenia o uniewinnieniu skarżącego, który został zwolniony ze służby w Policji. Z tego względu brak było w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania przepisu art. 135j ust. 4 ustawy o Policji, zgodnie z którym przełożony dyscyplinarny umarza postępowanie dyscyplinarne w przypadkach, o których mowa w art. 135 ust. 1, albo gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innej przyczyny. Organ niezasadnie przyjął bowiem, że – w stanie prawnym i faktycznym niniejszej sprawy – zwolnienie skarżącego ze służby w Policji stanowi przeszkodę do wydania orzeczenia co do istoty, tj. orzeczenia uniewinniającego, albowiem tylko takie orzeczenie w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2059/14 mogło w tej sprawie zostać wydane. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy.