II OSK 974/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-12
Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Maria Czapska - Górnikiewicz, Leszek Kiermaszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku samowoli budowlanej, gdy obiekt nie spełnia przesłanek do nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 Prawa budowlanego, ale jego budowa była niezgodna z przepisami, organ może wydać decyzję nakazującą wykonanie zmian lub przeróbek w celu jego legalizacji na podstawie art. 40 Prawa budowlanego, nawet jeśli te zmiany zostały już wykonane?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do nakazu rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 Prawa budowlanego. Sąd uznał, że skoro obiekt nie narusza planowania przestrzennego, nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa ani nie pogarsza warunków bytowych, a ponadto dokonano już niezbędnych przeróbek doprowadzających go do stanu zgodnego z prawem, to nie ma podstaw do orzekania o rozbiórce ani do nakazywania dalszych zmian na podstawie art. 40 Prawa budowlanego. Skarga kasacyjna nie wykazała istnienia 'innych ważnych przyczyn' uzasadniających rozbiórkę w rozumieniu art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budynku gospodarczego wybudowanego w 1991 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, który częściowo znajdował się w odległości mniejszej niż 3 m od granicy działki sąsiedniej. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę części budynku. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję, stwierdzając, że dokonano już niezbędnych przeróbek, które doprowadziły budynek do stanu zgodnego z przepisami, i nie ma podstaw do nakazywania dalszych zmian ani do rozbiórki. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę E. L. na decyzję organu odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną E. L.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 1280/14 w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Warmińsko - Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1280/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę E. L. (dalej określanej jako skarżąca) na decyzję Warmińsko - Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego.
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach stanu faktycznego
i prawnego sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. w dniu [...] stycznia 2012 r. wszczął postępowanie w sprawie zgodności z przepisami budowy budynku garażowego bezpośrednio przylegającego do budynku mieszkalnego na działce nr [...], położonej w S. przy ulicy B. Organ nadzoru budowlanego, prowadząc to postępowanie na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa), wydał kilka decyzji, które zostały uchylone przez organ odwoławczy. Ostatecznie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., z powołaniem się na art. 40 ustawy oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej powoływanej jako K.p.a.), nakazał I. Z., K. C. i B. K., współwłaścicielom nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], rozbiórkę części budynku gospodarczego dobudowanego do budynku mieszkalnego do uzyskania odległości ścian budynku od granicy z działką nr [...], nie mniej niż 3m - w terminie do dnia [...] sierpnia 2014 r.
W uzasadnieniu tej decyzji, po przedstawieniu przebiegu postępowania, organ nadzoru budowlanego wskazał, że na terenie działki nr [...] w roku 1991 dobudowany został do budynku mieszkalnego parterowy budynek gospodarczy, który był użytkowany przez kilkanaście lat jako garaż. Inwestorami byli ówcześni właściciele działki nr [...], roboty budowlane zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ powołując się na wyniki oględzin przeprowadzonych w dniu [...] marca 2013 r. stwierdził, że część ściany budynku gospodarczego znajduje się w odległości mniejszej niż 3 m od granicy z sąsiednią działką nr [...]. Pierwotnie w ścianie budynku od strony granicy znajdował się otwór na drzwi garażowe, został on jednakże zlikwidowany poprzez jego zamurowanie wraz z wykonaniem nowej ściany pełnej o grubości 25 cm. Organ powołał się na § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.), według którego budynek na działce budowlanej należy sytuować - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy - w odległości nie mniejszej niż 3 m. Przepisy techniczne dopuszczają wprawdzie w niektórych przypadkach lokalizację budynku w odległości mniejszej niż 3 m, lecz w rozpatrywanej sprawie nie mają one zastosowania. Organ nadzoru budowlanego zauważył ponadto, że także obowiązujące w dacie budowy przepisy techniczno - budowlane (§ 12 ust.1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, Dz. U. Nr 17 poz. 62 ze zm.) wymagały zachowania odległości co najmniej 3 m od granicy z działką sąsiednią.
