II SA/Wa 996/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Pisula – Dąbrowska Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant specjalista – Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Rektora Uniwersytetu [...] w T. na rozstrzygnięcie nadzorcze Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego – oddala skargę – Prorektor ds. Studenckich i Polityki Kadrowej Uniwersytetu w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. (bez numeru), działając na podstawie art. 147 ust. 1 oraz art. 148 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), zawiesił dr hab. B. A. w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego w zakresie pełnienia obowiązków Kierownika Katedry i Zakładu [...] na Wydziale [...] [...] w [...] na okres sześciu miesięcy. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 147 ust. 1 powyższej ustawy, rektor może zawiesić w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne lub dyscyplinarne, a także w toku postępowania wyjaśniającego, jeżeli ze względu na wagę i wiarygodność przedstawionych zarzutów celowe jest odsunięcie go od wykonywania obowiązków. Zatem z przepisu tego wynika, że podstawą do fakultatywnego zawieszenia nauczyciela akademickiego w pełnieniu obowiązków jest kumulatywne wystąpienie trzech przesłanek. Po pierwsze, wszczęcie przeciwko nauczycielowi akademickiemu postępowania karnego lub dyscyplinarnego, jak również prowadzenie przeciwko niemu postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia dyscyplinarnego. Po drugie, zarzuty postawione nauczycielowi akademickiemu muszą być tej wagi, że celowym jest odsunięcie go od wykonywania obowiązków zaś po trzecie sformułowane zarzuty muszą charakteryzować się istotną wiarygodnością, co wskazuje, że prawdopodobieństwo faktycznego naruszenia dyscyplinarnego musi być znaczne. W rozpoznawanej sprawie tymczasem Przewodniczący Komisji Dyscyplinarnej Uniwersytetu dla Nauczycieli Akademickich zarządzeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. postanowił o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wobec dr hab. B. A. obwinionej o czyn określony w art. 139 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, a zarzuty postawione na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego są bezpośrednio związane z wykonywaniem obowiązków kierownika katedry i zakładu, w szczególności mają bezpośredni wpływ na proces kształcenia studentów. Zarzucane czyny, przede wszystkim ich liczba i waga, w żaden sposób nie licują z godnością nauczyciela akademickiego i w pełni uzasadniają uznanie również tej przesłanki za spełnioną, zwłaszcza w kontekście pełnienia wymagającej szczególnego autorytetu, poszanowania zasad etycznych i dobrych obyczajów w nauce, funkcji kierownika katedry i zakładu, a za prawdopodobieństwem znaczną wiarygodnością prawdopodobieństwo faktycznego naruszenia dyscyplinarnego musi przemawia zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego i stanowiący podstawę wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i o ukaranie materiał dowodowy, a w szczególności zeznania licznych świadków. Od powyższej decyzji skarżąca B. A. złożyła odwołanie do Sądu Rejonowego w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zaś postanowieniem tegoż Sądu z dnia [...] grudnia 2015 r. sygn. akt [...], przekazano sprawę Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego i organ ten otrzymał akta przedmiotowej sprawy w dniu 29 stycznia 2016 r. Następnie Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], mając za podstawę art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, stwierdził nieważność decyzji Prorektora ds. Studenckich i Polityki Kadrowej Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że zgodnie z brzmieniem art. 147 ust 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, rektor może zawiesić w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne lub dyscyplinarne, a także w toku postępowania wyjaśniającego, jeżeli ze względu na wagę i wiarygodność przedstawionych zarzutów celowe jest odsunięcie go od wykonywania obowiązków. Stosownie zaś do treści art. 118 ust. 2, stosunek pracy z nauczycielem akademickim w uczelni publicznej nawiązuje i rozwiązuje rektor w trybie określonym w statucie. Zatem w obu przepisach ustawodawca wyraźnie wskazał rektora uczelni jako jedyny organ właściwy do podejmowania czynności wskazanych w przywołanych przepisach. Pogląd taki w odniesieniu do art. 118 ust. 2 wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. IPK 259/12), który stwierdził, że jeżeli w ustawie znajduje się uregulowanie zupełne dotyczące określonej kwestii nie ma możliwości "uzupełniania" materii ustawowej postanowieniami statutu, szczególnie w kierunku podważającym rozwiązania ustawowe. Wobec tego należy uznać, że art. 118 ust. 2 ustawy upoważnia do nawiązania i rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem akademickim tylko rektora, a nie inną osobę wskazaną w statucie uczelni lub zatwierdzonym przez rektora podziale czynności. W świetle przywołanego orzeczenia zasada ta ma zastosowanie także do przepisu art. 147 ust. 1, w którym wprost wskazano, że organem właściwym w sprawie zawieszenia nauczyciela akademickiego w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego jest rektor uczelni. Zatem tylko rektor uczelni ma legitymację prawną do wykonywania powyższych czynności. Czynność taka mogłaby zostać wykonana przez inną osobę jedynie w przypadku posiadania upoważnienia lub pełnomocnictwa. W takim jednak przypadku powinno zostać to odzwierciedlone w treści decyzji. Tymczasem decyzja z dnia [...] listopada 2015 r. została ona wydana przez Prorektora ds. Studenckich i Polityki Kadrowej, zatem przez osobę nieuprawnioną do jej wydania. Oznacza to, że decyzja ta jest wadliwa pod względem formalnym i w związku z tym, należy ją unieważnić. Niezależnie od powyższego wskazano na brak pouczenia w powyższej decyzji. W dalszej części podano, że art. 147 ust. 1 w swojej treści odnosi się do zawieszenia w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego., a z dostępnych Ministerstwu informacji uzyskanych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym [...] wynika, że B. A. zatrudniona jest w [...] w [...] na stanowisku adiunkta oraz w roku akademickim 2014/2015 miała do zrealizowania pensum dydaktyczne w wymiarze 211 godzin. Oznacza to, że jej stanowisko mieści się w grupie stanowisk pracowników naukowo – dydaktycznych. Zgodnie z art. 111 ust. 1 ustawy, do obowiązków pracowników naukowo – dydaktycznych należy: – kształcenie i wychowywanie studentów, w tym nadzorowanie opracowywania przez studentów prac zaliczeniowych, semestralnych, dyplomowych, pod względem merytorycznym i metodycznym, – prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych, rozwijanie twórczości naukowej – uczestniczenie w pracach organizacyjnych uczelni. Wszystkie wyżej wymienione zadania nauczyciel zatrudniony na stanowisku pracownika naukowo – dydaktycznego jest zobowiązany wykonywać łącznie. Z treści art. 147 ust. 1 wynika, że zawieszenie następuje w obowiązkach nauczyciela akademickiego. Zatem winno się ono odnosić do wszystkich obowiązków wskazanych w art. 111 ust. 1 oraz stosownie dookreślonych w umowie o pracę. Natomiast przepis nie przewiduje zawieszenia do pełnienia funkcji kierowniczych ani też dokonania wyboru zakresu obowiązków, w pełnieniu których rektor może zawiesić nauczyciela akademickiego. Zatem powyższa decyzja nie może ograniczać zawieszenia wyłącznie do zakresu wykonywania obowiązków Kierownika Katedry i Zakładu [...] na Wydziale [...] w [...] tj. części obowiązków organizacyjnych nauczyciela akademickiego. Rektor Uniwersytetu [...]. w [...] pismem z dnia 20 kwietnia 2016 r. nr [...], wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Rektor Uniwersytetu [...] w [...] wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz przeprowadzenie dodatkowego dowodu z dokumentu potwierdzającego, że dnia 23 listopada 2015 r. Rektor Uniwersytetu [...] w [...] prof. dr hab. A. T. nie przebywał w pracy, zaś rolę jego zastępcy w zakresie ustawowych i statutowych obowiązków wykonał Prorektor ds. Studenckich i Polityki Kadrowej [...] w [...] prof. dr hab. A.S. zarzucając: 1) naruszenie przepisów ustrojowych poprzez uznanie, że w sytuacji gdy Prorektor ds. Studenckich i Polityki Kadrowej Uniwersytetu [...] w [...] prof. dr hab. A. S., działając w zastępstwie Rektora Uniwersytetu [...] w [...] prof. dr. hab. A. T. w czasie jego nieobecności w pracy, nie pełni roli l piastuna organu monokratycznego i nie jest uprawniony do skutecznego wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zawieszenia nauczyciela akademickiego, 2) naruszenie przepisu art. 147 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez uznanie, że nie jest możliwe zawieszenie nauczyciela akademickiego tylko w części pełnionych obowiązków. W uzasadnieniu stwierdził, że niewątpliwie rektor jest jednoosobowym organem uczelni (art. 60 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym) i podejmuje decyzje we wszystkich sprawach uczelni, w tym rozstrzygnięcia dotyczące zawieszenia pracownika. Natomiast w rozpoznawanej sprawie Rektor udzielił Prorektorowi uprawnienia do podejmowania w jego imieniu czynności związanych z zastępstwem. Niewątpliwie prorektor jest pracownikiem jednostki organizacyjnej i takie upoważnienie jest prawnie dopuszczalne, a funkcjonalnie uzasadnione. Dla rozpatrywanej sprawy oznacza to, że Prorektor wydając rozstrzygnięcie w sprawie zawieszenia działał jako Prorektor zastępujący Rektora w czasie jego nieobecności, tzn. działał jak organ, lecz nie z jego upoważnienia jako upoważniony pracownik do załatwiania spraw indywidualnych, ale jako Rektor (jego zastępca), czyli piastun organu administracji publicznej. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie wziął pod uwagę, że dnia 23 listopada 2015 r. Rektor Uniwersytetu [...] w [...] nie wykonywał swoich obowiązków z uwagi na nieobecność w pracy, a jego obowiązki pełnił jako zastępca Prorektor ds. Studenckich i Polityki Kadrowej. Oznacza to, że nie sposób uznać, iż wydając uznaną za nieważną decyzję Prorektor działał jako pracownik. Zwrócono uwagę, że czym innym jest upoważnienie do wydawania decyzji np. udzielone na podstawie przepisu art. 268a k.p.a., a czym innym jest zastępstwo ustawowe i statutowe organu uczelni wyższej. Powyższych sytuacji nie można utożsamiać, gdyż w skrajnych sytuacjach, np. długotrwałej choroby rektora jako osoby fizycznej piastującej funkcję, organ (rektor) uczelni pozbawiony byłby możliwości wykonywania swoich ustawowych obowiązków np. z zakresu wydawania decyzji administracyjnych, czy innych uprawnień względem pracowników. W dalszej części dodano, że na mocy przepisu art. 147 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, rektor może zawiesić w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne lub dyscyplinarne, a także w toku postępowania wyjaśniającego, jeżeli ze względu na wagę i wiarygodność przedstawionych zarzutów celowe jest odsunięcie go od wykonywania obowiązków. Powyższy przepis nie przyznaje rektorowi katalogu rozstrzygnięć przy zawieszeniu nauczyciela akademickiego w jego obowiązkach. Inaczej mówiąc, nie stanowi w jakich obowiązkach istnieje możliwość zawieszenia nauczyciela akademickiego. Stanowi tylko o potencjalnej możliwości (prawie) rektora do podjęcia określonego działalna. Nie oznacza to, że rektor nie może "zmniejszyć" zakresu zawieszenia w obowiązkach biorąc pod uwagę okoliczności i sytuację konkretnego nauczyciela. Nie zawsze bowiem jest celowym zawieszenie nauczyciela akademickiego we wszystkich jego obowiązkach. W powyższym zakresie należy zastosować wnioskowanie prawnicze poprzez zastosowanie argumentu a maiori ad minus. Skoro bowiem rektor jest uprawniony do zawieszenia pracownika we wszystkich jego obowiązkach to tym bardziej w ich części. W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. W piśmie procesowym z dnia 4 sierpnia 2016 r., uczestniczka postępowania B. A. poparła stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zawarte w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 147 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.), rektor może zawiesić w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne lub dyscyplinarne, a także w toku postępowania wyjaśniającego, jeżeli ze względu na wagę i wiarygodność przedstawionych zarzutów celowe jest odsunięcie go od wykonywania obowiązków. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie dr hab. B. A. pełniła, co jest niekwestionowane zarówno przez organ, jak i przez skarżącego, obowiązki nauczyciela akademickiego i jednocześnie pełniła obowiązki Kierownika Katedry i Zakładu [...] na Wydziale [...] w [...]. Zgodzić się zatem należy ze skarżącym, że przepis art. 147 ust. 1 ustawy nie przyznaje rektorowi katalogu rozstrzygnięć, jednak – wbrew stanowisku zawartemu w skardze – nie oznacza to, że rektor może "zmniejszyć" zakres zawieszenia. Z tego mianowicie powodu, że katalog zawieszenia zawarty w powyższym przepisie jest jednoznacznie zakreślony co do granic zawieszenia (katalog zamknięty), a mianowicie tylko w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego. Na marginesie dodać należy, że wykładnia tego przepisu w sposób wskazany przez Rektora mogłaby być do zaakceptowania, gdyby np. użyto w nim określenia "w szczególności", stanowiąc tym samym katalog otwarty co do zakresu zawieszenia. Zatem zawieszenie dr hab. B. A. w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego w zakresie pełnienia obowiązków Kierownika Katedry i Zakładu [...] na Wydziale [...] w [...], nie odpowiada dyspozycji wskazanego już wyżej przepisu art. 147 ust. 1 ustawy, bowiem stosując tę sankcję rektor mógł zawiesić wymienioną jedynie w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego, a nie w funkcji Kierownika Katedry i Zakładu [...] na Wydziale [...] w [...]. Natomiast Sąd nie podziela argumentacji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, że decyzja z dnia [...] listopada 2015 r. (bez numeru) została wydana przez osobę nieupoważnioną. Jak wynika z nadesłanego do Sądu pisma Rektora prof. dr. hab. A. T. z dnia 9 lipca 2015 r. skierowanego do Prorektora ds. Studenckich i Polityki Kadrowej prof. dr. hab. A. S., Rektor w dniach od [...] listopada 2005 r. do [...] grudnia 2015 r. przebywał w podróży służbowej i na urlopie wypoczynkowym, a pełnomocnictwem z dnia 23 kwietnia 2014 r. umocował Prorektora ds. Studenckich i Polityki Kadrowej prof. dr. hab. A. S. do reprezentowania Uniwersytetu do dnia 31 sierpnia 2016 r. podczas swojej nieobecności w pracy wobec osób fizycznych, osób prawnych, przedsiębiorców, sądów, organów egzekucyjnych i organów ścigania. Zatem wydając decyzję, Prorektor ds. Studenckich i Polityki Kadrowej prof. dr. hab. A. S. działał z upoważnienia Rektora i wprawdzie na wspomnianej decyzji nie ma tej adnotacji, to – zdaniem Sądu – naruszenie to nie miało istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), należało orzec jak w sentencji wyroku.