I SAB/Wa 1423/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi W. P., A. P. i E. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy dawnej ulicy [...] i [...] objętych księgą wieczystą "[...] tabeli likwidacyjnej Nr [...],[...],[...], powiatowy hipoteczny Nr [...]", w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. P., A. P. i E. B. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] maja 2016 r. W. P., A. P. i E. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznaniu ich wniosku o przyznanie odszkodowania z utraconą nieruchomość [...], położoną przy dawnej ul. [...] i [...] objętą księgą wieczystą ""[...] tabeli likwidacyjnej Nr [...],[...],[...] powiatowy hipoteczny Nr [...]", rej. hip. [...], a stanowiącą dawne działki nr nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], będące w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) własnością poprzedników prawnych skarżących – E. W. i M. B. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z [...] lipca 2015 r., W. P., A. P. i E. B. - reprezentowani przez adw. T. Ż., wystąpili do Prezydenta [...] o ustalenie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774) odszkodowania za nieruchomości położone przy dawnych ul. [...] i [...], obejmujące wymienione na wstępie działki. Wobec braku podejmowania przez Prezydenta [...] rozstrzygnięcia w sprawie wnieśli oni [...] listopada 2015 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, w następstwie rozpoznania którego Wojewoda ów, postanowieniem z [...] lutego 2016 r. nr [...], wyznaczył Prezydentowi [...] dwumiesięczny termin na rozpoznanie sprawy odszkodowania. Termin ten upłynął bezskutecznie, w konsekwencji czego W. P., A. P. i E. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wyznaczenie Prezydentowi [...] dwumiesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku odszkodowawczego oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę (udzielonej [...] października 2016 r.) organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postepowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenie materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji, a pismem z [...] października 2016 r., pełnomocnika stron wezwano do przedłożenia do akt sprawy mapy wraz z badaniami hipotecznymi, na której wykreślona zostanie przedmiotowa nieruchomość oraz oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów załączonych do wniosku, gdyż te były wówczas jedynie potwierdzone "za zgodność z okazanymi dokumentami". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi W. P., A. P. i E. B. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku z [...] lipca 2015 r., o przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość warszawską położoną przy dawanych ul. [...] i [...]. Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w rozpoznaniu sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie odszkodowania, nie został przez organ rozpoznany. Wpłynął on natomiast do organu [...] lipca 2015 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Biura Gospodarki Nieruchomościami [...]. Od tego momentu zatem rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 k.p.a., termin w jakim winien on być rozpoznany. Tym samym zainicjowane nim postępowania winno ulec zakończeniu najpóźniej [...] września 2015 r. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Nie dopełnił także obowiązku z art. 36 § 1 k.p.a. i nie informował stron o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania. Pozostaje zatem w bezczynności, co implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Ta zaś w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., a więc rażąco narusza prawo. Godzi się bowiem zauważyć, że obecnie zwłoka w jej załatwieniu wynosi 15 miesięcy, a zasadniczym czynnikiem ją powodującym było ponad półroczne niepodejmowanie jakichkolwiek czynności w sprawie. Te organ podjął wszak dopiero po wydaniu przez Wojewodę [...] postanowienia uwzględniającego zażalenie stron wniesione w trybie art. 37 k.p.a., występując wówczas do Delegatury Biura Geodezji i Katastru w Dzielnicy [...] oraz Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o szereg dokumentów, w tym m.in. akta własnościowe nieruchomości (vide pisma z [...] marca 2016 r. nr [...]). Samą weryfikację poprawności udokumentowania umocowania pełnomocnika strony, rozpoczął zaś po ponad roku od złożenia wniosku i w 5 miesięcy po wniesieniu skargi (vide pismo Biura Prawnego Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych z [...] października 2016 r. nr jw.), choć powinna to być pierwsza czynność, którą winien on zrealizować tuż po wpłynięciu podania. Taki sposób procedowania sprawy administracyjnej, pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi także do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i 12 k.p.a. Nie bez znaczenia dla oceny charakteru zwłoki pozostaje również lekceważące podejście przez organ do wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku przekazania sądowi skargi w terminie 30 dni od jej wniesienia. Ta bowiem przekazana została dopiero po niemal 5 miesiącach od jej wpływu do organu, a przyczyny tego stanu rzeczy nie zostały w ogóle wyjaśnione. Warto również zauważyć, że w toku postępowania wywołanego zażaleniem strony na bezczynność Prezydenta [...], organ ów zignorował wezwania Wojewody [...] i nie przekazał mu akt sprawy, ani nie ustosunkował się wspomnianego zażalenia, wykazując tym samym lekceważący stosunek zarówno do strony postepowania jak i obowiązujących go procedur (vide str. 2 uzasadnienia postanowienia Wojewody z [...] lutego 2015 r.). Wyznaczając natomiast, stosowanie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin załatwienia sprawy (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd miał na względzie realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawniających do uzyskania odszkodowania, jak też konieczność przeprowadzenia (w sytuacji potwierdzenia spełnienia materialnoprawnych przesłanek uzyskania odszkodowania) dowodu z wyceny nieruchomości, a więc sporządzenia stosownego operatu szacunkowego, do którego strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Z tego względu terminem w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest zdaniem Sądu termin czterech miesięcy, a nie jak tego oczekiwali skarżący termin dwumiesięczny. Tak oznaczony termin umożliwia przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez strony z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).