II SA/Rz 363/16
WyrokWSA w Rzeszowie2016-12-14
Skład orzekający: Joanna Zdrzałka, Piotr Godlewski, Elżbieta Mazur – Selwa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Sejmiku Województwa Podkarpackiego pozbawiająca drogi kategorii drogi wojewódzkiej, podjęta na podstawie art. 10 ust. 5a ustawy o drogach publicznych, narusza prawo, jeśli droga ta nie spełnia definicji drogi wojewódzkiej, a jednocześnie nie zachowano 30-dniowego terminu na poinformowanie zarządu powiatu o zamiarze podjęcia uchwały?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Sejmiku Województwa Podkarpackiego pozbawiająca drogi kategorii drogi wojewódzkiej była zgodna z prawem. Stwierdzono, że droga ta faktycznie utraciła znaczenie dla województwa i spełniała kryteria drogi powiatowej, a jej poprzednie zaliczenie do kategorii dróg gminnych, a następnie wojewódzkich, było konsekwencją zastąpienia jej nowo wybudowanymi drogami krajowymi. Sąd uznał również, że uchybienie 30-dniowego terminu informacyjnego dla zarządu powiatu nie miało wpływu na merytoryczną treść uchwały ani na jej skuteczność prawną.Stan faktyczny
Powiat Rzeszowski zaskarżył uchwałę Sejmiku Województwa Podkarpackiego z dnia 30 listopada 2015 r. nr XVI/270/15, która pozbawiła dwie działki drogowe kategorii drogi wojewódzkiej i zaliczyła je do kategorii dróg powiatowych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych, w tym brak uzasadnienia dla pozbawienia drogi kategorii oraz niezachowanie 30-dniowego terminu na poinformowanie zarządu powiatu o zamiarze podjęcia uchwały. Sejmik Województwa Podkarpackiego wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że drogi te utraciły znaczenie dla województwa i spełniają kryteria dróg powiatowych.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę Powiatu Rzeszowskiego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ WSA Elżbieta Mazur – Selwa Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Powiatu Rzeszowskiego na uchwałę Sejmiku Województwa Podkarpackiego z dnia 30 listopada 2015 r. nr XVI/270/15 w przedmiocie uchwały w sprawie pozbawienia kategorii drogi wojewódzkiej -skargę oddala-
II SA/Rz 363/16
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi jest uchwała Sejmiku Województwa Podkarpackiego
z dnia 30 listopada 2015 r. Nr XVI/270/15, podjęta na podstawie art. 18 pkt 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2015 r.,
poz. 1392 ze zm., dalej: u.s.w.) oraz art. 10 ust. 5a ustawy z dnia 13 marca 1985 r.
o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm., dalej: u.d.p.) w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 870) w sprawie pozbawienia kategorii drogi wojewódzkiej dróg wojewódzkich na terenie powiatu rzeszowskiego.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że na mocy uchwały Rady Gminy Trzebownisko z dnia 21 sierpnia 2015 r. Nr X/79/15 w sprawie pozbawienia dróg kategorii drogi gminnej, działki o nr 2535/1 (pow. 1,3 ha) i nr 1636 (pow. 1,2 ha) położone w Zaczerniu pozbawione zostały kategorii drogi gminnej i zaliczone do kategorii dróg wojewódzkich.
Następnie w dniu 13 października 2015 r. Zarząd Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie podjął uchwałę Nr 102/2231/15 w sprawie poinformowania Zarządu Powiatu Rzeszowskiego o zamiarze podjęcia uchwały przez Sejmik Województwa Podkarpackiego o pozbawieniu kategorii drogi wojewódzkiej odcinków dróg wojewódzkich na terenie gminy Trzebownisko.
W uchwale wskazano, że dotyczy to odcinka drogi wojewódzkiej składającego się
z działek nr 2535/1 i 1636 na terenie gminy Trzebownisko, w miejscowości Zaczernie. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że Rada Gminy Trzebownisko skorzystała z uprawnień przyznanych mocą ustawy z dnia 13 września 2013 r.