Zdaniem organu zachodzą jednak podstawy do legalizacji tego budynku. Zgodnie z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia [...] czerwca 2013 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Warmińsko - Mazurskiego z dnia 31 lipca 2013 r., poz. 2419), działka nr [...] znajduje się w terenie oznaczonym w planie symbolem [...]. Jest to teren o przeznaczeniu podstawowym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą, z przeznaczeniem uzupełniającym na usługi niezakłócające funkcji mieszkaniowej oraz towarzyszącą zabudową gospodarczą i garażową ( § 2 ust. 1 i § 16 ust. 3 pkt 2 planu). Również stan techniczny budynku jest dobry i nadaje się do użytkowania, co stwierdza ocena techniczna wykonana przez osobę uprawnioną. Zgodnie z art. 40 ustawy w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Według organu po dokonaniu rozbiórki części budynku w sposób określony w decyzji będzie on odpowiadał przepisom techniczno - budowlanym. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła E. L. podnosząc zarzut nieprawidłowego ustalenia stron (z uwagi na fakt równolegle prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego stroną niniejszego postępowania winien być Skarb Państwa), poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i wadliwe zaklasyfikowanie stanowiącego przedmiot postępowania budynku jako pomieszczenia gospodarczego.
Po rozpatrzeniu tego odwołania Warmińsko - Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 40 ustawy, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o braku podstaw do nałożenia obowiązku nakazującego wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy na wstępie przytoczył treść przepisów art. 37 i art. 40 ustawy, a następnie wskazał, że obiekt budowlany wzniesiony w wyniku samowoli budowlanej, niespełniający przesłanek orzeczenia przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ustawy, podlega wyłącznie rygorom przewidzianym w art. 40 tej ustawy, które umożliwiają jego legalizację niezależnie od tego, czy został zrealizowany na gruncie w całości pozostającym w dyspozycji inwestora, czy też częściowo na cudzej nieruchomości. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu pierwszej instancji, że w sprawie nie zachodzi sytuacja uzasadniająca wydanie decyzji na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy. Istnienie budynku na działce nie narusza przepisów z zakresu planowania przestrzennego, nie powoduje także pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych. Dalej argumentował, że przewidziane w art. 40 ustawy wykonanie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem może polegać na rozbiórce niektórych elementów obiektu, usunięciu elementów niewłaściwie wykonanych, zastąpieniu pewnych elementów innymi i w efekcie doprowadzeniu do zmian możliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów prawa, w szczególności przepisów techniczno - budowlanych. Tego rodzaju przeróbki mieszczą się w dyspozycji art. 40 i prowadzą do zachowania obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z prawem. Jednakże z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2014 r. jednoznacznie wynika, iż takie zmiany i przeróbki zostały już wykonane i doprowadziły do stanu zgodnego z przepisami. Obecnie narożnik budynku znajduje się w odległości 3,90 m od granicy działek. Ponadto inwentaryzacja budowlana obiektu wraz z oceną techniczną nie pozostawia wątpliwości co do stanu technicznego uznanego jako "dobry, nie zagrażający jego użytkownikom". Zatem brak było podstaw do nakazywania wykonania zmian i przeróbek, które zostały już wykonane. Organ odwoławczy stwierdził także, że wynik toczącego się postępowania rozgraniczeniowego nie będzie miał istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego ustalenia stron postępowania wskazał, że Skarb Państwa nie powinien być uznany na stronę postępowania, gdyż sprawa dotyczy budynku usytuowanego na prywatnych gruntach.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na tę decyzję wniosła E. L. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W skardze ponowiła zarzuty wyartykułowane już w odwołaniu akcentując, że organy nie dokonały rzetelnej analizy stanu faktycznego sprawy w celu ustalenia, czy nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ustawy uzasadniające orzeczenie o rozbiórce obiektu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2015 r. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zdaniem Sądu bezspornym jest, że parterowy budynek gospodarczy, wykorzystywany przez kilkanaście lat jako garaż, wybudowany został w warunkach samowoli budowlanej, gdyż na jego realizację wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Z ustaleń organów nadzoru budowlanego wynika, że budynek został zrealizowany w 1991 r. Zatem zgodnie z art. 2. ust. 3 w związku z art. 28 ust. 1 ustawy, obowiązującej w chwili rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych, inwestor winien legitymować się pozwoleniem na budowę obiektu. Stosownie zaś do art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 1995 r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, stosuje się przepisy dotychczasowe, w tym także przepisy określające warunki techniczno-budowlane. Ustawa przewiduje dwa sposoby usunięcia skutków samowoli budowlanej: nakaz przymusowej rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu albo jego legalizację. Zgodnie z art. 37 ustawy obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (ust. 1 pkt 1), bądź powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (ust. 1 pkt 2). Z kolei według art. 40 tej ustawy, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, wydaje się decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Zdaniem Sądu samo stwierdzenie niezgodności wybudowania obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 ustawy. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, a wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy podzielił pogląd organu odwoławczego, że w sprawie nie zachodziły przyczyny uzasadniające orzeczenie o rozbiórce budynku w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy. Realizacja budynku nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie stanowi także zagrożenia bezpieczeństwa dla życia i zdrowia, nie powoduje pogorszenia warunków bytowych. Całkowicie niezasadny okazał się zarzut skargi dotyczący braku zbadania okoliczności określonych w art. 37. Sąd zauważył przy tym, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż celem przepisów normujących problematykę usunięcia skutków samowoli budowlanej jest przywrócenie porządku prawnego (restytucja), nie zaś ukaranie sprawcy samowoli (represja). Nakaz rozbiórki, jako środek przywrócenia porządku budowlanego przez fizyczne usunięcie skutku samowoli budowlanej powinien być stosowany w przypadku, kiedy istnienia takiego obiektu nie daje się pogodzić z porządkiem prawnym, w tym zakresie przywołał wyrok NSA z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. II OSK 1094/06. W ocenie Sądu słusznie również organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 40 ustawy, gdyż samowolnie zrealizowany budynek gospodarczy nie wymaga już zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Niewadliwie ustalono, opierając się na ocenie technicznej rzeczoznawcy oraz wynikach oględzin przeprowadzonych przez pracowników nadzoru budowlanego, że budynek gospodarczy jest w dobrym stanie technicznym, niestwarzającym zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, a właściciele działki w toku postępowania rozebrali narożnik budynku gospodarczego od strony granicy z działką nr [...] na odległość nie mniejszą niż 3 m, a ściana tego budynku nie posiada od strony działki nr [...] żadnych otworów. Skarżąca zarzucając wadliwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wykazała, by ustalenia te nie były zgodne z rzeczywistością, przede wszystkim nie podważyła merytorycznej treści oceny technicznej i wyników oględzin, w których brała udział.
W ocenie Sądu niezasadny okazał się zarzut nieuznania Skarbu Państwa, jako właściciela działki nr [...] ( istniejącej na mapie do rozgraniczenia z 1970r. ), za stronę w przedmiotowym postępowaniu, gdyż w postępowaniu w przedmiocie samowoli budowlanej nie jest dopuszczalne jednoczesne prowadzenie postępowania w przedmiocie rozgraniczenia spornych granic nieruchomości, czego w istocie żąda skarżąca. Sprawy rozgraniczenia nieruchomości normuje ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) stanowiąc w art. 29 ust. 1, że głównym celem rozgraniczenia jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości. Sprawy o rozgraniczenie nieruchomości dotyczą więc stosunków własnościowych, mających charakter cywilnoprawny. Rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy w niczym nie jest zależne od wyniku innego toczącego się postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., obecnie
Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.).
Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła skargę kasacyjną od wyroku z dnia 23 stycznia 2015 r., zaskarżając to orzeczenie w całości.
Skarga kasacyjna oparta została o podstawę naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) i zawiera tylko jeden zarzut, a mianowicie niewłaściwe zastosowanie art. 40 ustawy polegające na "aplikacji tej regulacji, mimo, iż na gruncie sprawy zachodzi przyczyna, posiadająca status innej ważnej przyczyny w myśl art. 37 ust. 2 ustawy", uzasadniająca orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu.
W oparciu o powyższą podstawę kasacyjną pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że nakaz rozbiórki winien zostać przez właściwy organ orzeczony nie tylko w sytuacji, gdy na gruncie danego przypadku jest spełniona przynajmniej jedna z przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy, ale także wówczas, gdy zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy. Ostatnio powołany przepis przewiduje, że właściwy organ może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Zatem możliwość zastosowania art. 40 ustawy uzależniona jest od wykluczenia wszystkich okoliczności określonych w art. 37 ustawy, w tym także zawartych w ust. 2. Co istotne, argumentował pełnomocnik skarżącej, inne ważne przyczyny w rozumieniu powołanego przepisu nie muszą istnieć w dacie budowy, gdyż mogą zaistnieć później. Samowola budowlana jest zdarzeniem ciągłym, trwa przez cały czas jej prowadzenia aż do chwili jej likwidacji, a więc wydania nakazu rozbiórki lub legalizacji poprzez wydanie pozwolenia na użytkowanie. Tymczasem ani orzekające w sprawie organy, ani Sąd nie przeprowadziły analiz, czy nie zachodzi konieczność podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy. Nie wzięły przy tym pod uwagę, że właściciele działki już po wszczęciu postępowania, którego celem była likwidacja skutków samowoli budowlanej, wykonali dalsze roboty "w warunkach braku stosownej zgody administracyjnej". Takie zachowanie godzi w chronioną w polskim porządku prawnym "wartość porządku publicznego".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny może ją przeprowadzić tylko w zakresie wyznaczonym przez zarzuty kasacyjne. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje on sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie wymienione w § 2 tego przepisu przesłanki nieważności postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny może zatem uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie powołane w skardze kasacyjnej jako naruszone.
