III SA/Kr 898/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej M. O. – K. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy skargę oddala. Decyzją z dnia 13 kwietnia 2016 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2015.155), art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U.2014.970) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23), dalej K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania D. M. (dalej: skarżący) od decyzji Starosty z dnia [...] 2016 r., nr [...] orzekającej o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat., C+E prawa jazdy w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów określonych dla prawa jazdy kat. B, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym: W dniu 2 lutego 2016 r. wpłynął wniosek skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C+E. Wcześniej wobec skarżący prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt [...] został orzeczony zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, z wyjątkiem pojazdów, do których kierowania uprawnia prawo jazdy kat. C+E. Organ I instancji powołał treść art. 12 ustawy o kierujących pojazdami i wskazał, że powołany przepis odnosi się nie tylko do osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii lecz także do osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Zdaniem organu, skarżący zwracając się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy zwrócił się także o wydanie nowego dokumentu ze względu na zmianę danych zawartych w zatrzymanym dokumencie prawa jazdy. Ponieważ w stosunku do skarżącego obowiązuje zakaz kierowania pojazdami do których wymagane jest posiadanie uprawnienia kat. B oraz cofnięto mu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B, B+E, C nie jest możliwy zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kat. C+E. W odwołaniu skarżący wskazał, że organ I instancji błędnie uznał, że zgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami w okresie obowiązywania orzeczonego wyrokiem zakazu pojazdów kat. B przepisy tej ustawy wprowadzają również zakaz wydania prawa jazdy innych kategorii, nawet jeżeli sąd wyłączył niektóre z posiadanych uprawnień z zakazu prowadzenia pojazdów. Taka interpretacja nie daje się pogodzić z zasadami wykładni celowościowej i systemowej i prowadzi do podważenia przez organ administracyjny prawomocnego wyroku sądowego. Zdaniem skarżącego tego rodzaju wykładnia wypacza treść i cel przepisów. Decyzją z dnia 13 kwietnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał treść art. 3 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi, że art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Nadto organ wskazał, że ustawa weszła w życie w dniu 25 października 2014 r., natomiast zakaz prowadzenia pojazdów wszelkich pojazdów mechanicznych za wyjątkiem pojazdów, do których kierowania uprawnia prawo jazdy kat. C+E na okres 3 lat został orzeczony wobec skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego w dniu 27 października 2015 r., który stał się prawomocny z dniem 4 listopada 2015 r. Zatem w przedmiotowej sprawie będzie miał zastosowanie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu, że zastosowana przez Organ I instancji interpretacja przepisów prowadzi do podważenia przez organ administracyjny prawomocnego wyroku sądowego, Kolegium wskazało, że interpretacja wynika z treści art. 12 ust. 3 powołanej wyżej powołanej ustawy. Zatem, to ustawodawca przewidział pewne dodatkowe ograniczenia nie wynikające z wyroku sądu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji, że została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a to art 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego wadliwą wykładnię i uznanie, że w sytuacji orzeczenia przez sąd zakazu prowadzenia niektórych pojazdów, wśród których nie znajdują się pojazdy kategorii B nie jest możliwym zwrot prawa jazdy jako dokumentu potwierdzającego uprawnienia do prowadzenia pojazdów tych kategorii, które z zakazu zostały wyłączone. Jest ona sprzeczna z wykładnią systemową i nie daje pogodzić z treścią art. 42 k.k. oraz godzi w wyłączne prawo sądów do orzekania kar i środków karnych oraz określania ich wymiaru i zakresu. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawo. Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i prawnych stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bezspornie, że wobec skarżącego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt [...] został orzeczony zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, z wyjątkiem pojazdów, do których kierowania uprawnia prawo jazdy kat. C+E. W dniu zaś 2 lutego 2016 r. skarżący złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C+E. W konsekwencji wystąpienia przez skarżącego z powyższym wnioskiem organy obu instancji, w drodze decyzji wydanych w oparciu o przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2015.155), odmówiły wnioskodawcy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C+E, co zostało zakwestionowane przez skarżącego, który zarzucił organom nieuprawnione rozszerzenie zakazu orzeczonego przez sąd powszechny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie nie objętym zakazem. Oceniając zatem legalność zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C+E należy w pierwszej kolejności wskazać, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w treści nadanej ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U.2014.970). Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 ustawy). Z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wcześniej, tj. przed ww. zmianą, regulacja art. 12 ust. 2 stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Podkreślić należy, że przepis art. 12 ust. 2 powołanej ustawy w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (vide art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Ustawa weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2014 r., zaś ww. przepis art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Wobec tego, iż przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (tj. po dniu 25 października 2014 r.), nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy mają zastosowania, bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po tej dacie, jako że wyrok w tym przedmiocie zapadł w dniu 27 października 2015 r., a uprawomocnił się z dniem 4 listopada 2015 r. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami w wersji nadanej ww. ustawą zmieniającą. Na podstawie zatem stanu prawnego obowiązującego po dokonaniu zmiany treści przepisów art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami należało ocenić istotę sporu w niniejszej sprawie, tj. czy regulacje te dawały podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C+E (sąd karny tych uprawnień skarżącego nie pozbawił), dlatego też wystąpił on z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanych kategorii. W art. 12 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wymieniony w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z mocy art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. W konsekwencji, jak powyżej wskazano, przed nowelizacją art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowił tylko o osobach ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii. Wówczas na tle takiego brzmienia przepisu art. 12 ust. 2, sporna w orzecznictwie sądów administracyjnych stała się kwestia, czy art. 12 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie wyłącznie do tych osób, które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie prawa jazdy, czy też należy go stosować również do osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, które nabyły jeszcze przed orzeczeniem sądu karnego, a które zostały następnie cofnięte czy zatrzymane. Dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych był w owym czasie pierwszy z wymienionych poglądów. W dniu 25 października 2014 r. nastąpiła jednak zmiana stanu prawnego w tym zakresie, gdyż ustawodawca wprost wskazał w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ust. 1 stosuje się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, jak również o przywrócenie uprawienia danej kategorii. Tym samym więc w znowelizowanym stanie prawny, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia prawnego, jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że interpretacja art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami dokonana przez organy prowadzi do podważenia prawomocnego wyroku sądowego, wskazać należy, że wykonując wyrok Sądu Rejonowego z dnia 27 października 2015 r., Starosta, decyzją z dnia [...] 2015 r., [...] orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami wg. kat. B,B+E, C, natomiast nie orzekł o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami wg. kat. C+E, ponieważ sąd karny nie pozbawił skarżącego tych uprawnień. Zatem nie można zarzucić Staroście, że nie respektuje wyroku sądu karnego. Mając powyższe na względzie należało uznać, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa oraz w zgodnie z dyspozycją wyroku karnego. Organy obu instancji dokonały prawidłowej interpretacji i właściwie zastosowały przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Nie zachodzą zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W związku z tym, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku i oddalić skargę.