I SA/Kr 1185/16

|Sygn. akt I SA/Kr 1185/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Piotr Głowacki, Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 13 grudnia 2016 r., sprawy ze skargi Przychodnia Stomatologiczna H. Sp. jawna w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego - skargę oddala - Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2016r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 czerwca 2016r. nr [...], którym organ ten odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Przychodni S. H. Spółka jawna w K. (dalej: strona skarżąca) na podstawie własnych tytułów wykonawczych oraz tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym. Strona skarżąca wniosła o zawieszenie postępowań egzekucyjnych do czasu zakończenia postępowania z jej powództwa przeciwko NFZ, która to sprawa zawisła przed Sądem Okręgowym Wydział [...] Gospodarczy sygn. akt [...] i dotyczy naprawienie szkody wynikającej z niezawarcia ze stroną skarżącą umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, do czego NFZ był zobowiązany przepisami prawa. We wniosku strona skarżąca podniosła brak wystarczającego majątku na spłatę zobowiązań wobec wierzycieli i okoliczność, że dalsze prowadzenie egzekucji może skutkować utratą przez nią płynności finansowej i uniemożliwi tym samym pełną egzekucje roszczeń. Rozstrzygając sprawę, organ I instancji powołał się na brak okoliczności faktycznych uzasadniających przyjęcie w przedmiotowej sprawie którejkolwiek z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego enumeratywnie wymienionych w art. 56 § 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zażaleniu na to postanowienie strona skarżąca wniosła o jego zmianę i zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Podkreśliła, że wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, zwróciła się o podjęcie działań przez organ jako wierzyciela na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Podniosła także, że wniosek o zawieszenie został umotywowany nadzwyczajnymi okolicznościami, polegającymi na wyrządzeniu szkody przez Narodowy Fundusz Zdrowia, oraz prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością uzyskania przez stronę dochodzonej należności w drodze powództwa. Wskazała na art. 8 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którym Naczelnik jako organ administracji publicznej jest zobowiązany wspierać przedsiębiorców, a jedynym sensem tego przepisu – zdaniem strony skarżącej – nie jest zapewnienie przez państwo programów pomocowych. Nadto zdaniem strony skarżącej zawieszenie postępowania egzekucyjnego stanowi działanie na rzecz interesu administracji publicznej, ponieważ tylko zachowanie jej płynności finansowej do czasu wyegzekwowania należnego jej odszkodowania gwarantuje uregulowanie przedmiotowych należności podatkowych oraz składek na ubezpieczenia społeczne oraz spowoduje, że strona skarżąca nie będzie narażona na utratę płynności finansowej i napędzenie spirali długów. Organ odwoławczy w postanowieniu utrzymującym w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji podniósł, że organ I instancji trafnie przyjął, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z obligatoryjnych okoliczności enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie stanowi jej również okoliczność opisana przez stronę skarżącą w zażaleniu dotycząca działania w istocie na rzecz administracji publicznej. Nawiązując do zarzutu związanego z istnieniem wierzytelności w stosunku do Narodowego Funduszu Zdrowia, zauważył nadto, że organ egzekucyjny skierował zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej do Narodowego Funduszu Zdrowia, a Fundusz nie uznał wierzytelności. Natomiast kolejny wierzyciel Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie wypowiedział się w kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 56 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ wniosek złożony przez stronę skarżącą w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z powodu nie uzupełnienia wniosku w terminie został pozostawiony bez rozpatrzenia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 56 ust. 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem nie może zawiesić postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie ze względu na brak spełnienia przesłanki wskazanej w przepisie, utrzymując jednocześnie, że przepisy nie pozostawiają zawieszenia postępowania uznaniu organu, przy czym organ działając również jako wierzyciel może to postepowanie zawiesić. Nadto strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 8 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, nakładającego obowiązek przychylności dla przedsiębiorców w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, poprzez brak odniesienia działania organu I i II instancji do wytycznych zawartych w dyspozycji wskazanego przepisu, i w efekcie nie zastosowanie wskazanej klauzuli generalnej. Strona podniosła w skardze także zarzut naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezastosowanie go, pomimo iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego umożliwiałoby załatwienie sprawy w sposób uwzględniający interes społeczny i słuszny interes obywateli. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca ponowiła swoje wywody zawarte w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Zaznaczył przy tym, że odniesienie się do uwag zawartych w skardze na temat art. 8 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie jest możliwe w świetle kategorycznie sformułowanego przepisu art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ewentualne odniesienie się do tych kwestii naruszyłoby przepisy o właściwości i przekształciło postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w postępowanie wszczynane z konkurencyjnego środka zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Spór w niniejszej sprawie dotyczy istnienia przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W ocenie strony skarżącej okoliczność, że przed sądem powszechnym toczy się z jej powództwa sprawa cywilna o zasądzenie odszkodowania od Narodowego Funduszu Zdrowia, którego wysokość wielokrotnie przekracza dochodzoną w postępowaniu egzekucyjnym należność, powinna spowodować zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Dodatkowym uzupełnieniem tej argumentacji było wskazanie, że prowadzenie w chwili obecnej postępowania egzekucyjnego może doprowadzić do zachwiania płynności finansowej strony skarżącej. Zdaniem strony skarżącej również ogólne zasady, takie jak obowiązek wspierania przedsiębiorców przez administrację publiczną oraz interes publiczny, powinny uzasadnić zawieszenie postępowania. Zdaniem zaś organu, podniesione przez stronę skarżącą argumenty, nie uzasadniają zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie mieszczą się w katalogu przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego wskazanym w art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U z 2016r., poz. 599 ze zm. – dalej: u.p.e.a.). W tak zakreślonym przedmiocie sporu wskazać należy, że instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania – w trakcie trwającego postępowania egzekucyjnego – przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Przerwanie biegu postępowania następuje na czas, który jest niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Samo zawieszenie postępowania może nastąpić na wniosek (zobowiązanego lub wierzyciela) lub z urzędu. Jednak, niezależnie od podmiotu, który składa wniosek o zawieszenie postępowania, zawieszenie może nastąpić jedynie z przyczyn enumeratywnie wskazanych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Przywołany przepis nie pozostawia więc organowi swobody co do orzekania o zawieszeniu. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidziano bowiem instytucji fakultatywnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku o charakterze pieniężnym. Powyższe oznacza, że organ nie może wskazać jako powodu zawieszenia, innej przyczyny niż wyraźnie wskazana w ustawie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że organy zasadnie uznały, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec strony skarżącej nie mogło zostać zawieszone. Zobowiązania strony skarżącej stwierdzone są tytułami wykonawczymi, czego sama strona skarżąca nie kwestionuje. Wykonanie obowiązków dochodzonych na podstawie ww. tytułów nie zostało wstrzymane, ani odroczone, a strona skarżąca nie przystąpiła do spłaty zadłużenia w ramach układu ratalnego. Przesłanki wymienione w punktach 2 i 3 wyżej wskazanego przepisu, odnoszą się jedynie do zobowiązanych będących osobami fizycznymi, zaś strona skarżąca jest tzw. osobą ustawową o której mowa w art. 33(1) kodeksu cywilnego. W sprawie nie zostały także złożone przez wierzycieli wnioski o zawieszenie postępowania, co uzasadniałoby zastosowanie punktu 4 art. 56 § 1 u.p.e.a. Nie zachodzą również w ocenie Sądu inne przypadki przewidziane w ustawach szczególnych, które przewidywałyby konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Również sama strona skarżąca na przepisy takie nie wskazała. Podkreślenia przy tym wymaga, że powoływane przez stronę skarżącą przepisy: art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2016r., poz. 1829 ze zm.) oraz art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), również nie uzasadniają zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie zawierają one w swojej hipotezie żadnych regulacji dotyczących konieczności, ewentualnie możliwości zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Według pierwszego z przepisów, organy administracji publicznej wspierają rozwój przedsiębiorczości, tworząc korzystne warunki do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności wspierają mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców. Jest to reguła generalna, która sama z siebie nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Może mieć zastosowanie w przypadku wątpliwości co do stosowania przepisów prawa i wówczas w procesie wykładni pozwolić na wydanie odpowiedniego rozstrzygnięcia. Z całą jednak pewnością, nie może ona prowadzić do wydawania rozstrzygnięć sprzecznych z obowiązującym porządkiem prawnym. Stosowany przez organy przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. w sposób jednoznaczny wymienia przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego i nie wymaga dokonywania poszerzonej wykładni w oparciu o powyższą zasadę. Z kolei art. 7 in fine k.p.a. ustanawia zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w postępowaniu administracyjnym, która to zasada ma również zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Omawiana zasada znajduje zastosowanie przede wszystkim do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, gdyż w procesie podejmowania rozstrzygnięć związanych brak jest możliwości kształtowania przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia, którego treść jest determinowana bezwzględnie wiążącą normą prawną. Ponadto zasada ta nie może powodować naruszenia prawa ukształtowanego przez ustawodawcę. Wobec powyższego powołane przez stronę skarżącą przepisy prawa, nie mogły stanowić przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W istocie stanowisko strony skarżącej, powołującej powyższe przepisy, zmierza do wykazania, że w sprawie ziściły się przesłanki, które powinny skłonić wierzyciela, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym do zawieszenia postępowania na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Należy przy tym zaznaczyć, że postępowanie egzekucyjne toczy się z wniosku dwóch wierzycieli, z których tylko jeden jest organem egzekucyjnym. Pomijając kwestię, czy byłoby możliwym zawieszenie jedynie częściowo postępowania egzekucyjnego w stosunku do wierzyciela, który składa taki wniosek, w ocenie Sądu badanie zasadności stanowiska wierzyciela w zakresie wniosku o którym mowa w wyżej powołanym przepisie, wykracza poza granice niniejszej sprawy. Odnośnie samego wniosku wierzyciela wskazać należy, że ustawodawca, pomimo istnienia spoczywającego na wierzycielu prawnego obowiązku podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (art. 6 u.p.e.a.) dopuścił jednak możliwość zadysponowania przez wierzyciela przebiegiem postępowania egzekucyjnego i doprowadzenia do jego zawieszenia. Zgłaszając taki wniosek wierzyciel nie jest obowiązany do podania okoliczności uzasadniających jego zgłoszenie. Również sam brak złożenia takiego wniosku, nie wymaga od wierzyciela podania okoliczności zaniechania jego złożenia. Zwrócił na to między innymi uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2015r. (sygn. akt II FSK 2668/13 – orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzając, że żądanie zawieszenia postępowania jest uprawnieniem wierzyciela. Zobowiązanemu prawo takie nie przysługuje. Nie może on w związku z tym, w ramach skargi na czynności egzekucyjne domagać się zawieszenia postępowania czy też wskazywać na zaniechanie organu w tym zakresie. Wprawdzie wskazywany wyrok dotyczył skargi na czynności egzekucyjne, niemniej jednak wywód dotyczący uprawnień wierzyciela w zakresie złożenia wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego ma charakter ogólny i jest adekwatny również do niniejszego postępowania. Jak z powyższego wynika, Sąd administracyjny badając zasadność rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w zakresie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, bada jedynie, czy zaistniały, czy też nie zaistniały przesłanki wymienione w ustawie skutkujące koniecznością zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Nie może natomiast badać motywów wierzyciela, które skłaniają go do kontynuowania postępowania egzekucyjnego, pomimo, że zdaniem strony wierzyciel powinien złożyć wniosek o jego zawieszenie. Mając powyższe na uwadze, wskazać należy że organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku strony skarżącej o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a w wydanych postanowieniach ustosunkowały się do całego katalogu przesłanek zawieszenia, określonych w art. 56 u.p.e.a. oraz do stanowiska zaprezentowanego we wniosku o zawieszenie postępowania i zarzutów zażalenia. W związku z powyższym prawidłowo odmówiono zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego ze względu na niewystępowanie przesłanek określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Dlatego też nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.).