W tym kontekście odnotować trzeba, że wnoszący skargę kasacyjną oparł ją wyłącznie o zarzut naruszenia prawa materialnego przez zastosowanie art. 40 ustawy bez uprzedniego rozważenia, czy w sprawie nie zachodziły inne ważne przyczyny określone w art. 37 ust. 2 ustawy, uzasadniające rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. To spostrzeżenie jest o tyle istotne, gdyż skarga kasacyjna nie podnosi jakiegokolwiek zarzutu procesowego. Tym samym kwestia podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia musi pozostać poza granicami skargi kasacyjnej, a przez to poza ramami, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny może odnieść się do sprawy, pomimo tego, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor częściowo nawiązuje do stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji. Należy więc przyjąć, że nie podważono żadnej z okoliczności, które ten Sąd uznał za bezsporne w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Przede wszystkim dotyczy to ustaleń odnoszących się do planistycznego przeznaczenia terenu, na którym zlokalizowany jest budynek gospodarczy oraz braku jakichkolwiek niebezpieczeństw dla mienia lub ludzi albo pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia w związku z użytkowaniem tego budynku, usytuowanego na działce nr [...] w miejscu i sposób, które nie naruszają przepisów techniczno - budowlanych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził rozważań, czy nie zachodzą inne ważne przyczyny poza wymienionymi w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, które w świetle art. 37 ust. 2 ustawy mogą stanowić podstawę do orzeczenia o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego niezgodnie z przepisami. W orzecznictwie wielokrotnie był wypowiadany pogląd, że przez określenie "inna ważna przyczyna" w znaczeniu wynikającym z art. 37 ust. 2 ustawy należy rozumieć taką przyczynę, której ustalenie i ocena prawna mieści się w zakresie działania organu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 1987 r., sygn. akt IV SA 430/87). Przykładowo wskazywano, że do ważnych przyczyn można zaliczyć w szczególności naruszenie wartości chronionych prawem, jak elementy przyrodnicze środowiska, zabytki, normy obowiązujące w budownictwie. Za ważną przyczynę godzącą w interes społeczny uznano również naruszenie chronionego konstytucyjnie prawa własności. Chodzi bowiem o to, aby uniemożliwić sprawcom samowoli budowlanej ominięcie obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym także prawa cywilnego, regulującego stosunki własnościowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2192/12, LEX nr 1497923).
Okoliczności te miał w polu widzenia Sąd pierwszej instancji wypowiadając pogląd, po wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego, o nieistnieniu jakichkolwiek przyczyn wymienionych w art. 37 ustawy, a zatem nie tylko wyartykułowanych w ust. 1, uzasadniających orzeczenie o przymusowej rozbiórce przedmiotowego budynku gospodarczego, aczkolwiek istotnie Sąd rozważania swe skoncentrował na przyczynach wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Nie można się jednak zgodzić z zapatrywaniem wnoszącego skargę kasacyjną, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy, w sytuacji gdy istnienie typowego budynku gospodarczego na działce na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniowa jednorodzinną nie narusza przepisów budowlanych, w tym dotyczących stanu technicznego i zachowania wymaganych odległości od granicy z działką sąsiednią, a nadto nie jest podważany tytuł prawny do działki, na której zlokalizowany jest ten budynek, to zachodzą podstawy do przyjęcia istnienia ważnej przyczyny uzasadniającej orzeczenie o rozbiórce tylko na tej podstawie, że budynek został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Wszak prowadzone postępowanie w stosunku do tego obiektu miało za swój przedmiot ocenę skutków samowolnej realizacji robót budowlanych. Za ważną przyczynę nie może być również uznane wykonanie przez współwłaścicieli działki robót budowlanych zmierzających do doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami techniczno - budowlanymi. Umknęło pełnomocnikowi skarżącej, że roboty te zrealizowane zostały w toku tego postępowania i zmierzały do doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami. Nie sposób więc skutecznie twierdzić, że wykonując te prace współwłaściciele działki dopuścili się kolejnej samowoli, skoro ich podjęcie było następstwem wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji nakazującej wykonanie takich robót.
W konsekwencji niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 40 ustawy, skoro -jak słusznie uznał Sąd - decyzja wydana w oparciu o ten przepis podjęta została przez organ nadzoru budowlanego po stwierdzeniu, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ustawy, w tym także określone w ust. 2.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku podstaw branych pod uwagę z urzędu, oddalił skargę kasacyjną zgodnie z art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło