III SA/Gl 1268/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczania części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 300 (trzysta) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 6.446 zł wnioskodawca, reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie doradcy podatkowego, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek został złożony na druku urzędowego formularza PPF. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w wyniku prowadzonego postępowania podatkowego musiał zawiesić prowadzenie działalności gospodarczej, tracąc tym samym swoje źródło dochodu, a jego składniki majątkowe zostały zajęte lub zabezpieczone. Aktualnie wnioskodawca jest osobą bezrobotną bez prawa do pobierania zasiłku i pozostaje na utrzymaniu pełnoletnich dzieci w ramach obowiązku alimentacyjnego. W efekcie strona pozbawiona jest dochodu oraz możliwości dysponowania swoim majątkiem, pozostaje na utrzymaniu pełnoletnich dzieci – w ramach obowiązku alimentacyjnego. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym razem ze swoja żoną N. S. Małżonkowie nie uzyskują żadnego dochodu. Wydatki na bieżące utrzymanie ponoszą pełnoletnie dzieci wnioskodawcy. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Załącznikiem do wniosku były: zawiadomienie o zajęciu środku transportu; zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w A; postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. oraz zeznania podatkowe wnioskodawcy – PIT-36L za 2014 i PIT-37 za 2015 r. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 7 listopada 2016 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego jego małżonki. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał: wydruk z CEIDG, z którego wynika, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest aktualnie zawieszona (od dnia 1 marca 2016 r.); wyciąg z rachunku bankowego strony w A za okres od sierpnia 2016 r. do października 2016 r.; decyzja o uzyskaniu przez wnioskodawcę statusu osoby bezrobotnej i zaświadczenie z dnia 21 listopada 2016 r. o posiadaniu tego statusu; zaświadczenie o ilości osób zameldowanych na pobyt stały; oświadczenia A. S. i A. S. o pomocy finansowej udzielanej ich rodzicom – po 600 zł miesięcznie (od dnia 1 lipca 2016 r.). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że strona skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się do wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał aktualnego stanu majątkowego swojej żony w sposób przejrzysty, a w zasadzie nie wykazał nawet ile osób de facto wchodzi w skład jego wspólnego gospodarstwa domowego. Z przedłożonego przez wnioskodawcę materiału dowodowego wynika, że on sam jest aktualnie osobą bezrobotną nie posiadającą prawa do pobierania zasiłku. Jego działalność gospodarcza jest aktualnie zawieszona (od 1 marca 2016 r.) i toczą się w stosunku do niego postępowania egzekucyjne. Brak natomiast odpowiednio wyczerpujących danych odnośnie jego żony N. S. (tzn. brak jest zaświadczenia wskazującego na jej status osoby bezrobotnej). Jedynie z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w M. z dnia [...] r. wynika, że wnioskodawcy i jego żonie przysługuje prawo do świadczeń publicznych zakładów opieki zdrowotnej na zasadach przewidzianych dla pracowników – z czego wynika, że żona strony również nie pozostaje zatrudniona na podstawie stosunku pracy. Niezależnie od tego, zaświadczenie o zameldowaniu nie wymienia wszystkich osób zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (zgodnie z treścią wezwania referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2016 r.), lecz stwierdza, że pod adresem tym na pobyt stały zameldowane są cztery osoby. Uwzględniając adresy synów wnioskodawcy i jego małżonki wnioskować można, że zameldowany pod tym adresem jest skarżący, jego żona oraz ich dwaj synowie: A. S. i A. S. Co istotne jednak, to fakt, że wnioskodawca na druku urzędowego formularza PPF oświadczył, że zamieszkuje jedynie ze swoją żoną, tymczasem z ww. danych wynika, że pozostaje on w czteroosobowym gospodarstwie domowym, razem z dwojgiem pełnoletnich synów. Stwierdzić należy, że na druku urzędowego formularza PPF oświadczył wnioskodawca (rubryka nr 11), że wydatki na bieżące utrzymanie ponoszą pełnoletnie dzieci. Natomiast z oświadczeń z dnia 19 listopada 2016 r. wynika, że obaj synowie udzielają swoim rodzicom pomocy finansowej w kwocie po 600 zł miesięcznie (czyli łącznie 1.200 zł miesięcznie). Z oświadczeń powyższych wynika, że pełnoletni synowie wnioskodawcy ponoszą wydatki na bieżące utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego (uiszczają wszelkie bieżące opłaty za tzw. media oraz ponoszą wydatki na bieżące utrzymanie, tj. zakup żywności, odzieży i środków czystości). Niezależnie natomiast od wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie wspólnego gospodarstwa udzielają swoim rodzicom pomocy finansowej w łącznej kwocie 1.200 zł miesięcznie. Z powyższego wynika, że to pełnoletnie dzieci wnioskodawcy i jego żony zapewniają swoim rodzicom konieczne utrzymanie. Wynika z tego, że, de facto, pozostaje skarżącemu i jego żonie kwota 1.200 zł do dyspozycji. Faktem jest, że wnioskodawca korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie doradcy podatkowego, ponosząc fakultatywne koszty postępowania. Z kolei uiszczenie wpisu sądowego od skargi w tej sprawie w pełnej wysokości zdaje się faktycznie wykraczać poza zakres jego realnych możliwości. W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w koicie 300 zł, co stanowi de facto mniej niż 5 % kwoty wpisu, którą byłby zobowiązany uiścić w przypadku całkowitego nieuwzględnienia jego wniosku. Uiszczenie takiej kwoty nie powinno narazić wnioskodawcę na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu, albowiem konieczne utrzymanie skarżącego i jego małżonki zapewniane jest przez dwoje pełnoletnich synów. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.