II SA/Bd 1133/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-12-13
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Jarosław Wichrowski, Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opinia organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, wskazująca na błędy w operacie szacunkowym, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu fałszu intelektualnego dowodu, bez potwierdzenia tego faktu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu?Ratio decidendi
Opinia organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, nawet jeśli wskazuje na błędy w operacie szacunkowym, nie stanowi dowodu na fałsz intelektualny w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Wznowienie postępowania na tej podstawie wymaga, co do zasady, potwierdzenia fałszerstwa dowodu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, z wyjątkiem sytuacji określonych w art. 145 § 2 i 3 k.p.a., które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Opinia taka nie jest też orzeczeniem innego organu w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Skarżący zarzucił, że operat szacunkowy, stanowiący podstawę ustalenia opłaty, jest obarczony fałszem intelektualnym, co potwierdza opinia organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Organ odmówił uchylenia decyzji, uznając, że opinia organizacji nie jest wystarczającym dowodem fałszu, a brak jest prawomocnego orzeczenia stwierdzającego fałszerstwo dowodu. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie opłaty adiacenckiej oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po wznowieniu postępowania, odmówiło uchylenia decyzji własnej z dnia [...] 2015 r., [...], utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] 2014 r., nr [...], ustalającą dla M. S. (dalej jako: skarżący) opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości – działki nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym Lutówko. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji bowiem nie zachodziła przesłanka wskazana przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania, określona w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że wznowienie na tej podstawie może mieć miejsce tylko gdy istnieje związek przyczynowy między dowodami, które okazały się fałszywe a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Kluczowym w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie kwestii, czy operat szacunkowy można uznać za fałszywy. Kolegium wyjaśniło, że fałsz intelektualny, na jaki powołał się pełnomocnik wnioskodawcy, polega na poświadczeniu nieprawdy przez osobę, która dokument wystawiła we własnym imieniu, z własnym podpisem w dokumencie autentycznym. Podniosło, że skarżący uzyskał co prawna opinię Komisji Opiniującej Rady Ekspertów Stowarzyszenia rzeczoznawców Majątkowych w [...], zgodnie z która operat szacunkowy z dnia [...] 2014 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego P. Z., nie może stanowić podstawy określenia wartości rynkowej prawa własności nieruchomości gruntowej niezabudowanej przed i po podziale na potrzeby ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej z tego tytułu, gdyż zawiera błędy stanowiące odstępstwa od przepisów prawa mające istotny wpływ na określoną wartość nieruchomości. W ocenie Kolegium jednak sytuacja powyższa nie wyczerpuje znamion fałszu intelektualnego. Co więcej sam fakt, że operat zawiera błędy wskazane przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych nie przesądza jeszcze o jego fałszu. Ponadto opinia organizacji zawodowej nie spełnia wymogów przepisów k.p.a., mówiących o orzeczeniu sądu lub innego organu potwierdzających sfałszowanie dowodu. Kolegium zwróciło uwagę, że strona skarżąca, podważając prawidłowość sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, miała możliwość skorzystania z uprawnienia wynikającego z art. 157 ust. 1 i 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazało, że strona miała możliwość w ramach postępowania zasadniczego, zakończonego decyzją ostateczną tut. Kolegium z dnia [...] 2015 r., [...], zgłosić opinię organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, czego nie uczyniła, gdyż uzyskała opinię dopiero po zakończeniu postępowania głównego. Rozpatrując sprawę w trybie zwyczajnym organ obu instancji stwierdziły, że operat szacunkowy wykazał wzrost wartości nieruchomości. Wycena została sporządzona przez biegłego posiadającego uprawnienia do szacowania nieruchomości, jak również spełnia ona wymogi określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 Nr 207, poz. 2109; ze zm.). Operat zawiera wszelkie elementy przewidziane dla tego rodzaju wycen. Przeprowadzone przez biegłego analizy został ocenione jako spójne i logiczne, a wartość nieruchomości wskazana przez rzeczoznawcę jako mieszcząca się pomiędzy wartością minimalną i maksymalną uzyskiwaną ze sprzedaży nieruchomości podobnych. Sporządzony operat dowodzi bowiem, że miał miejsce wzrost wartości nieruchomości oraz określa jej wartość w sposób miarodajny. Kolegium podkreśliło ponownie, że uchybienia wskazane w operacie przez organizację zawodową nie decydują o fałszu tego dokumentu, a zatem nie istniały podstawy do uchylenia decyzji SKO z dnia [...] 2015 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. S. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, określona w tym przepisie, gdyż operat szacunkowy, w odniesieniu do którego została wydana przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych ocena negatywna, nie jest obarczony fałszem intelektualnym,
- art. 145 § 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że Komisja Opiniująca Rady Ekspertów Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych nie stanowi "innego organu", o którym mowa w tymże przepisie,
- art. 151 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2015 r., [...], podczas gdy zostały spełnione wszelkie przesłanki, uzasadniające jej uchyleni,
- art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że uzyskanie przez wnioskodawcę opinii Komisji Opiniującej Rady Ekspertów Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w [...] nastąpiło zbyt późno, podczas gdy stanowisko to nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy;
Ponadto w ocenie skarżącego doszło również do naruszenia prawa materialnego tj. art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego nie zastosowanie. Skarżący podniósł, że operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego [...] w dniu [...] 2014 r., obarczony jest fałszem intelektualnym, co wbrew stanowisku Kolegium, wynika bezsprzecznie z treści opinii Komisji Opiniującej Rady Ekspertów Stowarzyszenia rzeczoznawców Majątkowych w [...] z dnia [...] 2015 r. Komisja ta stwierdziła bowiem wprost, że przedmiotowy operat szacunkowy, w dacie jego sporządzenia, nie może stanowić podstawy określenia wartości rynkowej prawa własności w/w nieruchomości przed i po podziale na potrzeby ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej z tego tytułu, gdyż zawiera błędy stanowiące odstępstwo od przepisów prawa, mające istotny wpływ na określoną wartość nieruchomości. Oznacza to zatem, że przedmiotowy operat nie mógł być dowodem w sprawie. W ocenie skarżącego ustalenie wartości rynkowej nieruchomości (przed i po jej podziale) w operacie szacunkowym dokonane z naruszeniem przepisów prawa stanowi fałsz intelektualny, albowiem wymogiem ustawowym jest, by operat szacunkowy określał rzeczywistą wartość rynkową nieruchomości i w tym znaczeniu poświadczał prawdę, a warunkiem uzyskania takiego rezultatu jest posłużenie się przez rzeczoznawcę majątkowego zgodnymi z aktualnym stanem faktycznym i prawnym przesłankami wyceny nieruchomości. Przestrzeganie przez rzeczoznawcę zasad wyceny oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego i wynik końcowej wyceny, poddają się obiektywnej weryfikacji, a tym samym mogą być przedmiotem fałszu intelektualnego. Skoro rzeczoznawca majątkowy sporządził omawiany operat szacunkowy w sposób sprzeczny z obowiązującymi w tym zakresie zasadami i przepisami prawa, to przedstawione przez niego wniosku, dotyczące wartości przedmiotowej nieruchomości przed i po jej podziale oraz wzrostu jej wartości w wyniku podziału są dotknięte fałszem intelektualnym, a więc nie mogły być dowodem stanowiącym podstawę ustalenia istotnych okoliczności w sprawie o ustalenie wysokości stawki opłaty adiacenckiej. Skarżący zakwestionował twierdzenia Kolegium, że organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych nie stanowi "innego organu", o którym mowa w art. 145 § 2 k.p.a. Nie zgodził się też ze stanowiskiem Kolegium, że uzyskana przez niego opinia Komisji Opiniującej Rady Ekspertów Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w [...] była spóźniona. Wskazał, że w toku ośmiu toczących się postępowań administracyjnych w przedmiocie ustalenia ośmiu opłat adiacenckich, nie został pouczony przez Burmistrza [...], zgodnie z wymogiem określonym w art. 9 k.p.a., o możliwości wystąpienia do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o dokonanie oceny prawidłowości sporządzonych operatów szacunkowych z dnia [...] 2014 r. O istnieniu wyżej wskazanego środka prawnego wnioskodawca dowiedział się dopiero podczas wizyty w Kancelarii Radcy Prawnego, która miała miejsce już po upływie terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kolegium z dnia [...] 2015 r. Skarżący dodał, że potrzebował jeszcze czasu na zgromadzenie znacznych środków finansowych, potrzebnych na opłatę za wydanie opinii przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych. Wskazał, że w toku postępowania głównego zwracał uwagę na błędy w obliczeniach w operacie, jednakże Burmistrz nie wzywając skarżącego do doprecyzowania zarzutów, ani rzeczoznawcy do ustosunkowania się do nich, uznał je za nieuzasadnione, czym naruszył art. 7 k.p.a. Skarżący podniósł też, że został błędnie pouczony przez pracownika Urzędu Miejskiego w [...], że odwołanie od decyzji nie musi zawierać konkretnych zarzutów i rozbudowanej argumentacji, w skutek czego napisane przez niego lakoniczne odwołanie nie przyniosło oczekiwanego efektu. Skarżący odstąpił od wniesienia skargi do sądu administracyjnego od ostatecznej decyzji Kolegium z dnia [...] 2015 r., albowiem podjął działania, mające na celu ugodowe zakończenie sprawy i przejęcie przez Gminę [...] działek [...], 340/11 i 340/12 tytułem rozliczenia należnych opłat adiacenckich. Jednakże w piśmie z dnia [...] 2015 r., został poinformowany, że Burmistrz [...] jednak nie wyraża zgody na powyższe. Wyżej przytoczone okoliczności wskazują w ocenie skarżącego na to, że jego wystąpienie do Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w [...] w [...] 2015 r., o dokonanie prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego z dnia [...] 2014 r., nie było spóźnione.
Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję własną z dnia [...] 2015 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że nie zachodzi przesłanka do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] 2015 r. wskazywana przez stronę skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania. Strona nie udowodniła, że po wydaniu opinii Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w [...], można uznać operat szacunkowy [...] za fałszywy. Fałsz intelektualny, na jakim opiera się strona, to przestępstwo polegające na poświadczeniu nieprawdy w autentycznym dokumencie przez funkcjonariusza publicznego lub inną osobę uprawniona do jego wystawienia. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Kolegium, nie zaszły okoliczności świadczące o tym, że rzeczoznawca majątkowy popełnił tego rodzaju fałsz. Strona nie wykazała skutecznie by dowód w postaci operatu szacunkowego był fałszywy, brak jest zatem związku pomiędzy fałszywym dowodem w sprawie, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi, a przy braku takiego związku nie można mówić o spełnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie Kolegium operatu nie można uznać za fałszywy i nie zachodzi fał intelektualny. W ocenie Kolegium opinia Komisji Opiniującej Rady Ekspertów Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w [...] nie przesądza, że operat jest obarczony fałszem intelektualnym. Odnosząc się do kwestii spóźnionego przedstawienia przez skarżącego dowodu z wyżej wskazanej opinii Komisji, Kolegium podniosło, że skarżący mógł wcześniej zwrócić się do profesjonalnego pełnomocnika, który udzieliłby mu niezbędnych informacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję M. S. zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, określona w tym przepisie, gdyż operat szacunkowy, w odniesieniu do którego została wydana przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych ocena negatywna jest obarczony fałszem intelektualnym,
- art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych twierdzeń, co uniemożliwiło kontrolę decyzji oraz jest sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji SKO z [...] 2015 r., podczas gdy zostały spełnione wszelkie przesłanki uzasadniającej jej uchylenie,
- art. 7 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie, że uzyskanie przez skarżacego opinii Komisji Opiniującej Rady Ekspertów Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w [...] dopiero po zakończeniu postępowania głównego nie było spowodowane brakiem pouczenia ze strony Burmistrza [...] o możliwości uzyskania takiej opinii.
Ponadto w ocenie skarżącego doszło do naruszenia prawa materialnego art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego niezastosowanie. Uzasadniając skargę skarżący ponowił argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto stwierdził, że decyzja Kolegium, narusza art. 107 § 3 k.p.a., bowiem z jej treści nie wynika, dlaczego SKO uznało, że przedmiotowy operat nie może zostać uznany za fałszywy. Brak jest rozważań prawnych, wskazujących na słuszność takiego stanowiska. Kolegium nie odniosło się też, zdaniem skarżącego, do wszystkich zarzutów zgłaszanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W szczególności brak jest rozważań, co do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 145 § 2 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnie, polegającą na przyjęciu, ze Komisja Opiniująca Rady Ekspertów Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych nie stanowi "innego organu", o którym mowa w tymże przepisie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] 2015 r., którą odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej [...] z dnia [...] 2015 r. ustalającej opłatę adiacencką.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zaskarżona decyzja wydana została w ramach nadzwyczajnego postępowania administracyjnego tj. postępowania wznowieniowego, zainicjowanego wnioskiem skarżącego.
Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową umożliwiającą ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i ponowne wydanie rozstrzygnięcia w sprawie już zakończonej wcześniej decyzją ostateczną w przypadkach, gdy zachodzi przypuszczenie, że postępowanie poprzedzające wydanie owej ostatecznej decyzji administracyjnej było wadliwe. Enumeratywny katalog przesłanek wznowienia postępowania zawarty jest w art. 145 § 1, 145a § 1 oraz art. 145b § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r. poz. 23) – powołana dalej jako: "k.p.a."
W niniejszej sprawie we wniosku o wznowienie powołano się na przesłankę z przepisu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
Wskazać w tym miejscu należy, że przesłanką wznowienia wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest istnienie związku przyczynowego między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Wspomniany związek przyczynowy musi wystąpić w danej sprawie administracyjnej. Ponadto sfałszowanie dowodu musi znaleźć potwierdzenie w orzeczeniu sądu lub innego organu (z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 145 § 2-3). Dodać należy przy tym, że fałsz dokumentu może przybierać zarówno formę fałszu materialnego, a więc co do formy dokumentu, jak i formę fałszu intelektualnego, co do treści dokumentu, gdy jego forma jest autentyczna (por. B. Graczyk, Postępowanie administracyjne. Zarys systemu z dodaniem tekstów podstawowych przepisów prawnych, Warszawa 1953, s. 113, czy wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 września 2008 r., II SA/Sz 1203/07, LEX nr 515333).
Zdaniem skarżącego w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2015 r., nr [...] doszło do fałszerstwa intelektualnego operatu, co ma potwierdzać opinia Komisji Opiniującej Rady Ekspertów Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w [...].
W przedmiotowej opinii Komisja stwierdziła istnienie w operacie szacunkowym z dnia [...].2014 r. następujących błędów, mających bezpośredni wpływ na poziom określanej wartości nieruchomości:
- nieprecyzyjnie opisany zakres wyceny,
- niewłaściwie dokonaną analizę i charakterystykę rynku,
- błędnie zdefiniowany rodzaj rynku (po podziale),
- niewłaściwy dobór nieruchomości do porównań, nieruchomości nie spełniających kryteriów wynikających z przepisów prawa,
- brak wyjaśnienia, co do ograniczonego prawa rzeczowego – służebności przesyłu,
- błędy w obliczeniach na skutek nieprawidłowo ustalonych poprawek
Ponadto w operacie popełniono też błędy i uchybienia, które nie miały bezpośredniego wpływu na określoną wartość (nieprawidłowo opisany przedmiot wyceny, niepoprawnie opisany stan prawny nieruchomości, niestarannie zbadana księga wieczysta, brak wyjaśnień co do zapisów w jej dziale I, niewystarczający opis nieruchomości przyjętych do porównania w zakresie cech rynkowych, podawanie nieaktualnych dzienników ustaw zawierających podstawy prawne wyceny, brak uzasadnienia otrzymanych wyników oszacowania).
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że z omawianej opinii nie wynika fakt dokonania fałszerstwa intelektualnego (fałszu, co do treści dokumentu, gdy jego forma jest autentyczna – poświadczenia nieprawdy) przez rzeczoznawcę majątkowego. Wskazać należy bowiem, że przestępstwa fałszu materialnego i intelektualnego opisane w przepisach art. 270 (fałszowanie dokumentu) i 271 (poświadczenie nieprawdy) ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2016 poz. 1137; ze zm.) charakteryzują się od strony podmiotowej umyślnością, co oznacza, że błędy i niedokładności w dokumencie nie daje podstaw do stwierdzenia fałszerstwa lub poświadczenia nieprawdy w dokumencie, chyba że wykaże się, że błędy te mają charakter umyślny. Skarżący – jak wynika to z treści skargi i wcześniejszych pism pełnomocnika wnoszonych w postępowaniu administracyjnym - kwestii tych nie rozróżnia. Wskazać zatem trzeba, że samo przekonanie o wadliwości operatu szacunkowego, stanowiącego jedną z podstaw faktycznych wydania decyzji nie kreuje stanu jego fałszywości lub poświadczenia w nim nieprawdy.
Jak już wyżej wskazano, sfałszowanie dowodu musi być również, co do zasady, potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu, a więc prawomocnym wyrokiem sądu karnego (wyrok skazujący, wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne i wyrok nakazowy wydawany w postępowaniu nakazowym), albo orzeczeniem izby morskiej w sprawie wypadku morskiego, orzeczenie Trybunału Stanu, orzeczenie Międzynarodowego Trybunału Karnego oraz prawomocne postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa (aczkolwiek to ostatnie raczej tylko odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1, nie zaś w odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 – por. G. Krawiec "Stwierdzenie sfałszowania dowodu (popełnienia przestępstwa) jako warunek wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.", PPP 2008, nr 7–8, s. 89–96,).
Od tego warunku Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza dwa wyjątki wymienione w art. 145 § 2 i § 3 k.p.a. Pierwszy z nich dotyczy możliwości wznowienia, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Oczywistość musi więc dotyczyć cech zewnętrznych fałszu. Przesłanka niebezpieczeństwa lub szkody dla interesu społecznego musi być wynikiem przeprowadzonej oceny stopnia zagrożenia tych wartości. Zarówno oczywistość fałszerstwa, jak i wystąpienie określonego niebezpieczeństwa muszą wystąpić łącznie a obowiązkiem organu jest przytoczenie i wykazanie ich w uzasadnieniu decyzji. Drugi wyjątek dotyczy sytuacji, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być w ogóle wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa (np. immunitet, przedawnienie ścigania lub karania).
Podnieść należy, że opinia Komisji Opiniującej Rady Ekspertów Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w [...] nie jest orzeczeniem innego organu w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a. W świetle bowiem art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami powyższa organizacja zawodowa uprawniona jest do oceny prawidłowości sporządzenia operatu, nie posiada zaś kompetencji do stwierdzania czy rzeczoznawca dopuścił się fałszerstwa (fałszu materialnego czy intelektualnego).
Zakres oceny operatu przez Komisję wynika też z samej opinii Komisji, w której wskazano, że celem opinii jest ocena prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego pod względem:
- kompletności i podstaw prawnych wyceny;
- odpowiedniości i zasadności wykorzystanych danych oraz przyjętych założeń;
- prawidłowości przyjętych podejść, metod i technik wycen;
- właściwości i zasadności analiz, opinii i wniosków,
w świetle wymagań obowiązujących w dacie sporządzania operatu szacunkowego przepisów prawnych, a także ocena przydatności operatu do celu, w jakim został sporządzony.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo rozstrzygnęło o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z uwagi na brak zaistnienia przesłanek określonych w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżący nie przedłożył bowiem dowodu w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że operat został sfałszowany. Z materiału dowodowego nie wynika również, aby w obrocie prawnym pozostawał prawomocny wyrok sądu powszechnego, stwierdzający fałszywość ww. dokumentu. Nie zachodziły w sprawie także okoliczność, o których mowa w przepisach art. 145 § 2 i § 3 k.p.a., uzasadniające wznowienie postępowania, mimo braku orzeczenia sądu lub organu stwierdzającego sfałszowanie dowodu. Dodać należy przy tym, że zadaniem organu administracji orzekającego w niniejszej sprawie nie było przeprowadzenie dowodu na okoliczność zaistnienia fałszu materialnego lub intelektualnego (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2000 r., I SA 1123/99, LEX nr 55743). Obowiązek przedłożenia miarodajnego orzeczenie obciążał bowiem stronę.
Na marginesie stwierdzić należy również, że przedłożona przez skarżącego opinia Komisji Opiniującej Rady Ekspertów Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w [...] z dnia [...] 2015 r. nie mogłaby również stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 141 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. z uwagi na ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Dokument ten nie istniał bowiem w dniu wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ostatecznej decyzji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej tj. w dniu [...] 2015 r.
Mając na uwadze zarzuty skarżącego nadmienić należy również, że to dlaczego skarżący zwrócił się do organizacji zawodowej dopiero po uprawomocnieniu się decyzji Kolegium z [...] 2015 r. – w szczególności czy nastąpiło to w wyniku uchybienia przez Burmistrza przepisowi art. 9 k.p.a. - nie ma znaczenia w sprawie. Ewentualny brak pouczenia w tym zakresie nie stanowił bowiem okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który mógłby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; ze zm.) oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło