II OSK 3077/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-06-21

Skład orzekający: Marzenna Linska - Wawrzon, Grzegorz Czerwiński, Agnieszka Wilczewska - Rzepecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa w celu zbadania wpływu wydalenia na rozwój dzieci, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji o zobowiązaniu do powrotu, jeśli zebrany materiał dowodowy pozwala na ustalenie braku istotnego zagrożenia dla praw dziecka?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, a zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że nawet jeśli organ powinien był wskazać powody odstąpienia od przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, to brak ten nie mógł stanowić podstawy do uchylenia decyzji, gdy inne dowody świadczyły o braku zagrożenia praw dziecka. Ponadto, sąd uznał, że okoliczności związane z leczeniem metadonowym skarżącego nie miały wpływu na postępowanie administracyjne zakończone przed wydaniem decyzji, a ich ewentualne uwzględnienie nie mogłoby prowadzić do uwzględnienia skargi. Sąd stwierdził również, że nie zaistniały przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, a zobowiązanie do powrotu nie narusza praw dzieci w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. M. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Decyzja ta uchyliła decyzję Komendanta Straży Granicznej w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i utrzymała w mocy zakaz ponownego wjazdu. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa w celu zbadania wpływu wydalenia na rozwój dzieci, oraz naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisów ustawy o cudzoziemcach dotyczących zobowiązania do powrotu i udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 3210/16 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3210/16, oddalił skargę M. M. (dalej jako skarżący) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2016 r. nr [...], którą organ ten uchylił decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej Warszawa-Okęcie z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i wyznaczył nowy termin - 15 dni od dnia doręczenia decyzji II instancji a w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy tj. co do zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres 6 miesiecy od dnia wykonania decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu określonego w niej terminu dobrowolnego powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez okres 3 lat od dnia wydania tej decyzji - na wypadek gdyby skarżący nie opuścił terytorium Polski w terminie dobrowolnego powrotu, określonym w tej decyzji albo przekroczył granicę lub usiłował przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Zarzucił temu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Naruszenia przepisów postępowania skarżący upatruje w naruszeniu: • art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r, poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) poprzez jego błędne zastosowanie oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. poprzez jego błędbne niezastosowanie i oddalenie skargi w stytuacji, gdy w postępowaniu przed organami I i II instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1oraz art. 84 § 1 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "K.p.a.") w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa w celu zbadania, czy wydalenie z Polski rodziny skarżącego nie zagroziu w istotnym stopniu rozwojowi dwóch córek skarzącego (bliźniaczek urodzonych w 2010 r.), a w konsekwencji na zaniechaniu zebrania i oceny przez organy obu instancji wszystkich dowodów niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia - które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowało bowiem sanowaniem decyzji wydanych z pominięciem okoliczności faktycznych mających kluczowe znaczenie dla sprawy; • art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez nierozpozanie wniosku dowodowego i pominięcie dowodu z dokumentu zgłoszonego przez skarżącego w piśmie z [...] marca 2017 r., dotyczącego okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, bowiem mieszczących się w przesłance z art. 348 pkt 1 lit. a) i b) w zw. z art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (dalej "ustawa o cudzoziemcach") - co doprowadziło do niewłaściwego niezastosowania art. 348 pkt 1 lit a) i b) ustawy o cudzoziemcach; • art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na: o zaniechaniu wskazania w uzasadnieniu wyroku szczegółowych przyczyn, dla ktyórych Sąd uznał, że żadanie skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa nie zasługiwało na uwzglednienie, o zaniechaniu odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do wniosku dowodowego skarżącego z dnia [...] marca 2017 r., w szczególności do przyczyn jego pominięcia przez Sąd, które to uchybienia powodują, że wyrok w tym zakresie nie poddaje się kontroli instancyjnej. Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego zaskarżonym wyrokiem skarżący wskazuje na naruszenie art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu w sytuacji, gdy zobowiązanie skarżącego do powrotu naruszy prawa dzieci skarżącego, określone w Konwencji ONZ z 20 listopada 1989 r. o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, tj. w sytuacji, gdy w stosunku do skarżącego zachodzą przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, co stanowi przeszkodę do wydania decyzji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które nie zostało uiszczone w całości ani w części a ponadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca potwierdzać zasadność postawionych wyżej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Nadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a. zdanie drugie uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Zdaniem NSA, skarga kasacyjna M. M. jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Należy podkreślić, że prawidłowo prowadzone postępowanie dowodowe wymaga, by organy administracji wypełniały obowiązek wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego. Obowiązek ten oznacza, że organ nie tylko z własnej inicjatywy powinien gromadzić dowody konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ale także, by przeprowadził dowody wskazane przez stronę, jeżeli mają znaczenie dla sprawy. Skarżący zarzuca, że Sąd I instancji dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji nie dostrzegł naruszenia przez organy przepisów dotyczących postępowania dowodowego tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności chodzi o zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa w celu zbadania czy wydalenie z Polski rodziny skarżącego nie zagrozi psychofizycznemu rozwojowi małoletnich córek skarżącego. Ustalenia tego rodzaju stanowić miałyby przesłankę do odmowy zobowiązania do powrotu wskazaną w art. 348 pkt 3 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1650, ze zm.). Nieprzeprowadzenie takiego dowodu świadczyć miałoby o niepełnym i niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący sugeruje, że Sąd zaakceptował decyzję wydaną z pominięciem okoliczności faktycznych mających kluczowe znaczenie dla sprawy. W ocenie NSA, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zebrany przez organy materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, w tym do ustalenia czy zobowiązanie skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia nie zagraża w sposób istotny rozwojowi psychofizycznemu małoletnich córek skarżącego. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający by ustalić stopień intergacji małoletnich dzieci skarżącego ze społeczeństwem polskim, jednak w sposób odmienny od tego jak widział to skarżący. Ze znajdujących się w aktach sprawy informacji o gotowości dzieci do podjęcia nauki w szkole podstawowej z dnia [...] marca 2016 r. wynikało, że B. M. i A. M. próbują integrować się z dziećmi, ale nadal słabo mówią po polsku. Nadto z opinii wychowacy o dziecku z dnia [...] września 2016 r. wynika, że dziewczynki uczęszczając do Oddziału Przedszkolnego Zespołu Szkół w O. poczyniły postępy w nauce i porozumiewaniu się, że próbują nawiązywać relacje z innymi dziećmi, lecz wciąż wymagają zindywidualizowanej pracy w szkole i w domu. W dokumentacji tej stwierdza się, że dzieci mają trudności w nawiązywaniu relacji koleżeńskich. Z informacji z marca 2016 r. wynika, że siostry nie nawiązują kontaktów z rówieśnikami, bawią się w swoim towarzystwie prawdopodobnie z uwagi na problemy w porozumiewaniu się w języku polskim (nie dysponuje wystarczającym zasobem słów w języku polskim, mówi mało zrozumiale). Postęp w nauce i porozumiewaniu się wskazany w opinii z września 2016 r., jak słusznie zauważył Sąd I instancji, świadczy o naturalnym procesie rozwojowym u dzieci jednak nie dowodzi, że nastąpił wysoki poziom integracji ze społeczeństwem polskim. Takie wnioski, zdaniem NSA, są uzasadnione i racjonalne. Dodatkowo biorąc pod uwagę fakt, że rodzina skarżącego przebywa w Polsce od trzech lat, dzieci są w wieku 6 lat, przez cały pobyt rodzice czynią strarania o legalizację swojego pobytu poprzez uzyskanie ochrony międzynarodowej z negatywnym jak dotąd skutkiem, nie zgromadzili żadnego majątku, nie mają źródeł dochodu stanowiących podstawę ich egzystencji. Wynika z tego, że twierdzenia skarżącego o dalekiej asymilacji z polskim społeczeństwem czy to samych dzieci czy skarżącego są bezpodstawne. Tym samym aby stwierdzić, że w razie wydalenia skarżącego wraz z rodziną do Gruzji nie zostaną naruszone prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy możliwe było ustalenie przez organy stopnia intergacji dzieci ze społeczeństwem polskim. Nie ma racji skarżący kasacyjnie twierdząc, że dla ustalenia powyższych kwestii niezbędne było przeprowadzenie dowodu w postaci opinii biegłego psychologa, który jednoznacznie przesądziłby czy wydalenie skarżącego wraz z dziećmi będzie miało istotny wpływ na ich rozwój psychofizyczny. Ustalenie braku powstania istotnych dla rozwoju dziecka więzi ze społeczeństwem było możliiwe już na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego i przeprowadzanie na tę okoliczność dowodu z opinii begłego należało uznać za niecelowe, jak słusznie to zauważył Sąd I instancji. Jednocześnie NSA podziela argumentację Sądu I instancji, że organ powinien w decyzji wskazać powody dla których odstąpił od przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez skarżącego. Uchybienie to jednak, z uwagi na istnienie w aktach sprawy wskazanych wyżej dowodów świadczących o braku zagrożenia praw dziecka, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy a zatem nie mogło stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd art. 106 § 3 P.p.s.a. Z pisma skarżącego z dnia [...] marca 2017 r. a więc złożonego już na etapie postępowania sądowoadministracyjnego wynika, że skarżący od [...] grudnia 2016 r. jest leczony w ramach programu metadonowego w celu zwalczenia uzaleznienia od narkotyków. Skoro leczenie prowadzone jest od grudnia 2016 r. to okoliczność ta nie miała wpływu na postępowanie admninistracyjne prowadzone przez organy i zakończone decyzją ostateczną z [...] października 2016 r. Organ wydając decyzję nie był zobowiązany brać tej okoliczności pod uwagę bowiem zaistniała ona już po wydaniu zaskarżonej decyzji. W toczącym się przed organami postępowaniu okoliczność ta nie była podnoszona przez skarżącego. Jeżeli skarżący uważa, że jest to istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, który wydał decyzję; to może on wyytąpić o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Jednocześnie NSA stoi na stanowisku, że nie każda przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 K.p.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a. Uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na zaistnienie okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania administracyjnego możliwe będzie wówczas, gdy przesłanką tego wznowienia było naruszenie prawa. Do przesłanek które są tożsame z "naruszeniem prawa" zalicza się jedynie te wskazane w art. 145 § 1 pkt 1–4 i 6 K.p.a., a zatem przesłanka z pkt 5 art. 145 § 1 K.p.a. nie stanowi postawy do uchylenia zaskarżonej decyzji bowiem nie posiada cechy naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Zasadność uznania, iż art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. dotyczy tylko tych podstaw wznowienia postępowania, które są tożsame z "naruszeniem prawa", potwierdzają wnioski wypływające z wykładni gramatycznej tego przepisu. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, jako unormowanie określające jedną z podstaw orzeczenia sądu administracyjnego, nie powinien podlegać wykładni rozszerzającej. Z powyższego wynika, że nawet gdyby Sąd uwzględnił okoliczność wynikającą z pisma z dnia [...] marca 2017 r., to nie mogło to prowadzić do uwzględnienia skargi. Z powyższego wynika, że Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia skargi z uwagi na okoliczności wskazane w piśmie skarżącego z dnia [...] marca 2017 r. Rozpatrując okoliczność podlegania skarżącego leczeniu metadonowemu w Polsce nie sposób uznać, że wydalenie go do Gruzji i przerwanie leczenia spowoduje zagrożenie dla jego życia lub zdrowia czy też narazi go na nieludzkie lub poniżające traktowanie czyli wystąpią przesłanki z art. 348 pkt 1 lit a i b ustawy o cudzoziemcach. Skarżący nie wykazał ani nie uprawdopodobnił, że w Gruzji byłby pozbawiony leczenia związanego z uzależnieniem od narkotyków. Taki wniosek nie wynika także z ogólnie dostępnych informacji o stanie służby zdrowia w tym kraju. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. bowiem z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika dlaczego nie było konieczne przeprowadzanie przez organy dowodu z opinii psychologa. Jeszcze raz podklreślić należy, że okoliczności dla których ustalenia miałby zostać powołany biegły można było stwierdzić w oparciu o materriał dowodowy dotychczas zgromadzony w sprawie. Nie było zatem konieczności wyjaśniania wątpliwości w oparciu o opinię biegłego bowiem organ takich wątpliwości nie miał. Jak stanowi art. 84 K.p.a. gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Skoro możliwe było ustalenie na podstawie zgromadzonego już materiału dowodowego, że prawo dzieci chronione Konwencją o ochronie praw dziecka z 1989 r. nie zostanie naruszone w sposób mający istotny wpływ na ich rozwój psychofizyczny, to potwierdzenie tego za pomocą wiadomości specjalnych było niecelowe. NIe świadczy to oczywiście o wadliwości postępowania dowodowego prowadzonego przez organy. Organy zgromadziły materiał dowodowy, który pozwalał na wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy a następnie wydanie rozstrzygnięcia, na podstawie art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Wskazać należy, że użyte w art. 84 § 1 K.p.a. słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z powołanego środka dowodowego. Natomiast granice korzystania z tej swobody są określone przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej wypływa obowiązek organu powzięcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W sprawach zatem o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami, organ orzekający jest obowiązany wykorzystać ten środek dowodowy. Organ może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii, jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Podsumowując, ustawodawca nie wprowadził obowiązku przeprowadzenia takiego dowodu nawet wówczas, gdy wyjaśnienie sprawy wymaga wiadomości szerszych niż przeciętne w danej dziedzinie (B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 473 – 474). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można zarzucić organom, że omawianego dowodu nie przeprowadziły. Organy obu instancji swoje ustalenia oparły na okolicznościach wynikających z informacji o gotowości dzieci do podjęcia nauki w szkole podstawowej z [...] marca 2016 r. oraz z opinii wychowawcy o dziecku z [...] wrzesnia 2016 r., przedłożonych do akt przez samego skarżącego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego konieczność powołania biegłego wynika z sytuacji, kiedy na podstawie ustaleń faktycznych organ administracji nie jest w stanie rozstrzygnąć wymagającej wyjaśnienia kwestii. Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. W kontrolowanej sprawie organy wnikliwie zbadały wszystkie okoliczności wymienione w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 348 ww. ustawy, mogące skutkować udzieleniem zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Odnośnie do przesłanek z art. 348 pkt 1 ustawy organy zasadnie uznały za aktualne ustalenia odnoszące się do sytuacji w kraju pochodzenia wynikające z decyzji Szefa Urzędu do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy, utrzymanej w mocy ostateczną decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2014 r. Nie można natomiast zarzucać organom, że przy ocenie przesłanek z art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach nie wzięły pod uwagę – z urzędu – innych jeszcze okoliczności odnoszących się cudzoziemca i jego rodziny. Oceniając możliwość wystąpienia ryzyka naruszenia prawa do życia rodzinnego lub prywatnego oraz naruszenia praw dziecka poprzez zobowiązanie do powrotu konieczne jest odniesienie się do osobistych uwarunkowań cudzoziemca i jego rodziny. W tym zakresie organy bazują przede wszystkim na informacjach przekazanych przez cudzoziemca. W pozostałym zakresie organ musi te istotne dla sprawy okoliczności ocenić na podstawie akt sprawy, ewentualnie innych dostępnych mu z urzędu materiałów (np. ostatecznej decyzji w przedmiocie nadania statusu uchodźcy i akt tego postępowania) zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Przykładem takiego działania z urzędu jest np. ocena wpływu krótkiego okresu pobytu w Polsce na proces integracji dzieci czy ocena konkretnego postępowania cudzoziemców wskazującego na brak zainteresowania integracją ze społeczeństwem polskim. W konsekwencji w sytuacji, gdy skarżący stawia tezę o istnieniu okoliczności wskazanych w art. 348 pkt 2 i 3 ustawy, to on powinien te okoliczności wykazać. Kwestie dotyczące życia rodzinnego i prywatnego cudzoziemca i jego rodziny, a także rozwoju psychofizycznego małoletnich dzieci i stopnia ich integracji ze społeczeństwem polskim, możliwe są do ustalenia w oparciu o informacje i dowody znane i dostępne wyłącznie stronie z uwagi na ich ściśle osobisty charakter. Wiedzy o tego rodzaju osobistych uwarunkowaniach cudzoziemca organy nie mogą zatem co do zasady uzyskać z urzędu. W niniejszej sprawie cudzoziemiec nie wykazał natomiast, że jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego zostałoby naruszone wskutek zobowiązania do powrotu, ani że naruszałoby prawa dzieci w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu. Zastosowanie przesłanki z art. 348 pkt 3 ustawy o cudxzoziemcach możliwe jest gdy wydalenie cudzoziemca naruszałoby prawa jego dzieci w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, czyli kwalifikowanym zagrożeniom, a nie jakimkolwiek dolegliwościom, które mogą spotkać małoletnie dzieci cudzoziemca w związku z wydaleniem ich rodzica. W zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano, że z okoliczności sprawy nie wynika, aby wyjazd skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej implikował naruszenie praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu dziecka. Skoro skarżący kasacyjnie nie podważył skutecznie poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych, to tym samym należało również uznać, że nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego. Trafnie organy administracji przyjęły, a Sąd I instancji stanowisko to zaakceptował, że w przypadku skarżącego spełnione zostały ustawowe przesłanki obligujące organy do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, a jednocześnie w sprawie nie zaszły przesłanki określone w art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, uzasadniające odstąpienie od wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu i udzielenie mu zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych. Nie można zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie również co do tego, że został naruszony art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Wbrew twierdzeniom skarżącego w sprawie nie zaistniała przesłanka do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych określona w art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Ww. przepis nie może być interpretowany w ten sposób, że każdy cudzoziemiec ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy, który przybył do Polski z dziećmi realizującymi obowiązek szkolny, spełnia przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W przypadku skarżącego kasacyjnie organy prawidłowo uznały, że trzyletni okres pobytu jego wraz z rodziną w Polsce był zbyt krótki, by można było mówić o wystarczająco dużym stopniu integracji dzieci ze społeczeństwem polskim, który uzasadniałby stwierdzenie, że zmiana kraju zamieszkania zatarła ich związki z krajem pochodzenia i powrót do kraju pochodzenia skutkowałby istotnymi problemami adaptacyjnymi. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wnioski wynikające z informacji z marca 2016 r. oraz z opinii wychowawcy z września 2016 r. w których wspomniano o słabej znajomości języka przez dzieci, utrudniającej kontakty z kolegami i koleżankami. Pominąć też nie można, że barierą w pomyślnym przeprowadzeniu procesu integracji ze społeczeństwem polskim było umieszczenie rodziny cudzoziemca w kolejnych ośrodkach dla cudzoziemców, gdzie przebywali przez czas trwania postępowań o nadanie statusu uchodźcy i w przedmiocie zobowiązania do powrotu. W konsekwencji uznać należało, że zobowiązanie do powrotu do kraju pochodzenia skarżącego kasacyjnie wraz z rodziną nie naruszy praw dzieci, określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu. Sama okoliczność, że decyzją o zobowiązaniu do powrotu objęte są małoletnie córki skarżącego nie może samoistnie uzasadniać przyznania skarżącemu ochrony z uwagi na naruszenie praw dziecka, określonych w Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Trafnie zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji, że skarżący został zobowiązany do powrotu wraz z córkami, a odrębną decyzją zobowiązano do powrotu także żonę skarżącego. Nie dojdzie zatem do pozbawienia kontaktu skarżącego z dzieckiem ani do rozdzielenia rodziny. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd I instancji nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji albowiem postępowanie dowodowe w zakresie koniecznym dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami K.p.a. Następnie prawidłowo ustalony stan faktyczny stał się podstawą do braku zastosowania przepisów prawa materialnego w tym w szczególności art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw z. z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Słusznie uznał Sąd I instancji, iż nie wystąpiły przesłanki, które uniemożliwiałyby wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznał postawione w skardze kasacyjnej zarzuty za niezasadne i na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło