I SA/Wa 251/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2016 r. sprawy ze skarg D. F. i B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie użytkowania wieczystego oddala skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołań K. D., B. Z. i R. J., decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] - na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kpa w zw. z art. 28 Kpa umorzyło postępowanie odwoławcze wobec K. D., - w odniesieniu do odwołań B. Z. oraz R. J., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] o ustanowieniu, za czynszem symbolicznym, prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części zabudowanego gruntu o pow. [...] m2, położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] na rzecz: - B. Z. w udziale wynoszącym [...] części, - R. J. w udziale wynoszącym [...] części. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Na skutek wniosku z dnia 20 maja 1949 r. złożonego przez W. K., byłego właściciela hipotecznego o przyznanie mu za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], dla której prowadzona była księga hipoteczna pod nazwą "[...]",[...], dz. [...] (teren użyteczności publicznej), Prezydent [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], działając na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) – zwanego dalej dekretem", orzekł o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części zabudowanego gruntu o pow. [...] m2, położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] na rzecz: - B. Z. w udziale wynoszącym [...] części, - R. J. w udziale wynoszącym [...] części. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dawny właściciel hipoteczny złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu. Jeżeli chodzi o przesłankę z art. 7 ust. 2 dekretu, organ I instancji wskazał, że przeznaczenie planistyczne (teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej) nie stoi na przeszkodzie w uwzględnieniu wniosku dekretowego. Odnośnie części dawnej nieruchomości hipotecznej, oznaczonej obecnie jako działki nr [...] i [...] z obrębu [...] Prezydent [...] wskazał, że wniosek z dnia 20 maja 1949 r. zostanie rozpatrzony odrębną decyzją, z uwagi na inny zakres podmiotowy postępowania. Od powyższej decyzji odwołania złożyli: K. D., R. J. i B. Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze wobec K. D., natomiast w odniesieniu do odwołań B. Z. i R. J. zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu stronami postępowania jest gmina lub Skarb Państwa jako właściciele gruntu, dawny właściciel przejętego gruntu lub jego następcy prawni. Inny podmiot może być stroną tego postępowania jedynie wówczas, gdy wykaże, że legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania dekretowego. Z powyższych względów, w ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo przyjął, że właściciele sprzedanych w budynku lokali i współużytkownicy wieczyści gruntu, którego część zostaje w zaskarżonej decyzji oddana w użytkowanie wieczyste następcom prawnym byłych właścicieli nieruchomości, nie są stronami postępowania zakończonego przedmiotową decyzją. W odniesieniu do odwołania B. Z. i R. J. wskazało, że ich zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli D. F. i B. R. W skargach wskazali, że zaskarżają na swą korzyść decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili: I. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 28 Kpa poprzez niewłaściwe ustalenie kręgu stron w mniejszym postępowaniu oraz nieprzyznanie statusu strony postępowania skarżącym i innym najemcom lokali położonych w budynku przy ul. [...] w W.; ll. naruszenie art. 28 Kpa poprzez pomięcie skarżących w niniejszym postępowaniu, jak również pozostałych najemców lokali położonych w budynku przy ul. [...] w W., pomimo posiadania przez nich interesu prawnego w toczącym się postępowaniu; lll. naruszenie art. 9 Kpa poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; IV. naruszenie art. 10 w zw. z art. 28 oraz art. 81 Kpa poprzez niezapewnienie skarżącym czynnego udziału w postępowaniu, możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz uniemożliwienie zgłaszania żądań w postępowaniu; V. naruszenie art. 109 § 1 Kpa poprzez niedoręczenie skarżącym decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], pomimo posiadania przez skarżących konkretnego interesu prawnego w rozstrzygnięciu postępowania, a co za tym idzie statusu strony; Vl. naruszenie art. 133 Kpa poprzez nieprzekazanie odwołań skarżących od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] złożonych przez ich pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnieśli o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a tym samym uchylenie decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; 2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów: a) oświadczenia radcy prawnego J. M. z dnia 19 stycznia 2016 r. na okoliczność skutecznego złożenia przez pełnomocnika skarżących odwołań od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], b) potwierdzenia nadania przez radcę prawnego J. M. przesyłki pocztowej na okoliczność skutecznego złożenia przez pełnomocnika skarżących odwołań od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], 3. zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o ich oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi nie są uzasadnione. Sąd uznał, że skargi D. F. i B. R. zostały wniesione w terminie, ponieważ zostały wniesione w dniu 21 stycznia 2016 r., tj. w ostatnim dniu biegu terminu do wniesienia skargi, otwartym dla ostatniej strony K. D., która była jej adresatem i która odebrała zaskarżoną decyzję poprzez pełnomocnika w dniu 22 grudnia 2015 r. Sąd uznał za dopuszczalne skargi D. F. (najemcy lokalu nr [...]) i B. R. (najemcy lokalu nr [...]), mimo tego, że skarżący nie byli adresatami zarówno zaskarżonej decyzji SKO w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...]. Interes prawny D. F. i B. R. w niniejszej sprawie sądowej ma charakter jedynie formalny (procesowy). Wynika z tego, że w ich imieniu radca prawny J. M. wniósł odwołania (podania z dnia 15 maja 2015 r.) od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] do organu odwoławczego. Wskazane wyżej odwołania znajdują się w aktach administracyjnych sprawy, choć nie są opatrzone prezentatą organu I instancji, potwierdzającą ich wpływ do Prezydenta [...]