I SA/Bd 560/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 08 lipca 2014 r. sprawy ze skargi G . sp. z o. o. w N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami badania sprawdzającego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w T. na podstawie art. 23b ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: "u.g.h.") obciążył spółkę kosztami badania sprawdzającego automatu do niskich wygranych "[...]", nr fabryczny [...], nr rejestracyjny [...] w wysokości [...] zł. W złożonym zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 23b ust. 5 u.g.h. poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy czynności przeprowadzone przez organy celne w dniu 29 listopada 2013 r. nie sposób było zakwalifikować jako "badania sprawdzającego", o którym mowa w art. 23b u.g.h. Strona podniosła również, że Izba Celna w B. nie jest i nie może być jednostką badającą upoważnioną do badań sprawdzających automatów do gier. Wobec powyższego, badanie przez nią wykonane nie można nazwać "badaniem sprawdzającym", o którym mowa w u.g.h. Mając powyższe na uwadze, strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że obciążenie kosztami badania sprawdzającego podmiot eksploatujący może nastąpić w sytuacji, gdy wynik tego badania wykaże niespełnienie przez automat warunków określonych w u.g.h. W przedmiotowej sprawie okoliczności wynikające z art. 23b u.g.h. zostały spełnione, a obciążenie spółki kosztami nastąpiło zgodnie z prawem. Organ przede wszystkim zauważył, że w niniejszej sprawie istniało podejrzenie uzasadniające wystąpienie przez organ z żądaniem poddania automatu badaniu sprawdzającemu. Żądanie wynikało z uzasadnionego podejrzenia, jakim była kontrola przeprowadzona w dniu 18 października 2011 r. w punkcie gier w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych, w ramach której przeprowadzono eksperyment gry na przedmiotowym automacie. W wyniku eksperymentu stwierdzono, że wartość stawek za udział w jednej grze w grach na kontrolowanych automatach są wyższe niż maksymalne za udział w jednej grze, określone w art. 129 ust. 3 u.g.h. Dodatkową przesłanką dla Naczelnika Urzędu Celnego do żądania przeprowadzenia badania sprawdzającego była również opinia biegłego sądowego Sądu Okręgowego w Częstochowie R. R. z dnia 25 lutego 2012 r., z której wynika, że przedmiotowy automat nie spełnia warunków określonych w powołanym przepisie. W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Celnego działając w ramach uprawnienia wynikającego z art. 23b ust. 1 u.g.h., w dniu 15 lutego 2013 r. zwrócił się do strony z żądaniem poddania automatu badaniu sprawdzającemu przez jednostkę badającą - Izbę Celną w B., Wydział Laboratorium Celne, a następnie wystawił zlecenie badania sprawdzającego przez wskazaną jednostkę. Odnosząc się do treści zarzutów podniesionych w zażaleniu, podważających wynik badania sprawdzającego w związku z faktem przeprowadzania go przez nieuprawnioną jednostkę badającą organ wyjaśnił, że Izba Celna w B. Wydział Laboratorium Celne jest upoważnioną jednostką badającą, która na dzień zlecenia oraz wykonania badania dysponowała i dysponuje upoważnieniem Ministra Finansów z dnia 27 listopada 2012 r., co zostało wskazane w treści opinii z dnia 29 listopada 2013 r. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ wskazał, że przewidziane przez ustawodawcę badanie sprawdzające może wykonać jednostka badająca pozostająca w strukturze organów administracji - o ile tylko spełnia ona wymogi ustawowe i została upoważniona w trybie art. 23f ust. 5 u.g.h. do przeprowadzanie tego rodzaju badań. Zatem zarzut podniesiony przez skarżącą w zażaleniu, iż badanie zostało przeprowadzone przez jednostkę do tego nieuprawnioną organ ocenił jako bezzasadny. Odnosząc się do kwestii obciążenia strony kosztami, które nie powinny przekraczać średnich stawek za badanie konkretnego automatu organ wskazał, że w niniejszej sprawie koszt badania określono na podstawie rozporządzenia z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne (Dz. U. nr 94, poz. 913 ze zm.). Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia, ryczałtowe stawki opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne ustalone zostały w wysokości określonej w załączniku do rozporządzenia. W pozycji nr 136 załącznika wskazano. że zryczałtowana stawka za badania automatów lub urządzeń do gier wynosi 900zł. Zdaniem organu, niewątpliwie również wniosek końcowy badania sprawdzającego został sformułowany w sposób jednoznaczny - przesądzający o negatywnej ocenie spełnienia przez automat warunków ustawowych do jego zakwalifikowania jako automatu do gier o niskich wygranych. Świadczy o tym jednoznacznie wynik badania: negatywny, jak i użyte w treści opinii zwroty w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości: niespełnienie warunku ochrony przez możliwością modyfikacji oprogramowania, niespełnienie warunku, o którym mowa w art. 129 ust. 3 u.g.h. w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę, niespełnienie wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, niezapewnienie warunku zabezpieczenia liczników elektromechanicznych przed próbą zmiany wskazań, niewypełnienie warunku wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że w niniejszej sprawie wystąpiły wyczerpujące przesłanki upoważniające organ do obciążenia strony kosztami badania sprawdzającego, albowiem w wyniku jego przeprowadzenia przez upoważniona do tego jednostkę stwierdzono, iż badany automat nie spełnia wymagań określonych przepisami prawa. Tym samym organ miał podstawę do zastosowania art. 23b ust. 5 u.g.h. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 23b ust. 5 u.g.h. poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy czynności przeprowadzone przez organy celne w dniu 29 listopada 2013 r. nie sposób zakwalifikować jako "badania sprawdzającego", o którym mowa w art. 23b u.g.h. oraz rażące naruszenie art. 23f ust. 1 pkt 1, 2 i 4 u.g.h. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Izba Celna w B. spełnia ustawowe wymogi obligatoryjne dla jednostek badających automaty do gier, podczas gdy w rzeczywistości owa jednostka organizacyjna Służby Celnej nie spełnia 3 z 4 warunków określonych w ustawie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Izba Celna w B. nie jest i nie może być jednostką badającą upoważnioną do badań sprawdzających automatów do gier, o którym mowa w art. 23b u.g.h. W ocenie strony, żaden obowiązujący przepis prawa materialnego nie daje jakiejkolwiek jednostce Służby Celnej tego rodzaju kompetencji. Skoro zatem Służba Celna uprawnień takich nie posiada, to tym bardziej nie może ich realizować. Skarżąca podniosła również, że Izba Celna w B. nie spełnia trzech warunków formalnych, o których mowa w art. 23f ust. 1 u.g.h. Przede wszystkim nie dysponuje obligatoryjną akredytacją Polskiego Centrum Akredytacji lub innej jednostki akredytującej z państwa członkowskiego Unii Europejskiej wydaną w niezbędnym zakresie. Izba ta posiada jedynie akredytację o symbolu AB 501 obejmującą tylko różnorodne badania chemiczne oraz badania właściwości fizycznych chemikaliów, z uwzględnieniem towarów konsumpcyjnych. W tym zakresie strona zarzuciła, że osoby, które wydały opinię nie legitymują się jakimkolwiek wykształceniem ukierunkowanym na wiedzę niezbędną do badania urządzeń do gier. Końcowo skarżąca podniosła, że Dyrektor Izby Celnej w B. pozostaje ze spółką w licznych sporach prawnych zawisłych przed sądami administracyjnymi różnych instancji, a nadto sam prowadzi wobec strony liczne postępowania podatkowe, w tym także analogiczne do niniejszego, czyli dotyczące cofnięcia rejestracji innych automatów do gier. W ocenie strony, Dyrektor Izby Celnej w B. bez cienia wątpliwości pozostaje ze spółką, jako podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier hazardowych, w tego rodzaju stosunkach, które wywołują uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Podsumowując skarżąca stwierdziła, że jeśli Izba Celna w B. nie jest jednostką badającą w rozumieniu przepisów u.g.h., to tym samym nie ma ona możliwości wykonywania badań sprawdzających automatów do gier i w konsekwencji brak jej zdolności wydawania opinii sprawdzających. Wobec tego nie jest możliwe oparte o art. 23b ust. 5 u.g.h. skuteczne obciążenie strony kosztami sporządzenia tego rodzaju opracowań sporządzonych przez władzę celną dla władzy celnej. Powyższe nakazuje uznać zaskarżone postanowienie oczywiście wadliwym, co skutkuje jego uchyleniem w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa. Przedmiotem sporu jest zasadność obciążenia skarżącej kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych. Wskazać należy, że w myśl art. 23b ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu (ust. 1). W żądaniu, o którym mowa w ust. 1, wskazuje się automat lub urządzenie do gier podlegające badaniu sprawdzającemu, jednostkę badającą przeprowadzającą badanie oraz podmiot, któremu automat lub urządzenie ma być przekazane w celu przeprowadzenia badania, i termin tego przekazania (ust.2). Badanie sprawdzające przeprowadza, na zlecenie naczelnika urzędu celnego, jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia otrzymania zlecenia (ust.3). Koszty badań sprawdzających nie powinny przekraczać średnich stawek stosowanych za dany rodzaj badania (ust. 4). W przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie (ust.5). Ze wskazanych przepisów ustawy o grach hazardowych wynika, że wydanie postanowienia obciążającymi podmiot eksploatujący automat kosztami badania sprawdzające nie jest związane z wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty - cofnięcia lub odmowy cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych, lecz jest uzależnione od wyników tego badania. Warunkiem obciążenia podmiotu eksploatującego automat kosztami badania sprawdzającego jest potwierdzenie w wyniku badania sprawdzającego, że automat ten nie spełnia warunków określonych w ustawie. Postanowienie w przedmiocie tych kosztów ma charakter wpadkowy. Dotyczy kwestii incydentalnej nie związanej z istotą sprawy, lecz z czynnościami postępowania. Z treści przepisów przytoczonych wyżej przepisów ustawy o grach hazardowych wynika, że: 1) badanie sprawdzające następuje na zlecenie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, 2) badanie to przeprowadzane jest przez jednostkę upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, 3) koszty badania nie powinny przekraczać średnich stawek za dany rodzaj badania, 4) podmiot eksploatujący automat jest obciążany kosztami badania w przypadku wyniku negatywnego. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie powyższe warunki, od których uzależnione jest wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów, zostały spełnione. W związku z podejrzeniem, że automat do gier należący do skarżącej – "[...]" nie spełniał warunków określonych w ustawie, Naczelnika Urzędu Celnego w T., wystąpił do Wydziału Laboratorium Celnego Izby Celnej w B. o wydanie opinii. W opinii z dnia 29 listopada 2013 r. sporządzonej przez tę jednostkę wynika, że wynika badania sprawdzającego jest negatywny (k. 2-4). W skardze zarzuty spółki sprowadzają się do twierdzenia, że jednostka przeprowadzające badanie - Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w B. nie spełnia ustawowych warunków wymaganych dla jednostki badającej, albowiem nie posiada prawem wymaganej akredytacji, nie dysponuje wymaganym zapleczem technicznym i personalnym, nie spełnia warunku bezstronności. Wskazać należy, że zgodnie z art. 23f ust. 1 u.g.h. upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia następujące warunki: 1) posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji lub jednostki akredytującej państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, będącej sygnatariuszem Wielostronnego Porozumienia EA (European cooperation for Accreditation Multilateral Agreement); 2) zapewnia odpowiedni standard przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, oraz dysponuje odpowiednim wyposażeniem technicznym; 3) osoby zarządzające tą jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier posiadają nienaganną opinię, w szczególności nie są osobami skazanymi za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 4) posiada autonomiczność względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, w szczególności osoby wymienione w pkt 3 nie pozostają z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie gier hazardowych w stosunkach, które mogą wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na wniosek jednostki badającej, do którego dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ust. 1, w szczególności: 1) certyfikat akredytacji; 2) certyfikaty lub inne dokumenty określające standard przeprowadzanych badań; 3) aktualne zaświadczenia, że osoby wymienione w ust. 1 pkt 3 nie były skazane za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 4) oświadczenia złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej, przez osoby wymienione w ust. 1 pkt 3, że nie pozostają z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier hazardowych ani z osobami: a) zarządzającymi takim podmiotem lub go reprezentującymi, b) będącymi akcjonariuszami (wspólnikami) takiego podmiotu lub jego pracownikami - w stosunku prawnym lub faktycznym, który może wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności. Upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na okres nie dłuższy niż do upływu okresu ważności akredytacji (art. 23 f ust. 3). Odmowa udzielenia upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier następuje w drodze decyzji (art. 23 f ust. 4). Natomiast z ustępu 5 tego przepisu wynika, że Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji: 1) cofa upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w przypadku gdy jednostka badająca przestanie spełniać warunki określone w ust. 1 lub odmówi przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23f (cofnięcie obligatoryjne), 2) może cofnąć upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, jeżeli jednostka badająca nie przeprowadzi badania sprawdzającego w terminie określonym w art. 23f ust. 3 (cofnięcie fakultatywne). Z kolei w myśl art. 23 f ust. 6 u.g.h. minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do publicznej wiadomości, na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra, wykaz jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Z powyższych przepisów wynika, że jednostka badająca działa na podstawie upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, którego udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia określone, wymienione wyżej w ustawie warunki. Jednym z warunków określonych w art. 23f ust. 2 pkt 1 jest posiadanie akredytacji. Jednostka badająca upoważniona przez Ministra Finansów jest podmiotem ustawowo umocowanym, z uwagi na bezstronność i zakres posiadanych kompetencji, do przeprowadzenia badań technicznych automatów i urządzeń do gier. W związku z powyższym musi zapewnić odpowiedni standard przeprowadzanych badań, m.in. poprzez przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, a osoby te muszą posiadać nienaganną opinię, w szczególności nie mogą być osobami skazanymi za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. Ponadto jednostka badająca, stosownie do wymogu art. 23f ust. 1 pkt 4 ustawy, musi posiadać autonomiczność względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, w szczególności osoby, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 3 nie mogą pozostawać z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie gier hazardowych w stosunkach, które mogą wywoływać uzasadnione zastrzeżenia co do ich bezstronności. Jak wynika z treści informacji zamieszczonej na stronie internetowej Ministra Finansów Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. jest wymienione jako jednostka badająca upoważniona przez Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier (poz. 6 wykazu). Z opinii z badania sprawdzającego wynika, że upoważnienie to zostało udzielone w dniu [...] r., nr [...]. Podkreślenia wymaga, że upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane w odrębnym postępowaniu, w którym weryfikacji podlegają dokumenty wskazane w art. 23f ust. 2 u.p.a., w tym m.in. posiadanie certyfikatu akredytacji. Jeżeli jednostka występująca o udzielenie upoważnienia nie spełnia ustawowych warunków minister właściwy do spraw finansów publicznych odmawia udzielenia takiego upoważnienia lub cofa je, jeżeli po udzieleniu upoważnienia, jednostka przestała spełniać te warunki. Skoro upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier nie zostało Wydziałowi Laboratorium Celne Izby Celnej w B. cofnięte lub w inny sposób wyeliminowane z obrotu prawnego, to należy przyjąć, wbrew stanowisku strony skarżącej i treści załączonej do skargi opinii, że spełnia ono warunki ustawowe wymagane dla jednostek badających. W postępowaniu wpadkowym dotyczącym obciążenia spółki kosztami postępowania sprawdzającego organ celny i sąd nie mogą weryfikować prawidłowości udzielonego jednostce badającej upoważnienia. Innymi słowy, poza oceną organu celnego, a także sądu pozostaje w tej sprawie to, czy Minister Finansów właściwie dokonał wyboru jednostek upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń. Obowiązkiem organu celnego było jedynie zwrócenie się o wykonanie badania sprawdzającego do jednej z jednostek widniejących na liście upoważnionych do badań. Nie ulega zaś wątpliwości, że takiej jednostce badania w rozpoznawanej zostały zlecone. Należy w tym względzie podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 listopada 2013 r., II SA/Bk 719/13, że "jeżeli jednostka badająca posiadała w dacie prowadzenia badania upoważnienie Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, to jest to fakt wykluczający prowadzenie w sprawie dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego na okoliczność posiadania przez tę jednostkę uprawnień do sporządzania opinii o legalności działania automatów do gier o niskich wygranych. Fakt figurowania jednostki badającej w wykazie jednostek upoważnionych do badań technicznych i urządzeń do gier stanowi podstawę do przyjęcia przez organ statusu danej jednostki jako uprawnionej do przeprowadzania badania sprawdzającego automatów do gier o niskich wygranych." Mając powyższe na uwadze, że organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.