III SA/Wr 484/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca), Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji orzekającej o rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. utrzymało w mocy decyzję Starosty J. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Starosty J. z dnia [...] września 2013 r., nr [...], orzekającej o rejestracji pojazdu marki [...] nr VIN [...], nr rej. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że powyższy pojazd został zarejestrowany przez R. D. E. w oparciu o postanowienie o nabyciu przez niego spadku z dnia [...] lipca 2013 r. wydane przez Sąd Okręgowy w J. G. (sygn. akt [...]). Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy w J. G. wstrzymał wykonanie powyższego postanowienia o nabyciu spadku, do czasu zakończenia postępowania kasacyjnego w sprawie, które toczyło się równolegle do postępowania I instancji, prowadzonego w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego. Ustalił to Starosta J. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło zatem, że organ I instancji orzekł prawidłowo o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] września 2013 r. o rejestracji pojazdu, gdyż w sprawie nie zaszła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., na którą powołał się D. W. we wniosku o wznowienie postepowania w sprawie rejestracji przedmiotowego samochodu. Przepis 145 § 1 pkt 8 k.p.a. zdaniem organu wymienia wyczerpująco przesłanki uchylenia decyzji ostatecznej, wskazując możliwość uchylenia lub zmiany decyzji bądź orzeczenia, w oparciu o którą została wydana decyzja podlegająca wznowieniu. Brak jest w nim natomiast przesłanki "wstrzymanie wykonania". Wykładnia tego przepisu nie pozwala więc na uznanie, że gdy doszło do wstrzymania wykonania aktu (postanowienia sądu cywilnego o nabyciu spadku), zachodzi w podstawa do uchylenia decyzji ostatecznej. Podstawą taką może być bowiem wyłącznie prawomocne rozstrzygnięcie, uchylające lub zmieniające decyzję (orzeczenie). Nie można natomiast kwestionować, że decyzja w przedmiocie rejestracji zapadła w oparciu o postanowienie Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 2013 r. o stwierdzeniu nabycia spadku. Prowadzone wobec tego postanowienia postępowanie kasacyjne nie może jednak być uznane za podstawę uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu dopóty, dopóki postanowienie Sądu Okręgowego nie zostanie uchylone bądź zmienione. Nie godząc się z rozstrzygnięciem decyzji z dnia [...] maja 2014 r. D. W., posługując się profesjonalnym pełnomocnikiem, zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez błędne niezastosowanie tego przepisu i dokonanie jego wadliwej wykładni; błędne przyjęcie, że wstrzymanie przez Sąd skuteczności postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Skarżący wyjaśnił, że posiada interes prawny do wystąpienia ze skargą. Jest bowiem stroną postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po A. Y. (obecnie prowadzonego przez Sąd Najwyższy w Warszawie pod (sygn. [...]), a przedmiotowy pojazd jest składnikiem majątku spadkowego. Pojazd został zarejestrowany przez R. E. na podstawie prawomocnego postanowienia z dnia [...] lipca 2013 r. o stwierdzeniu nabycia spadku wydanego przez Sąd Okręgowy w J. G. (sygn. [...]). Na skutek wniesienia przez D. W. skargi kasacyjnej, Sąd Okręgowy w J. G. podzielił pogląd skarżącego, że wykonanie zakwestionowanego postanowienia grozić może niepowetowaną szkodą dla uczestnika postępowania D. W. W efekcie postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Sąd Okręgowy wstrzymał skuteczność postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, do czasu zakończenia postępowania kasacyjnego. Skarżący stwierdził, że stanowisko organów orzekających jest błędne. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy za podstawę wznowienia postępowania należało przyjąć art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Według tego przepisu postępowania wznawia się, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Skarżący pokreślił, iż organ błędnie interpretuje znaczenie wstrzymania skuteczności prawomocnego postanowienia sądowego. W niniejszej sprawie z uwagi na to, że nastąpiło wstrzymanie skuteczności postanowienia, na podstawie którego R. E. nabył spadek po A. Y., postanowienie o nabyciu spadku należy traktować jako niewywołujące na razie skutków prawnych. Stąd do zakończenia postępowania kasacyjnego w Sądzie Najwyższym R. E. nie może dysponować spadkiem po A. Y. Na skutek złożonego do akt sprawy postanowienia o wstrzymaniu skuteczności postanowienia spadkowego, przedmiotowym samochodem nie można dysponować (zbyć, przerejestrować itp.). Co do stanowiska organu, że powołany przepis nie zawiera żadnego wskazania na temat wstrzymania wykonania, skarżący zarzucił, że organ zinterpretował omawiany przepis niewłaściwie. Zbyt dosłowne, ścisłe rozumienie tego przepisu stoi w sprzeczności z jego celem - czyli wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji, które na skutek zmiany podstawy ich wydania, niejako straciły umocowanie. Zdaniem skarżącego wstrzymanie skuteczności postanowienia spadkowego zalicza się do takich sytuacji. Odmienny pogląd prowadziłby do kuriozalnych wniosków. Gdyby bowiem postanowienie o wstrzymaniu skuteczności postanowienia spadkowego zostało wydane przez Sąd jeszcze przed wydaniem decyzji ostatecznej o rejestracji pojazdu - decyzja ta nie mogłaby zostać wydana, bowiem postanowienie spadkowe nie wywołuje na razie skutków prawnych. Na skutek przyznania racji organowi należałoby uznać, że gdyby Sąd "zdążył" wydać postanowienie o wstrzymaniu skuteczności jeszcze przed wydaniem decyzji (lub nawet tylko przed jej uprawomocnieniem), miałoby to wpływ na tą decyzję. Nie zostałaby wydana, bowiem nie byłoby podstawy, tj. prawomocnego postanowienia wywołującego skutki prawne w zakresie nabycia spadku. W rozpatrywanej sytuacji, gdy postanowienie zostało wydane już po decyzji, organ bezzasadnie odmawia temu postanowieniu w zasadzie jakiegokolwiek znaczenia prawnego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W efekcie organ traktuje zarejestrowanie pojazdu jako prawidłowe na podstawie postanowienia, które obecnie nie wywołuje skutków prawnych. Zdaniem skarżącego nie można zatem zgodzić się z wykładnią dokonaną przez organ, ponieważ literalna wykładnia stoi w sprzeczności z wykładnią celowościową. Skarżący dodał, że choć nie ma to bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, sąd cywilny dokonał odmiennej oceny omawianego zagadnienia. R. E., na podstawie postanowienia spadkowego, złożył wniosek o wypłacenie pieniędzy z depozytu sądowego. Sąd oddalił ten wniosek z uwagi na wstrzymanie skuteczności przedmiotowego postanowienia o nabyciu spadku. Skarżący podkreślił, że celem postanowienia o wstrzymaniu skuteczności postanowienia spadkowego jest uniemożliwienie dysponowania przedmiotami należącymi do spadku, aby zapobiec nieodwracalnym skutkom, które mogłyby nastąpić w przypadku ich zbycia na rzecz osób trzecich. Działanie organu w sposób oczywisty sprzeciwia się natomiast istocie tego postanowienia. Zdaniem skarżącego z uwagi na wskazane okoliczności skarga jest konieczna i uzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), w tym także na decyzje wydawane w przedmiocie kar za wykonywanie transportu drogowego niezgodnie z wymogami prawa. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji sądu administracyjnego należy wskazać, iż w niniejszej sprawie skarga nie jest zasadna. Kwestionowana decyzja Starosty J. z dnia [...] września 2013 r., nr [...], orzekająca o rejestracji pojazdu marki [...] nr VIN [...] i nadająca mu nr rej. [...], jest ostateczna. Według art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Takim szczególnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznej przewidzianym przez k.p.a. jest wznowienie postępowania. Jedną z przesłanek wznowienia postępowania zawartą w zamkniętym katalogu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. jest wydanie kwestionowanej decyzji w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylne lub zmienione. Wbrew interpretacji prawa dokonanej przez stronę skarżącą, postanowienie o nabyciu spadku z dnia [...] lipca 2013 r. wydane przez Sąd Okręgowy w J. G. (sygn. akt [...]), na podstawie którego R. D. E. zarejestrował powyższy samochód, pozostaje w obrocie prawnym. Toczy się jedynie sądowe postępowanie weryfikacyjne, którego przedmiotem jest to postanowienie. Sąd podziela zatem stanowisko organów orzekających, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowienia wiąże organ i wyznacza granice nadzwyczajnego postępowania. Oznacza to, że organ właściwy w sprawie wznowieniowej nie może ani zmieniać, ani rozszerzyć żądania na inne podstawy wznowieniowe wskazane w art. 145 k.p.a. Sąd podkreśla, że wznowienie postępowania jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej, a korzystanie z tego nadzwyczajnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach i na zasadach określonych w k.p.a. Jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania, także ta, której dokonuje strona skarżąca, jest zatem niedopuszczalna. Według art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądania strony. W rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł podanie o wznowienie postępowania uzasadniając żądanie swoim interesem prawnym. Należy jednak stwierdzić, że skarżący nie miał statusu strony w postępowaniu o rejestrację przedmiotowego samochodu. Stroną tego postępowania był bowiem R. D. E., który złożył wymagany wniosek i na nazwisko którego zarejestrowano powyższy samochód. Skoro skarżący nie miał statusu strony w tym postępowaniu, nie miał także legitymacji do żądania wznowienia postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2013 r. w sprawie rejestracji samochodu. Postępowanie w tej sprawie zostało więc wznowione wadliwie, z naruszeniem prawa. Z tych względów stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.