. Z pisma Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. przekazującego odwołania do SKO w [...] wynika, że odwołania skarżących wraz z aktami sprawy zostały przekazane do organu odwoławczego. SKO w [...] potwierdziło odbiór akt sprawy i odwołań w dniu [...] czerwca 2015 r., co wynika z prezentaty organu odwoławczego widniejącej na piśmie przekazującym odwołania wraz z aktami sprawy. Obowiązek wynikający z przepisu art. 133 Kpa został zatem spełniony przez organ I instancji. Przechodząc do meritum sprawy Sąd zauważa, że rację mają skarżący twierdząc, że ich odwołania, mimo, że zostały wniesione do SKO w [...] za pośrednictwem organu I instancji, jak tego wymagał przepis art. 129 § 1 Kpa, to jednak nie zostały przez organ odwoławczy rozpatrzone. Poza sporem jest to, że w zaskarżonej decyzji lub poprzez wydanie odrębnej decyzji, Kolegium tychże odwołań nie rozpatrzyło. Stanowi to niewątpliwie naruszenie przepisów art. 7 i art. 8 Kpa, ponieważ świadczy o wadliwie ustalonym przez organ odwoławczy w tym zakresie stanie faktycznym sprawy i podważa zaufanie uczestników postępowania do organu prowadzącego postępowanie. Zdaniem Sądu, w tej konkretnej sprawie naruszenie to nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Przymiot strony, w rozumieniu art. 7 dekretu w zw. z art. 28 Kpa mają jedynie byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni, obecny właściciel nieruchomości oraz użytkownicy wieczyści nieruchomości, którzy są właścicielami lokali w budynku posadowionym na gruncie. Najemcy lokali w budynku posadowionym na gruncie dekretowym nie są, w rozumieniu art. 28 Kpa, stronami postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...]. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bowiem, że najemcy lokali nawet ci którym roszczenia dekretowe stanęły na przeszkodzie w realizacji ich roszczeń wynikających z różnych przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.) - zwanej dalej "ugn", nie mają interesu prawnego do bycia stronami postępowań zwyczajnych i nadzwyczajnych, jeżeli chodzi o sprawy zakończone decyzjami wydanymi na podstawie art. 7 dekretu (por. np. wyrok NSA z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1459/06; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 960/11). Sąd zwraca uwagę, że z chwilą, gdy stanie się ostateczna decyzja uwzględniająca wniosek dekretowy na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu nie następuje wygaśnięcie stosunku najmu, jak to ma miejsce np. w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości (art. 138 ugn). Zdaniem Sądu, interesu prawnego dla tej kategorii podmiotów nie kreuje art. 34 ust. 1 pkt 3 ugn, który przewiduje prawo pierwszeństwa najemców w nabyciu odrębnej własności lokali (skarżący powołują się na to, że złożyli wnioski o wykup wynajmowanych lokali). Uszło uwadze skarżących, że prawo pierwszeństwa przysługuje w przypadku zbywania lokali, które, zgodnie z definicją legalną z art. 4 pkt 3b ugn, następuje poprzez dokonywanie czynności prawnych mających na celu oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienie tego prawa. Tymczasem zbycie nieruchomości dekretowej ma miejsce dopiero po ostatecznej decyzji uwzględniającej wniosek dekretowy. Poza tym z akt sprawy nie wynika, aby w stosunku do lokali znajdujących się w budynku posadowionym na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 została uruchomiona procedura wykupu lokali poprzez sporządzenie wykazu nieruchomości przeznaczonej do zbycia, podanie tego wykazu do publicznej wiadomości i zawiadomienie o tym fakcie najemców lokali (art. 35 w zw. z art. 34 ust. 4 ugn). Nie można pominąć i tego, że w orzecznictwie sądowym podkreśla się bezwzględne pierwszeństwo roszczeń dekretowych przed roszczeniami wynikającym z innych (późniejszych) przepisów prawa (por. uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 czerwca 1996 r., sygn. akt W 19/95; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 1997 r., sygn. akt I ACr 86/97). Z art. 34 ust. 1 ugn wynika, że roszczenia wynikające z innych ustaw (takim aktem o randze ustawy jest dekret) mają pierwszeństwo przed roszczeniami najemców lokali, ponieważ są wskazane w pkt 1 tego przepisu, natomiast prawa najemców lokali mieszkalnych uregulowane są w pkt 3 tego przepisu, a zatem mają niższą rangę, aniżeli roszczenia dekretowe dotyczące gruntów warszawskich przejętych przez państwo z mocy prawa, na podstawie art. 1 dekretu (przepisu o charakterze nacjonalizacyjnym), wbrew woli ich właścicieli. Trzeba też mieć na uwadze, że najemcy lokali nie mogą podnieść przeciwko spadkobiercom przeddekretowego właściciela gruntu żadnych zarzutów związanych z posiadaniem, czy wykonywaniem przez nich swych praw, ponieważ uwzględnienie wniosku w trybie art. 7 dekretu zależy od stanu prawnorzeczowego nieruchomości oraz od tego, czy korzystanie z gruntu da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego (art. 7 ust. 2 i 5 dekretu). Skoro zatem najemcy lokali nie mieli przymiotu strony postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją SKO w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., to pominięcie ich odwołań nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy zakończonej tą decyzją. Nie można zwłaszcza uznać, że w niniejszej sprawie zostały naruszone w istotny sposób przepisy art. 9, art. 10, art. 81, art. 109 Kpa. Sąd zwraca uwagę, że obowiązki przewidziane w tych przepisach odnoszą się do stron postępowania, a zatem podmiotów mających w sprawie interes o charakterze materialnoprawnym (art. 28 Kpa). W niniejszej sprawie nierozpatrzone odwołania skarżących winny być załatwione w terminie maksymalnym 1 miesiąca (art. 35 § 3 Kpa) poprzez wydanie przez Kolegium odrębnej decyzji. Sąd zwraca uwagę, że w sytuacji gdy wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją pierwszoinstancyjną, wówczas organ odwoławczy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 Kpa (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. OPS 16/98). Biorąc pod uwagę powyższe i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skarg Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.