II FZ 684/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu dnia 20 listopada 2018 r. zażalenia W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1641/16 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1641/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie W. P. na postanowienie tego Sądu z dnia 8 maja 2018 r., którym utrzymano w mocy zarządzenie referendarza sądowego z dnia 22 marca 2018 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Sąd I Instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że zażalenie na ww. postanowienie jest niedopuszczalne i w związku z tym na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.; dalej zwana: "p.p.s.a."). WSA wywiódł, że ustawodawca nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego (art. 260 p.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Skarżący wywiódł od powyższego postanowienia zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazał na swoją trudną sytuacje materialną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. według stanu prawnego na dzień 15 sierpnia 2015 r. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowień referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia lub utrzymuje w mocy. W tych sprawach Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych regulacji wynika, że postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest więc środkiem odwoławczym. Z kolei, wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy działa jako sąd drugiej instancji. Oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest ostateczne i nie przysługuje od niego zażalenie. W związku z tym zaskarżenie postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w całości lub w części będzie skutkowało odrzuceniem zażalenia z uwagi na niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. W związku z tym, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej (art. 197 § 2 p.p.s.a.), prawidłowo Sąd I instancji uznał, iż zażalenie skarżącego w tej sprawie jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu, na podstawie art. 178 p.p.s.a. Na marginesie należy zauważyć, iż argumentacja podnoszona przez skarżącego w zażaleniu dotyczy zasadności przyznania prawa pomocy, co – jak wskazano powyżej - w związku z wyczerpaniem toku instancyjnego nie może podlegać rozważaniom na obecnym etapie postępowania. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest postanowienie o odrzuceniu zażalenia strony, nie zaś kwestia zasadności przyznania jej prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji