I SA/Gd 1304/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi B.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 9 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej odmówił B.J. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że postanowieniem z dnia 21 lipca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 34 § 4 w związku z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 10 u.p.e.a. uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez B.J. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 grudnia 2015 r. nr [...]. Zobowiązaną prawidłowo pouczono o przysługującym stronie trybie zażaleniowym na podstawie art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uwagi na nieobecność adresata pod wskazanym adresem, w dniu 26 lipca 2016 r. przedmiotowe postanowienie doręczono w trybie art. 43 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W związku z powyższym, siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg w dniu 27 lipca 2016 r. i upłynął w dniu 2 sierpnia 2016 r.. W dniu 3 sierpnia 2016 r. (data nadania w placówce pocztowej) B.J. złożyła zażalenie z dnia 2 sierpnia 2016 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 21 lipca 2016 r. w przedmiocie zarzutów. Jednocześnie wraz z ww. zażaleniem strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. W uzasadnieniu wniosku, strona podniosła, iż uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia spowodowane było chorobą wnioskodawczyni. B.J. wskazała, że przedmiotowe postanowienie otrzymała w czasie, kiedy przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby pooperacyjnej. Od dnia 1 sierpnia 2016 r. strona była w stanie gorączki i nie mogła podołać terminowemu przygotowaniu pisma. Dalej Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że w sprawie objętej wnioskiem zważyć należało, że stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 roku, poz. 23 ze zm.); w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 ww. przepisu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Stosownie do dyspozycji art. 59 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Powyższe unormowania przewidują zatem możliwość przywrócenia terminu w sytuacji wystąpią łącznie cztery przesłanki: 1) zainteresowany uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, 2) strona wniesie wniosek o przywrócenie terminu, 3) wniosek o przywrócenie zostanie złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 4) jednocześnie z wniesieniem wniosku dopełniona zostanie czynność, dla której termin był wymagalny. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż kryterium uprawdopodobnienia braku winy przy naruszeniu terminu do wniesienia zażalenia wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W związku z powyższym przywrócenie terminu nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki, od których wystąpienia uzależnione jest przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, strona nie uprawdopodobniła - czego wymaga art. 58 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego dla przywrócenia terminu - że w sprawie wystąpiła niemożliwa do przezwyciężenia przeszkoda w dotrzymaniu terminu do złożenia zażalenia. W okolicznościach niniejszej sprawy, jedyną przyczyną wskazaną w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, która była powodem niedochowania terminu do wniesienia zażalenia było przebywanie B.J. na zwolnieniu lekarskim, w związku z chorobą po odbytej operacji oraz gorączka, która wystąpiła u strony na dzień przed upływem ustawowego terminu do złożenia zażalenia. W pierwszej kolejności, podkreślenia wymaga, że nie każda choroba uzasadnia przywrócenie terminu. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą NSA, tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany i nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy wnioskodawca nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu nagłej choroby, ale także wpływu stanu choroby na niemożność działania. W niniejszej sprawie, B.J. nie przedstawiła natomiast żadnego dowodu, ani dokumentacji, które potwierdzałyby, że w okresie biegu terminu do złożenia zażalenia wystąpiła u niej choroba, która miała niespodziewany lub nagły charakter, czyli wystąpiło takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Powołanie się na okoliczności przebywania na zwolnieniu lekarskim nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tym bardziej, jeśli okoliczności sprawy wskazują, że zwolnienie lekarskie zostało wystawione na dłuższy okres czasu. Należy jednocześnie podnieść, iż jak wynika z wniosku strony o przywrócenie terminu, stan gorączkowy u wnioskodawczyni miał wystąpić dopiero od dnia 1 sierpnia 2016 r., a zatem na 1 dzień przed upływem terminu do złożenia zażalenia. Pomimo trwającej - jak utrzymuje strona - gorączki, w dniu 2 sierpnia 2016 r., a zatem w dniu, w którym upływał termin do złożenia zażalenia na ww. postanowienie, strona była zdolna do sporządzenia zażalenia oraz wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Z akt sprawy, wynika, że przedmiotowe dokumenty datowane są na dzień 2 sierpnia 2016 r. (czyli w ostatnim dniu terminu). Równocześnie B.J. nie wykazała, by w dokonaniu uchybionej czynności (złożeniu zażalenia) nie mogła skorzystać z pomocy innych osób. W ocenie tut. organu, strona nie dochowała zatem szczególnej staranności przy dokonywaniu uchybionej czynności. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdza, iż w niniejszej sprawie nie spełniono przesłanek określonych w przepisach art. 58 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z czym, odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia od przedmiotowej decyzji. Skargę do WSA w Gdańsku, na powyższe postanowienie, złożyła B.J.. Skarżąca wniosła o: - ponowne rozpatrzenie sprawy; - uchylenie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia; - przywrócenie terminu i nadanie biegu zażaleniu. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zgodnie z k.p.a. przysługuje 7 dni na wniesienie zażalenia i termin ten dotyczy siedmiu dni ciągłej zdolności do działania. Jest to dokładnie 7 dni kalendarzowych, a nie jedne dzień czy cztery dni i nie może być swobodnie interpretowany. Uchybienie terminu o jeden dzień, z jej strony wynikało z obłożnej, udokumentowanej choroby, w czasie której otrzymała zaskarżone postanowienie, będąc obłożnie chorą nie miała do dyspozycji 7 dni. Od stycznia br. przebywała dwukrotnie w szpitalu , na silnych lekach przeciwbólowych i ciągłym zwolnieniu lekarskim do dnia 29 lipca 2016 r. Od lutego była w stanie zakażenia organizmu, pod opieką chirurgów. Po ustabilizowaniu stanu przeszła rozległą operację. Po długim pobycie w szpitalu i powikłaniach, przebywała na zwolnieniu lekarskim do dnia 29 lipca 2016 r., a zatem mimo odbioru pisma dnia 26 lipca w stanie choroby miała tyko 4 dni na wniesienie zażalenia po ustaniu przeszkody, a k.p.a. wskazuje 7 dni i nie nakazuje stronie czynnego udziału w czasie i w stanie choroby. Udokumentowany zaświadczeniami lekarskimi stan prawny i faktyczny uprawniał ją do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do zażalenia, a także do złożenia zażalenia po ustaniu przeszkody, jaką była choroba i silne leki przeciwbólowe. Procedury dopełniła w terminie 7 dni od ustania przeszkody i nie ma podstaw do pozbawiania jej prawa w tym zakresie. Obydwa postanowienia pozostają w sprzeczności z prawem. Powołane zwolnienia lekarskie powinny znajdować się w aktach sprawy. Ponieważ żadnych akt merytorycznych tej sprawy w dniu 14 września 2016 r. w Izbie Skarbowej nie było, nie wiadomo na podstawie jakich dokumentów sprawę rozpatrzono. Istnieje prawdopodobieństwo, iż orzekając o odmowie przywrócenia terminu Dyrektor Izby Skarbowej nie posiadał takiej wiedzy, która pozwoliłaby wydać postanowienie zgodne z prawem. Do skargi B.J. dołączyła kopię trzech zaświadczeń o niezdolności do pracy za okres od 11 kwietnia 2016 r. do 29 lipca 2016 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm. dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) p.p.s.a.). Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 21 lipca 2016 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 grudnia 2015 r. nr [...]. Przystępując do oceny skargi należało w pierwszej kolejności wskazać, że w treści wniosku datowanego 2 sierpnia 2016 r. o przywrócenie terminu skarżąca podała, iż postanowienie z dnia 21 lipca 2016 r. otrzymała w czasie zwolnienia lekarskiego (do dnia 30 sierpnia 2016 r.) spowodowanego chorobą po operacji. Dodatkowo podniosła, że "od wczoraj" jest w stanie gorączki i nie mogła podołać terminowemu przygotowaniu pisma w sprawie. Przy czym należy podkreślić, że termin do złożenia zażalenia upływał z dniem 2 sierpnia 2016 r., a ze złożonych zaświadczeń lekarskich wynika, że skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim co najmniej od 11 kwietnia do 29 lipca 2016 roku, ponadto w w/w zaświadczeniach lekarskich zaznaczono, że "chory może chodzić". Nie wykazała natomiast skarżąca, że nie mogła spowodować nadania pisma w Urzędzie Pocztowym w dniu jego sporządzenia tj. 2 sierpnia 2016 r. i uniknięcia uchybienia terminu. W tym stanie faktycznym należało podnieść, że mający w sprawie zastosowanie art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zatem jedną z zasadniczych przesłanek przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Jednak ciężar takiego uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swoich twierdzeń. To strona, a nie organ podatkowy zna przyczynę, która uniemożliwiła jej dochowanie terminu i to rolą strony jest uprawdopodobnienie braku winy w dochowaniu terminu. Organ ocenia zaś, czy wskazana przez stronę przyczyna spełnia kryteria ustanowione w art. 58 § 1 k.p.a., w szczególności, czy rzeczywiście strona przy dopełnieniu należytej staranności nie mogła dochować terminu. Jak wynika z ugruntowanego w tej mierze orzecznictwa i to zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego, brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (vide orzeczenie Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 1974 r., II CZ 149/74 OSPiKA 1975/2/39). Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Skarżąca wskazała jako przeszkodę w dochowaniu terminu do wniesienia zarzutów własną chorobę i na tę okoliczność przedłożyła zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy. W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu pierwszej instancji, iż zwolnienie lekarskie, z którego wynika niezdolność do pracy nie jest przeszkodą, która uniemożliwia dochowanie terminu do wniesienia środka zaskarżenia w ustawowym terminie. Konieczne jest wykazanie, że choroba uniemożliwiła dopełnienie reguł należytej staranności, natomiast skarżąca nie wykazała aby taka sytuacja miała miejsce. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że wg zwolnień lekarskich "chory może chodzić" a sama skarżąca stosowne pisma sporządziła w dniu 2 sierpnia 2016 r., a jedynie zaniechała nadania ich w terminie. Przy czym nie uprawdopodobniła braku możliwości terminowego ich nadania. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. DSz