III SA/Po 730/16

Dnia 14 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi H. P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2016 roku Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] maja 2016 roku, nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H. W., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] marca 2016 roku, nr [...] o wymierzeniu kary pieniężnej w łącznej wysokości 36.000 zł za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Funkcjonariusze Urzędu Celnego w L., w lokalu S. P. "S." w miejscowości P., gdzie działalność gospodarczą prowadzi P.-G. Sp. z o.o., poddali kontroli znajdujące się w tym lokalu urządzenia o nazwie: Silver Shark numer [...], Vegas Multigame numer [...] oraz Black Horse numer [...] w zakresie zgodności z przepisami ustawy o grach hazardowych. Kontrolujący, w drodze eksperymentu, przeprowadzili gry kontrolne, które ujawniły, że wskazane urządzenia są automatami do gier, na których można prowadzi gry, w których istniej możliwość uzyskania wygranej pieniężnej, a gra zwiera element losowości. W toku kontroli przedstawiona został umowa najmu powierzchni użytkowej na prowadzenia gier na automatach. Umowa została zawarta pomiędzy P.-G. Sp. z o.o. a H. W.. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej wobec H. W.. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] marca 2016 roku, wymierzył stronie z tego tytułu karę pieniężną w wysokości 36.000 zł. Organ I instancji wyjaśnił, że gry na wskazanych automatach mają charakter losowy, komercyjny i umożliwiają uzyskanie wygranej rzeczowej i pieniężnej. Organ ten uznał ponadto, że gry zorganizowane zostały z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych ponieważ lokal, w którym znajdowały się automaty do gry nie posiadał statusu kasyna, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt. 1a ustawy. Organ uznał, że podmiotem urządzającym gry na tym automatach była H. W.. W odwołaniu od decyzji strona, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła o uchylenie decyzji Naczelnik Urzędu Celnego i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu odwołania, powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 roku w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11 oraz C-217/11, strona wskazał, że każdy podmiot może powołać się przed organem krajowym (sądem) na okoliczność braku notyfikacji norm technicznych zawartych w ustawie o grach hazardowych. Organ krajowy (sąd) powinien odmówić stosowania nie notyfikowanych przepisów, gdyż są one nieskuteczne prawnie. Strona podniosła ponadto, że organy naruszyły prawo materialne, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Strona wskazał, że organy błędnie przyjęły, iż postępowanie było prowadzone wobec podmiotu prowadzącego kasyno, który urządzał gry na automatach poza kasynem, podczas gdy okoliczności sprawy w sposób nie budzących żadnych wątpliwości wynika, że postępowanie było prowadzone wobec podmiotu urządzającego gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry, czyli wobec podmiotu o jakim mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji oraz wskazał, że na odwołującą prawidłowo nałożono karę pieniężną, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w wyroku z dnia 19 lipca 2012 roku trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że przepis art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych stanowi przepis techniczny w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 roku ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego. W ocenie organu powyższe nie oznacza, iż brak przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych umożliwia dowolne prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych. Organ wskazał, że w demokratycznym państwie prawnym nie do przyjęcia jest sytuacja, gdy podmiot prowadzący działalność, która od lat podlega reglamentacji próbuje wywodzić swoje prawa na podstawie jednego punktu wyroku TSUE, lecz w oderwaniu od całej jego treści. Wydając wyrok z dnia 19 lipca 2012 roku Trybunał Sprawiedliwości UE nie miał bowiem na celu pozbawienia regulacji, czy kontroli, prowadzenia działalności hazardowej. Z uwagi na powyższe Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych nie stanowił podstawy prawnej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, czyli nie stanowi podstawy prawnej ukarania podmiotu za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych. Organ wyjaśnił, że urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier, w tym gier na automatach, jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie (art. 3 ustawy o grach hazardowych). Urządzenie gier na automatach w taki sposób jak ma to miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy narusza przepisy ustawy o grach hazardowych. Prowadzenie gier na automatach przez podmioty lub osoby nie posiadające stosownej koncesji, czy zezwolenia, jak również urządzenie takich gier w innych miejscach niż wskazane w ustawie oraz zezwoleniu, nigdy nie było legalne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w rozdziale dziesiątym ustawy o grach hazardowych określone zostały kary pieniężne za prowadzenia działalności w zakresie gier hazardowych niezgodnej z obowiązującymi przepisami. Karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych. W takim wypadku, zgodnie z art. 89 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, kara wynosi 100 % przychodu uzyskanego z urządzania gry. Natomiast przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych stanowi, że karze pieniężnej podlega także urządzający gry na automatach poza kasynem gry. W tym ostatnim przypadku kara wynosi 12.000 zł od każdego automatu. W ocenie organu w okolicznościach niniejszej sprawie zastosowanie winna mieć kara, o której mowa w art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Organ wyjaśnił, że unormowanie dotyczące kar pieniężnych, o których mowa w art. 89 ust. 1 i ust. 2 ustawy o grach hazardowych uzupełnia treść art. 141 tej ustawy. Ten ostatni Preis wyklucza stosowanie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, a zatem nakładanie kar pieniężnych za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry na podmioty urządzające gry na automatach oraz gry na automatach o niskich wygranych w punktach gier na automatach o niskich wygranych, jeżeli sa one organizowane zgodnie z art. 129-140 ustawy o grach hazardowych. Skoro ustawa o grach hazardowych zalegalizowała działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach w salonach gier na automatach do czasu wygaśnięcia zezwoleń wydanych przed dniem 01 stycznia 2010 roku, to ustawodawca nie mógł pozostawić bez rozstrzygnięcia ewentualnej kary za urządzanie gier poza kasynem gry, gdyż prowadzący działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie obowiązujących zezwoleń byliby objęci hipotezą art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł za urządzenie gier na automacie poza kasynem gry nie może podlegać podmiot, który co prawda urządza gry na automatach poza kasynem gry, lecz czyni to sposób dopuszczalny przez prawo, bo na podstawie stosownego zezwolenia. Strona takim podmiotem nie jest, gdyż nie posiadała wcześniej zezwolenia na urządzenie gier na automatach, a nawet nie ubiegała się o jego udzielenie pod rządami poprzedni obowiązującej ustawy o grach i zakładach wzajemnych. W związku z powyższym wobec strony znajduje zastosowanie kara w wysokości 12.000 zł od każdego automatu. H. W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca zażądała uchylenia skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumentację i zarzuty wskazane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy, pozwala stwierdzić że organy orzekające w niej uznały, że H. W. nie legitymowała się, wydanym na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy o grach i zakładach wzajemnych, zezwoleniem na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych, które na mocy przepisów przejściowych zawartych w art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz.U. 2016, poz. 471) uprawniałyby ją do urządzania takich gier na automatach poza kasynem gry. Chodzi tutaj o zezwolenie udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy o grach hazardowych, zgodnie z którym Skarżąca byłaby uprawniona do wystawienia automatu do gier o niskich wygranych w kontrolowanym lokalu. W toku postępowania Spółka nie podnosiła, iż legitymuje się wskazanym powyżej zezwoleniem lub koncesją o jakiej mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych na prowadzenie kasyna. W odniesieniu do przyjętych przez organ ustaleń faktycznych nie może budzić wątpliwości, iż prawidłowe pozostawało przyjęcie przez organy obu instancji, iż automat do gier, zainstalowany w kontrolowanym przez funkcjonariuszy celnych barze, stanowił własność skarżącej Spółki jak i znajdował się w jej władaniu, w konsekwencji Skarżąca pozostawała podmiotem urządzającym grę na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. W sposób nie budzący wątpliwości świadczy o tym treść umowy najmu oraz miejsce usytuowania automatów odpowiadające warunkom wynikającym z umowy najmu. Za prawidłowe Sąd uznał także ustalenia organów orzekających w sprawie, że poddane kontroli urządzenia umożliwiały grę na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Stosownie do przepisu art. 2 ust. 3 i 5 ustawy grach hazardowych grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości oraz gry na urządzeniach mechanicznych, elektronicznych lub elektrycznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Dowody zgromadzone w aktach sprawy (eksperyment procesowy przeprowadzonego w toku kontroli oraz ekspertyzy biegłego sądowego) potwierdzają prawidłowość przyjętych ustaleń faktycznych, iż gry prowadzone na każdym z trzech automatów spełniają ustawowe cechą gry na automacie o jakim mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że gra badanych automatach charakteryzowała się wszystkimi trzema wskazanymi cechami. Gry na automatach organizowane były z nastawieniem na korzyści związane ze świadczeniem pieniężnym, uiszczanym przez osoby uczestniczące w grze przed uruchomieniem automatu. Wygrana w grze na badanym urządzeniu sprowadzała się do wygranych pieniężnych lub rzeczowych. Organy zasadnie przyjęły, że gry na badanych urządzeniach miały element losowy ze względu na fakt, iż ewentualna wygrana nie zależała od umiejętności uczestnika gry, jego predyspozycji fizycznych lub intelektualnych. Po wniesieniu odpowiedniej opłaty i uruchomieniu mechanizmu, grający nie miał już żadnego wpływu na ustawienie się bębnów w odpowiedniej konfiguracji, która decyduje o ewentualnej wygranej pieniężnej, czy rzeczowej. Powyższych ustaleń skarga nie zwalcza. Zatem przedstawione powyżej ustalenia faktyczne, Sąd orzekający w niniejszej sprawie przyjmuje jako własne. W ocenie Sądu organy obu instancji słusznie przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające nałożenie na skarżącą spółkę kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, podstawę której stanowiły przepisy ustawy o grach hazardowych, w szczególności art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Odnosząc się do zarzutów dotyczących braku notyfikacji art. 89 ust. 1 pkt 2ustawy o grach hazardowych, który łącznie z art. 14 ust. 1 tej ustawy stanowi przepis techniczny w rozumieniu Dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 roku ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. UE.L.98.204.37 ze zm.), odwołać się należy do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 roku, sygn. akt II GPS 1/16 (orzeczenia nsa.gov.pl). W uchwale tej przyjęto, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Rozważając kwestie związane z "technicznym charakterem" art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie powiększonym uznał, że przepis ten nie kwalifikuje się do żadnej spośród grup przepisów technicznych, o których mowa w dyrektywie 98/34/WE. Oceniając natomiast charakter relacji między przepisami art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, iż samoistny charakter funkcji realizowanej przez art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nadaje mu samoistny charakter w relacji do art. 14 ust. 1 tej ustawy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko wyrażone w powołanej powyżej uchwale NSA, a dla rozpoznania skargi w niniejszej sprawie istotne jest to, iż w świetle tej uchwały nieuzasadnione są podniesione w skardze zarzuty odnoszące się do technicznego charakteru przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych oraz podnoszonej w skardze zależności jaka zachodzi pomiędzy tym przepisem a nakazem określonym w art. 14 ust. 1 tej ustawy. Z powyższych względów za zgodne z prawem uznać należy stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że przepis art. art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych nie był podstawą prawną kwestionowanej decyzji. Natomiast przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych stanowi samoistną i zgodną z prawem wspólnotowym postawę prawną do wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W ocenie Sądu zarzuty naruszenia prawa materialnego także nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry i urządzanie takich gier jest dozwolone wyłącznie w kasynach gry. Zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zakres definicji legalnej gry na automatach został poszerzony w art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, według którego grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że sporne automaty są urządzeniami umożliwiającymi wygrane rzeczowe lub pieniężne, a przebieg gier na nich ma charakter losowy w tym znaczeniu, że uzyskiwane wyniki są dla grającego nieprzewidywalne i niezależne od jego zręczności. W zawiązku z powyższym w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o błędnej wykładni lub błędnym zastosowaniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy o grach hazardowych Stosownie zaś do art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych karze pieniężnej podlega: urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry (pkt 1); urządzający gry na automatach poza kasynem gry (pkt 2); uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia (pkt 3). Według postanowień art. 89 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa: w ust. 1 pkt 1 - wynosi 100% przychodu uzyskanego z urządzanej gry (pkt 1); w ust. 1 pkt 2 - wynosi 12.000 zł od każdego automatu (pkt 2); w ust. 1 pkt 3 - wynosi 100% uzyskanej wygranej (pkt 3). W kontrolowanej sprawie nie było sporne, że skarżąca Spółka nie legitymowała się którymkolwiek z dokumentów legalizujących urządzenie gier na automatach (art. 6 i art. 7 ustawy o grach hazardowych), a jednocześnie Skarżąca nie wykazała, że przed udostępnieniem urządzenia grającym zadośćuczyniła obowiązkowi jego rejestracji stosownie do art. 23a ustawy o grach hazardowych. Sąd uznaje za prawidłowe stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zastosowanie znajdował przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Organ trafnie zauważa, że urządzanie gier na automatach poza kasynem gry jest przejściowo dozwolone na warunkach określonych w art. 141 ustawy o grach hazardowych. Natomiast w przypadku, gdy podmiot nie korzysta z ochrony praw nabytych wynikającej z art. 141 ustawy o grach hazardowych, znajduje zastosowanie sankcja przewidziana w art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (porównaj wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 kwietnia 2016 roku o sygn. akt II SA/Bd 1092/15). W świetle powyższego Sąd uznaje, że organy celne nie naruszyły przepisów prawa materialnego przez zastosowanie wobec skarżącej art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane w toku postępowania prowadzonego w sposób zgodny z przepisami ustawy - Ordynacja podatkowa. Organy nie dopuściły się również naruszeń prawa materialnego albowiem nie zaistniały jakiekolwiek podstawy do odmowy zastosowania w stosunku do skarżącej Spółki przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, co oznacza, że wymierzenie kary w wysokości określonej przepisem art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych było uzasadnione. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że dowody zgromadzone w aktach sprawy stanowiły wystarczającą podstawę do nałożenia na skarżącą Spółkę kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W związku z tym organ - zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych wymierzył skarżącej karę, której wysokość ustalono zgodnie z treścią art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Z uwagi na powyższe w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej nie zaktualizowała się żadna z przesłanek uwzględnienia skargi, a zatem skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm.).