o zmianie ustawy o drogach publicznych i podjęła uchwałę w sprawie pozbawienia kategorii dróg gminnych. Zgodnie z art. 2 tej ustawy, taki odcinek drogi zostaje zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Jednakże Sejmik Województwa może
w drodze uchwały pozbawić kategorii drogi wojewódzkiej odcinek drogi wojewódzkiej o proporcjonalnej długości odcinka drogi krajowej. Po uchwale w tej sprawie odcinek drogi wojewódzkiej zostaje zaliczony do kategorii drogi powiatowej. Podano również, że przekazany przez Gminę odcinek drogi gminnej nie koresponduje z definicją drogi wojewódzkiej, nie stanowi połączenia między miastami, nie ma znaczenia dla województwa, nie jest drogą obronną, nie stanowi odcinka niezbędnego do zachowania połączenia sieci dróg wojewódzkich. Jak wyjaśniono, okoliczności te uzasadniały podjęcie uchwały w sprawie poinformowania Zarządu Powiatu Rzeszowskiego o zamiarze podjęcia uchwały w sprawie pozbawienia przedmiotowego odcinka drogi wojewódzkiej swojej kategorii, celem zaliczenia go do kategorii powiatowej.
Pismem z dnia 29 października 2015 r. Zarząd Województwa Podkarpackiego poinformował Zarząd Powiatu Rzeszowskiego, że w dniu 13 października 2015 r. podjęta została w/w uchwała Nr 102/2231/15 w sprawie poinformowania Zarządu Powiatu Rzeszowskiego o zamiarze podjęcia uchwały przez Sejmik Województwa Podkarpackiego o pozbawieniu kategorii drogi wojewódzkiej odcinków dróg wojewódzkich na terenie gminy Trzebownisko. Wyjaśniono, że opracowany został projekt uchwały w sprawie pozbawienia kategorii dróg wojewódzkich (który przesłano w załączeniu) oraz że powyższa informacja przekazywana jest z nie mniej niż
z 30-dniowym wyprzedzeniem.
Po wniesieniu pod obrady Sejmiku Województwa Podkarpackiego projektu uchwały w sprawie pozbawienia kategorii drogi wojewódzkiej (uchwała Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 3 listopada 2015 r. Nr 111/2399/15), Sejmik Województwa Podkarpackiego podjął w dniu 30 listopada 2015 r. uchwałę
Nr XVI/270/15 w sprawie pozbawienia kategorii drogi wojewódzkiej dróg wojewódzkich na terenie powiatu rzeszowskiego. W uchwale tej określono, że pozbawia się kategorii dróg wojewódzkich na terenie gminy Trzebownisko odcinek drogi wojewódzkiej składający się z działek określonych w załączniku do uchwały,
tj. położonych w miejscowości Zaczernie działki nr 2535/1 (pow. 1,3 ha) i nr 1636 (pow. 1,2 ha). W § 2 uchwały wskazano, że jej wykonanie powierza się Zarządowi Województwa Podkarpackiego, zaś w § 3, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni po ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego.
Pismem z dnia 12 stycznia 2016 r. (data wpływu do organu - 13 styczeń
2016 r.) Powiat Rzeszowski – Zarząd Dróg Powiatowych w Rzeszowie skierował do Sejmiku Województwa Podkarpackiego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, domagając się uchylenia uchwały nr XVI/270/15.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że znowelizowany art. 5a ustawy z dnia 21 marca
1985 r. o drogach publicznych wprowadzony został ustawą z dnia 13 września
2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych i umożliwia przekazywanie pomiędzy jednostkami dróg różnych kategorii. Jednakże takie przekazanie możliwe jest jedynie po jednoznacznym wykazaniu, że przekazywane odcinki dróg przestały odpowiadać definicji drogi wojewódzkiej, a odpowiadają definicji drogi powiatowej. Podano także, że ustawa zmieniająca ustawę o drogach publicznych była przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r. o sygn. Kp 2/13 orzekł o jej zgodności z Konstytucją RP. W wyroku tym wskazano, że jeżeli dany odcinek drogi wojewódzkiej nie spełnia definicji takiej drogi, to droga ta z mocy prawa trafi do samorządu powiatowego. Jeżeli nie spełni natomiast ustawowych warunków zaliczenia jej do dróg powiatowych, rada powiatu będzie mogła skutecznie podjąć uchwałę o pozbawieniu drogi nadanej jej kategorii,
a wtedy z mocy prawa droga ta trafi do właściwej gminy. Podkreślono, że zgodność tych uchwał będzie przedmiotem kontroli wojewody, a nadto jednostka samorządu która będzie beneficjentem uchwały innego organu, może zaskarżyć taką uchwałę do sądu administracyjnego po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa.
Składający wezwanie podał, że taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Przekazywany odcinek drogi wojewódzkiej nie spełnia przesłanek do zakwalifikowania go do kategorii dróg powiatowych. Działki nr 2535/1 i 1636
w miejscowości Zaczernie należą do dróg łączących województwa. Dawna droga krajowa nr 9 Radom - Rzeszów zaliczana jest do podstawowego układu komunikacyjnego Polski i do sieci dróg międzynarodowych. Służy ruchowi w kierunku północ – południe. Stanowi połączenie międzyregionalnych i regionalnych ośrodków gospodarczych, administracyjnych i turystycznych oraz obsługuje ruch międzynarodowy w kierunku dawnego przejścia granicznego ze Słowacją
w Barwinku. Wyjaśniono, że co prawda zarządzeniem nr 8 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 12 lutego 2014 r. zmieniającym zarządzenie
w sprawie nadania numerów drogom krajowym, droga krajowa nr 9 została skrócona do węzła Rzeszów - Północ, jednak w ocenie Powiatu Rzeszowskiego, w przypadku wyłączenia z ruchu na drodze S-19 lub drodze krajowej 19, jedyną możliwością płynnego przekierowania ruchu będzie skierowanie go na dawną drogę nr 9 przebiegającą przez objęte uchwałą odcinki. Powoduje to, że drogi te mają znaczenie dla województwa i służą połączeniu Rzeszowa z innymi miastami wojewódzkimi.
Dodatkowo wskazano, że Zarząd Województwa powinien poinformować Zarząd Powiatu o zamiarze podjęcia uchwały na co najmniej 30 dni przed jej podjęciem.
W okolicznościach sprawy informacja taka wpłynęła do Starostwa Powiatowego
w Rzeszowie dopiero w dniu 7 grudnia 2015 r., a uchwała podjęta została w dniu
13 października 2015 r.
Wobec braku udzielenia przez organ odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 11 marca 2016 r. (data pisma oraz data wpływu do organu) Powiat Rzeszowski – reprezentowany przez Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych
w Rzeszowie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na opisaną na wstępie uchwałę Sejmiku Województwa Podkarpackiego
Nr XVI/270/15, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności.
Kwestionowanej uchwale zarzucono naruszenie przepisów prawa, tj. art. 10 ust. 5a u.d.p. polegające na bezpodstawnym zastosowaniu tego przepisu, bez uwzględnienia przesłanek określonych w art. 6 ust. 1 tej ustawy i przekazanie odcinków dróg wojewódzkich samorządowi powiatowemu bez zbadania, czy odcinki te spełniają przesłanki do zakwalifikowania ich do kategorii dróg powiatowych. Zarzucono nadto naruszenie art. 10 ust. 5b tej ustawy polegające na niezachowaniu przez Sejmik Województwa Podkarpackiego terminu o jakim mowa w tym przepisie, tj. niepoinformowania zarządu powiatu o zamiarze podjęcia uchwały co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem.
W uzasadnieniu strona skarżąca podtrzymała w całości stanowisko i argumentację prezentowaną w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa Podkarpackiego – reprezentowany przez Marszałka Województwa Podkarpackiego - wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i zasądzenie kosztów postępowania.
Motywując swe stanowisko wskazał, że zaliczenie do kategorii dróg wojewódzkich następuje w drodze uchwały sejmiku województwa w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw transportu oraz obrony narodowej. Taka droga musi spełniać warunki ustawowe. Jednakże u.d.p. w art. 10 ust. 5 przewiduje inny sposób zaliczenia do kategorii dróg wojewódzkich, a który to przepis stanowi lex specialis
w stosunku do art. 6 ust. 1 tej ustawy. Stanowi on, że odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Jest to sytuacja, w której z mocy ustawy następuje zaliczenie tej drogi do kategorii drogi wojewódzkiej. Nie jest wymagana uchwała sejmiku, zgoda zarządcy, a nadto odcinek ten nie musi spełniać ustawowych warunków wymienionych w art. 6 ust. 1. Zatem nie musi to być droga łączącą miasta mające znaczenie dla województwa albo droga mająca znaczenie obronne, a nie zaliczona do kategorii drogi krajowej.
Organ wskazał także, że na mocy art. 10 ust. 5a - 5f u.d.p. istnieje możliwość pozbawienia drogi kategorii drogi wojewódzkiej, ale tylko takiej, która stała się taką drogą z mocy prawa (na podstawie art. 10 ust. 5). Wówczas po podjęciu uchwały taki odcinek drogi zostaje zaliczony do kategorii drogi powiatowej. To zarządca drogi
i sejmik decydują, czy chcą by ten odcinek pozostał drogą wojewódzką czy też nie. Pozbawiając kategorii takiej drogi nie jest związany definicją z art. 6 ust. 1 ustawy. Możliwe jest nawet pozbawienie kategorii drogi wojewódzkiej w trybie art. 10 ust. 5, jeśli droga ta spełnia przesłanki drogi wojewódzkiej z art. 6 ust. 1 ustawy.
Organ odnosząc się do argumentacji skarżącego o konieczności dokonania analizy czy droga spełnia definicję drogi wojewódzkiej podał, że odcinki dróg pozbawione kategorii dróg wojewódzkich nie spełniały przesłanek do dalszego ich zakwalifikowania w kategorii dróg wojewódzkich. Spełniały natomiast wymogi jakie powinny posiadać drogi powiatowe.
Odnosząc się do zarzutu niedochowania terminu o jakim mowa w art. 10 ust. 5b ustawy organ wyjaśnił, że stosowna uchwała o zamiarze podjęcia uchwały została wydana w dniu 13 października 2015 r. Uchwała ta wpłynęła do Zarządu Powiatu
w dniu 7 grudnia 2015 r., zaś uchwała Sejmiku podjęta została 16 grudnia 2015 r. Zdaniem organu, Zarząd Powiatu posiadał informację, że Sejmik planuje podjęcie uchwały już na tydzień przed planowaną sesją. Dodatkowo wskazano na fakt opublikowania uchwał Zarządu Województwa w Biuletynie Informacji Publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., zakres kontroli administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawie skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane
w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi na uchwałę lub akt o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. następuje w drodze stwierdzenia nieważności tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenia, że zostały wydane
z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.).
W myśl art. 90 ust. 1 u.s.w., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego wydanym w sprawie
z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu organu samorządu województwa, który wydał przepis, do usunięcia naruszenia - zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego.
Przedmiotem kontroli sądu w rozpatrywanej sprawie jest uchwała Sejmiku Województwa Podkarpackiego z dnia 30 listopada 2015 r. Nr XVI/270/15 w sprawie pozbawienia kategorii drogi wojewódzkiej na terenie powiatu rzeszowskiego. Uchwała ta w rozumieniu art. 9 u.s.w. stanowi prawo miejscowe. Została zaskarżona przez Powiat Rzeszowski, który niewątpliwie posiada legitymację do wniesienia skargi, gdyż zaskarżona uchwała dotyczy jego interesu prawnego; zmiana kategorii drogi z wojewódzkiej na powiatową oznacza bowiem powiększenie majątku Powiatu, jak też wiąże się z powstaniem nowych obciążeń wynikających z konieczności wykonywania obowiązków zarządcy drogi. Skarga Powiatu została przy tym wniesiona w terminie przewidzianym w art. 53 § 2 P.p.s.a., tj. 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Przeprowadzona według wskazanych wyżej kryteriów kontrola zaskarżonej uchwały wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uchwała ta została podjęta na podstawie art. 18 pkt 20 u.s.w. oraz art. 10 ust. 5a u.d.p. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych.
W tym zakresie należy wskazać, że w okresie od 9 grudnia 2003 r. do 8 lipca 2015 r. obowiązywał art. 10 ust. 5 u.d.p. stanowiący, że odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej. Regulacja ta została zmieniona na mocy art. 1 ustawy z dnia 13 września 2013 r., która po ust. 5 dodała także ust. 5a - 5f. Zgodnie z art. 10 ust. 5 u.d.p. w brzmieniu obowiązującym od 9 lipca 2015 r., odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej.
Wg ust. 5a, sejmik województwa może w drodze uchwały, pozbawić kategorii drogi wojewódzkiej odcinek drogi wojewódzkiej o proporcjonalnej długości do odcinka drogi krajowej, o którym mowa w ust. 5. Ten odcinek drogi wojewódzkiej zostaje zaliczony do kategorii drogi powiatowej. Stosownie do ust. 5b tego artykułu, zarząd województwa informuje zarząd powiatu o zamiarze podjęcia uchwały o której mowa w ust. 5a, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem (art. 10 ust. 5b u.d.p.). Z kolei rada powiatu może, w drodze uchwały, pozbawić kategorii drogi powiatowej odcinek drogi powiatowej o proporcjonalnej długości do odcinka drogi wojewódzkiej, o którym mowa w ust. 5a. Ten odcinek drogi powiatowej zostaje zaliczony do kategorii drogi gminnej (art. 10 ust. 5c). Zarząd powiatu informuje wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o zamiarze podjęcia uchwały, o której mowa w ust. 5c, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem (art. 10 ust. 5d).
W art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej wskazano ponadto, że rada gminy w terminie
90 dni od dnia jej wejścia w życie, może w drodze uchwały, pozbawić kategorii drogi gminnej odcinek drogi, który został zaliczony do kategorii drogi gminnej na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, przy czym zgodnie z ust. 2 tego artykułu, taki odcinek drogi zostaje zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej, a przepisy art. 10 ust. 5a - 5d ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio.
Celem opisanej zmiany u.d.p. było przede wszystkim uchylenie dotychczasowego brzmienia art. 10 ust. 5 u.d.p. Ustawa zmieniająca wprowadziła możliwość przekazania dróg zaliczonych z mocy prawa do dróg gminnych i zaliczenia ich do kategorii dróg wojewódzkich. Stworzyła także możliwość "kaskadowego" przekazywania dróg nabytych z mocy prawa i zaliczonych do kategorii dróg wojewódzkich, opartą na rozstrzygnięciach organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego wyższych szczebli, na mocy których wskazany odcinek drogi może zostać zaliczony do kategorii drogi powiatowej lub gminnej. Odcinki dróg, które zostały zaliczone do kategorii drogi gminnej w trybie art. 10 ust. 5 u.d.p.,
w brzmieniu przed zmianą, mogły zatem w trybie ustawy zmieniającej zostać pozbawione kategorii drogi gminnej i być zaliczone do kategorii dróg wojewódzkich. Odpowiednio, drogi te, w drodze stosownej uchwały sejmiku województwa, mogły zostać pozbawione kategorii drogi wojewódzkiej i przekazane do właściwego powiatu. Kolejno - w wyniku odpowiedniej uchwały rady powiatu - można było pozbawić kategorii drogi powiatowej i przekazać ją do odpowiedniej gminy.
W kontekście powyższego, pozbawienie dróg kategorii drogi wojewódzkiej możliwe było w ramach kręgu dróg wcześniej przekazanych stosowną uchwałą rady gminy.
Ubocznie wspomnieć należy, że ustawa z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych była przedmiotem orzekania przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r. sygn. Kp 2/13 orzekł, że:
1. Art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych w części obejmującej art. 10 ust. 5a-5d i ust. 5e zdanie drugie ustawy
z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460)
w związku z art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r.
o drogach publicznych jest zgodny z art. 16 ust. 2 oraz art. 164 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
2. Art. 2 ust. 1 ustawy z 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych w związku z art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r.
o drogach publicznych jest zgodny z art. 16 ust. 2 Konstytucji,
3. Art. 2 ust. 2 ustawy z 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych w związku z art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r.
o drogach publicznych jest zgodny z art. 16 ust. 2 oraz art. 164 ust. 1 i 3 Konstytucji.
Tym samym Trybunał przesądził, że wskazanie zawarte w pkt 1 sentencji wyroku oznacza, że zgodna z regulacjami rangi konstytucyjnej jest tylko taka wykładnia
art. 10 ust. 5a - 5d i ust. 5e, która dokonywana jest w związku z art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p., a więc uwzględnia treść tych przepisów. Pomimo zatem braku w art. 10 ust. 5a - 5d bezpośredniego odesłania do treści art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p., przepisy te należy wykładać tak, jakby takie odesłanie zawierały. Oznacza to, że organy stosujące art. 10 ust. 5a, 5c i 5e u.d.p. nie mają swobody w pozbawianiu danych odcinków dróg dotychczasowych kategorii. Uzależnione jest to nie tylko od spełnienia wymogu, by odcinek pozbawiany kategorii był proporcjonalny do odcinka drogi nowo wybudowanej lub uprzednio kaskadowo przekazanej, lecz także wykazaniem, że dany odcinek drogi nie spełnia już definicji drogi – odpowiednio wojewódzkiej, powiatowej lub gminnej. Zamiarem ustawodawcy było bowiem takie ukształtowanie procedury postępowania z drogami zastąpionymi przez nowo wybudowane odcinki dróg, by doprowadzić do sytuacji w której kategoria drogi odpowiada jej funkcjom określonym w art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p., a rozstrzygnięcia podejmowane w tym zakresie przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego nie miały charakteru arbitralnego i nie sprowadzały się do prób przekazywania dróg jednostkom samorządu terytorialnego niższego szczebla celem unikania wydatków związanych z ich utrzymaniem.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że podjęcie zaskarżonej uchwały przez Sejmik Województwa było konsekwencją uprzedniego podjęcia (w dniu 21 sierpnia 2015 r.) przez Radę Gminy Trzebownisko na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych uchwały Nr X/79/15, na mocy której RG pozbawiła kategorii drogi gminnej zaliczoną do tej kategorii na podstawie art. 10 ust. 5 u.d.p.
(w jego poprzednim brzmieniu) byłą drogę krajową nr 9 na odcinkach położonych
w miejscowości Zaczernie (działki 2535/1 i 1636).
W tej sytuacji Sejmik Województwa Podkarpackiego zobowiązany był do wykazania, że przekazywany Powiatowi Rzeszowskiemu odcinek drogi nie spełnia funkcji drogi wojewódzkiej, a zachodzą przesłanki dla skategoryzowania go jako drogi powiatowej.
Zdaniem Sądu, przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia art. 10 ust. 5a u.d.p. W jej podstawie prawnej prawidłowo wskazano art. 10 ust. 5a u.d.p. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 2013 r. o zmianie u.d.p., statuujące materialnoprawne przesłanki tego rozstrzygnięcia, a w załączniku do uchwały dokładnie określono przedmiotowe odcinki dróg, poprzez wskazanie miejscowości ich położenia, oznaczenia numeracji w ewidencji gruntów i powierzchni. W uzasadnieniu do uchwały dokładnie opisano okoliczności i przyczynę jej podjęcia, wyjaśniając, że odcinki dróg, które zostały zaliczone do kategorii drogi gminnej
w trybie art. 10 ust. 5 u.d.p. w brzmieniu przed zmianą, mogły w trybie ustawy zmieniającej - w drodze stosownej uchwały jednostki samorządu terytorialnego - zostać pozbawione kategorii drogi gminnej i być zaliczone do kategorii dróg wojewódzkich. Zgodnie natomiast z art. 10 ust. 5a u.d.p., sejmik województwa może, w drodze uchwały, pozbawić kategorii drogi wojewódzkiej odcinek drogi wojewódzkiej o proporcjonalnej długości do odcinka drogi krajowej, o którym mowa w ust. 5, który to odcinek drogi wojewódzkiej zostaje zaliczony do kategorii drogi powiatowej.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że u podstaw pozbawiania kategorii drogi, najpierw przez Gminę Trzebownisko - skutkujące zaliczeniem do kategorii drogi wojewódzkiej, a następnie przez Sejmik Województwa Podkarpackiego - skutkujące zaliczeniem do kategorii drogi powiatowej, było ich zastąpienie drogami nowo wybudowanymi o kategorii dróg krajowych, które przejęły znaczącą część ich funkcji komunikacyjnych w okolicach Rzeszowa. Mimo błędnego zapatrywania wyrażonego w odpowiedzi na skargę, że pozbawiając kategorii odcinek drogi wojewódzkiej, Województwo nie jest związane ustawową definicją drogi wojewódzkiej, należy podzielić stanowisko Sejmiku wyrażone w uzasadnieniu do uchwały, że przekazany przez Gminę Trzebownisko Województwu Podkarpackiemu odcinek drogi nie koresponduje z definicją drogi wojewódzkiej (art. 6 ust. 1 u.d.p.), gdyż nie jest obecnie drogą stanowiącą połączenia między miastami mającą znaczenie dla województwa lub drogą o znaczeniu obronnym.
W tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja zawarta
w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa i w skardze, że odcinki dróg położonych w miejscowości Zaczernie, stanowiących działki ewidencyjne nr 2535/1 i 1636 należą do dróg łączących województwa, bowiem funkcję tę w głównej mierze przejął nowo wybudowany odcinek drogi. Jak wskazał sam skarżący, działki te położone są
w ciągu "dawnej drogi krajowej nr 9 Radom – Rzeszów – Barwinek" i to do stanu przeszłego należy odnieść wskazywane jej zaliczenie do podstawowego układu komunikacyjnego Polski oraz do sieci dróg międzynarodowych (obsługującej ruch
w kierunku przejścia granicznego ze Słowacją w Barwinku), a także jako stanowiącej "bardzo ważne połączenie międzyregionalnych i regionalnych ośrodków gospodarczych, administracyjnych i turystycznych". Funkcję tę na odcinku pozbawianym przedmiotową uchwałą kategorii drogi wojewódzkiej przejęła droga
S-19, o czym świadczy sygnalizowane w skardze zarządzenie Nr 8 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 12 lutego 2014 r., zmieniające zarządzenie w sprawie nadania numerów drogom krajowym, w wyniku którego droga krajowa nr 9 została "skrócona" do węzła Rzeszów – Północ, nie obejmując już wskazanych odcinków.
Uzasadnienia dla dalszego utrzymania kategorii drogi wojewódzkiej dla opisanych działek nie może też stanowić powoływanie się strony skarżącej na ewentualne, hipotetyczne wyłączenia z ruchu na drodze S-19 lub drodze krajowej 19, co powodowałoby, że jedyną możliwością płynnego przekierowania ruchu byłoby jego skierowanie na dawną drogę nr 9 przebiegającą przez objęte uchwałą odcinki. Mimo zatem, że jak wskazano w odpowiedzi na skargę, droga obejmująca wskazane działki faktycznie łączy Miasto Rzeszów (siedzibę powiatu i gminy) z Miastem Głogów Małopolski (siedzibą gminy), to utraciła jednak istotne znaczenie dla województwa. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że wraz
z wchodzącymi w jej skład działkami nr 7/1, 190 i 94 położonymi odpowiednio
w miejscowości Rudna Mała, Pogwizdów Nowy i Miłocin - przekazanych w takich samych okolicznościach na rzecz Województwa Podkarpackiego przez Radę Miejską w Głogowie Małopolskim i co do których Sejmik Województwa Podkarpackiego podjął analogiczną uchwałę o pozbawieniu kategorii drogi wojewódzkiej (skarga Powiatu Rzeszowskiego na tę uchwałę została zarejestrowana i toczy się przed WSA w Rzeszowie pod sygn. II SA/Rz 364/16) – tworzą one jednolity odcinek drogi
o długości ok. 4 km (w naprzemiennej kolejności: 94, 2535/1, 190, 1636, 7/1) prowadzący z Rzeszowa (jako przedłużenie ul. Warszawskiej o statusie powiatowym) praktycznie do węzła Rzeszów – Północ.
Tym samym zasadne było podjęcie przez Sejmik Województwa Podkarpackiego uchwały w sprawie pozbawienia wskazanych odcinków dróg kategorii drogi wojewódzkiej, skutkujące uzyskaniem statusu drogi powiatowej, którymi są drogi inne niż określone w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 (inne niż krajowe
i wojewódzkie), stanowiące połączenia miast będących siedzibami powiatów
z siedzibami gmin i siedzib gmin między sobą. Pozwala to na sformułowanie twierdzenia, że Sejmik Województwa Podkarpackiego zgodnie z prawem skorzystał
z kompetencji przysługującej mu na podstawie art. 10 ust. 5a u.d.p. w związku
z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej.
Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego,
w szczególności naruszenia art. 10 ust. 5b u.d.p. polegającego na nie zachowaniu przez Sejmik co najmniej 30 dniowego terminu do poinformowania Zarządu Powiatu Rzeszowskiego o zamiarze podjęcia zaskarżonej uchwały. Mimo uchybień w tym zakresie należy podkreślić, że nie miało to żadnego wpływu na merytoryczną treść uchwały. Termin ten ma charakter czysto informacyjny i w żaden sposób nie uzależnia możliwości podjęcia uchwały w sprawie pozbawienia kategorii drogi wojewódzkiej od wyrażenia zgody czy chociażby zajęcia stanowiska przez Zarząd Powiatu, a sam fakt wejścia uchwały w życie wywołuje skutek w postaci przejścia
z mocy prawa własności drogi z Województwa na Powiat.
Uznając, że zaskarżona uchwała nie narusza przepisów regulujących przesłanki i tryb wprowadzania zmian co do kategorii dróg wojewódzkich, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło