I OZ 420/17

Dnia 8 marca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 grudnia 2016 r. o sygn. akt II SA/Go 938/16 odmawiające przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 26 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 27 września 2016 r. R.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 26 lipca 2016 r., nr [...] w sprawie umorzenia postępowania. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 listopada 2016 r. skarżący wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca odpis w/w zarządzenia doręczona została skarżącemu w dniu 21 listopada 2016 r. (k. 25 – przesyłkę odebrał dorosły domownik – S.M.). Skarżący uiścił wpis w dniu 29 listopada 2016 r. W piśmie z dnia 8 grudnia 2016 r. skarżący wezwany został przez Sąd do wykazania daty w jakiej uiszczony został wpis sądowy od skargi przez złożenie dokumentu potwierdzającego w/w datę pod rygorem przyjęcia, iż uiszczenie wpisu dokonane zostało w dniu 29 listopada 2016 r. Wezwanie odebrane zostało przez skarżącego w dniu 12 grudnia 2016 r. W dniu 14 grudnia 2016 r. do ww. Sądu wpłynęło pismo skarżącego, w którym potwierdził, iż wpis od skargi uiścił w dniu 29 listopada 2016 r., załączając potwierdzenie przyjęcie przelewu do realizacji. Jednocześnie pismem z tej samej daty skarżący złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżący wyjaśnił, iż początkowo był przekonany o terminowości dokonania wpłaty, jednakże z rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu dowiedział się, iż wezwanie do uiszczenia wpisu odebrane zostało przez jego ojca w dniu 21 listopada 2016 r., a nie jak sądził, zgodnie z informacją podaną przez ojca – 22 listopada 2016 r. Z powyższych względów skarżący uznał, iż wpis uiszczony w dniu 29 listopada 2016 r. jest uiszczony terminowo. Skarżący podał, iż w dniach 19-25 listopada 2016 r. był w podróży służbowej. Mając na uwadze powyższe okoliczności, a przede wszystkim poinformowanie skarżącego przez odbierającego przesyłkę, iż przesyłka doręczona została w dniu 22 listopada 2016 r., skarżący stwierdził, iż uiszczenie wpisu po terminie nastąpiło bez jego winy, nie było spowodowane jego działaniem i było od niego niezależne. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 grudnia 2016 r. o sygn. akt II SA/Go 938/16 odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Jak wskazał Sąd, wniosek złożony w rozpoznawanej sprawie przez skarżącego dotyczy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze, iż wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczone zostało stronie skarżącej w dniu 21 listopada 2016 r., nie ulega wątpliwości, iż skarżący uiszczając w/w wpis w dniu 29 listopada 2016 r. uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który upływał 28 listopada 2016 r. Wniosek złożony został przez R.M. w terminie ustawowym, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., ponieważ wiadomość o uiszczeniu wpisu po terminie skarżący powziął w trakcie rozmowy telefonicznej przeprowadzonej nie wcześniej niż 12 grudnia 2016 r. kiedy odebrane zostało wezwanie Sądu do wykazania daty uiszczenia wpisu, a wniosek nadano 13 grudnia 2016 r. Z kolei czynność procesową w postaci uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący dokonał przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu tj. 29 listopada 2016 r. Zachowanie przez wnioskodawcę powyższych wymogów umożliwiło Sądowi dokonanie merytorycznej oceny wniosku skarżącego. Skarżący jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wskazał błędne przeświadczenie co do daty doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wywołane informacją przekazaną mu przez odbierającego przesyłkę (ojca skarżącego) – S.M., który podał, iż doręczenie nastąpiło 22 listopada 2016 r. Skarżący dodał, iż w dniach 19-25 listopada 2016 r. był w podróży służbowej. W ocenie Sądu wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak uprawdopodobnienia okoliczności, które miałyby wyłączyć jego winę w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczone zostało w przedmiotowej sprawie skarżącemu w sposób zastępczy. Możliwość taką przewiduje art. 72 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Powołany przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczenia zastępczego, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze mają na celu umożliwienie prawidłowego przebiegu postępowania zwłaszcza w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem. Doręczenie dokonane w takim trybie, uznaje się za równoznaczne z doręczeniem korespondencji samemu adresatowi. Podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata, nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Niedochowanie należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Stosownie do art. 72 § 1 p.p.s.a., odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie nie będącej adresatem jest to, by odbierający pismo zobowiązał się do jego przekazania odbiorcy. Strona będzie ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania. W powyższych okolicznościach podanie przez odbierającego pismo – S.M. w zakresie przekazania adresatowi – R.M. przesyłki z podaniem w sposób błędny daty jej odebrania wykluczało zdaniem Sądu pierwszej instancji przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi bez swej winy. Jak wyjaśnił Sąd, wskazana przez skarżącego okoliczność przebywania przez niego w podróży służbowej w dniach 19-25 listopada 2016 r. pozostaje bez wpływu na ocenę przedmiotowego wniosku. Wskazać należy, iż dbający o własne interesy skarżący, wyjeżdżając poza miejsce zamieszkania w toku prowadzonego postępowania sądowego, winien liczyć się z możliwością wystąpienia normalnych zdarzeń procesowych, takich jak np.: wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi lub uiszczenia wpisu. Tym samym podmiot skarżący powinien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw sądowych. Niepodjęcie takich kroków zapobiegawczych bądź uczynienie tego nieudolnie, w konsekwencji może doprowadzić do uchybienia terminowi wyznaczonemu do dokonania określonej czynności procesowej i – pomimo podjętych przez stronę działań, które jednak okazały się nieskuteczne – należy stwierdzić w takim przypadku winę skarżącego w powstaniu uchybienia. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy zatem brać pod uwagę nie tylko okoliczności które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W sytuacji gdy skarżący, jako adres do korespondencji wskazał adres, pod którym w czasie jego nieobecności przebywają jeszcze inne dorosłe osoby, domownicy, którym listonosz może zostawić przesyłkę, w konsekwencji dokonując doręczenia zastępczego z art. 72 § 1 p.p.s.a., strona musi liczyć się z tym, że ewentualne skutki uchybień powyższych osób, będą miały bezpośredni wpływ na bieg jej sprawy w postępowaniu sądowym. Skarżący ponosi zatem, zdaniem WSA w Gorzowie Wielkopolskim, konsekwencje działań tych osób. W przypadku, gdy strona nie godzi się na doręczenie zastępcze dokonywane do rąk konkretnej osoby przebywającej pod adresem wskazanym jako adres korespondencyjny, tj. na doręczenie zgodne z treścią art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1113 ze zm.), podmiot może dokonać na poczcie zastrzeżenia pocztowego przesyłek rejestrowanych. Niezłożenie stosownego zastrzeżenia pocztowego w zakresie niedoręczania przesyłek niektórym domownikom powoduje, że skutki wszelkich zaniedbań tych osób, obciążają samego skarżącego. Ponadto, zdaniem Sądu, stosując obiektywny miernik staranności stwierdzić należało, iż skarżący w przedmiotowej sprawie nie dochował należytej staranności w zakresie nałożonego na niego obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, gdyż skarżący z podróży służbowej wrócił przed upływem terminu do uiszczenia wpisu i w celu potwierdzenia daty doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu mógł zwrócić się do urzędu pocztowego lub informację taką ustalić na stronie internetowej poczty. Dokonanie powyższych ustaleń uchroniłoby skarżącego przed uchybieniem terminu. Tymczasem skarżący z uiszczeniem wpisu zwlekał do dnia, który według jego błędnego przekonania stanowił ostatni dzień na dokonanie w/w czynności procesowej, a w rzeczywistości stanowił dzień po upływie terminu do uiszczenia w/w wpisu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R.M., zarzucając naruszenie art. 87 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. Uchybienie terminowi tłumaczy pomyłką ojca, który przekazał mu wadliwą informację. Na tę okoliczność załączył stosowne oświadczenie. Zaznaczył, że nie mógł dochować terminowi, gdyż przebywał na wyjeździe służbowym. Dopiero po jego zakończeniu, po 25 listopadzie 2016 r., mógł podjąć stosowne działania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów. Zgodnie z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W myśl art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło w sprawie do naruszenia wskazanych przepisów. Podzielić należy bowiem zapatrywanie Sądu pierwszej instancji. Nie powtarzając w tym miejscu obszernych wywodów WSA w Gorzowie Wielkopolskim, zaakcentować należy, że w braku odmiennego zastrzeżenia strona ponosi odpowiedzialność za zaniedbanie domowników w zakresie przekazania przesyłki. A zatem oświadczenie ojca załączone do zażalenia jest bezskuteczne. Wyjazd służbowy nie pozbawiał R.M. możliwości kontaktu z domownikami, w tym zasięgnięcia informacji w zakresie doręczonych przesyłek. Skarżący nie zachował zatem odpowiedniej staranności w zakresie dbania o własny interes, wobec czego nie można przyjąć, że do uchybienia nie doszło z jego winy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu, oddalił zażalenie stosując art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.