IV SA/Po 668/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego M.S. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postepowania. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] znak [...] Prezydent Miasta P. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie garażu (legalizacja), przewidzianej do realizacji na działkach nr [...] i [...] położonych w P. przy ulicy [...]. Odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wniósł M. S. (zwany dalej również jako "Skarżący"). Wyjaśnił, że od [...] stycznia 2016 r. do [...] lutego 2016 r. przebywał za granicą, a przesyłkę doręczono jego ojcu na adres ul. [...], P., pod którym to adresem Skarżący nie zamieszkuje. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 123, art. 124 i art. 125 w związku z art. 59 § 1 i art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz.23; zwanej dalej jako "k.p.a.") odmówiło Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że decyzja została doręczona skutecznie dorosłemu domownikowi - ojcu Skarżącego T. S. w dniu [...] stycznia 2016 r. W dniu [...] lutego 2016 r. Skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji jednocześnie składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Kolegium decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w trybie art. 43 k.p.a. Zdaniem Kolegium Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, ażeby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie art. 43 k.p.a. Wprawdzie wskazał, iż nabył bilety na loty w terminie od dnia 9 stycznia do [...] lutego 2016 r., jednak rezerwacji dokonał w dniu [...] listopada 2015 r., zatem przewidział swoją nieobecność. Skarżący miał świadomość toczącego się postępowania i na czas swojej długiej nieobecności powinien zadbać o to by w jego imienin odbierano korespondencję lub też zawiadomić organ o jej nieprzesyłaniu korespondencji do dnia powrotu. Kolegium stwierdziło, że podniesiona we wniosku okoliczność, jakoby przesyłkę doręczono ojcu Skarżącego na adres jego zamieszkania - przy ulicy [...] nie znajduje oparcia w materiale dowodowym i to tym bardziej, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji widnieje adres skarżącego - ul. [...], brak jest także adnotacji urzędnika poczty, jakoby doręczenie nastąpiło pod inny adres niż wskazany na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji. Ponadto z akt nie wynika, jakoby T. S. zamieszkiwał przy ul. [...], twierdzenie to nie jest poparte żadnym dowodem, jednak nawet, gdyby okazało się, że tak jest to, w ocenie Kolegium nie można uznać, że ojciec Skarżącego nie jest domownikiem upoważnionym do odbioru korespondencji w imieniu syna w rozumieniu art. 43 k.p.a. Przyjmuje się bowiem, że za "domownika" w rozumieniu art. 43 k.p.a. może być uznana także osoba (w szczególności najbliższy krewny), która nie będąc zameldowana w jednym mieszkaniu z adresem pisma (i posiadając inne mieszkanie lub dom ), przebywa w jego mieszkaniu i pozostaje z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym. W ocenie Kolegium Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione przez stronę, jeżeli godziła się na wydarzenie, jakkolwiek mogła mu zapobiec, a także, gdy strona chciała czynności dopełnić lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć i tak jest w tym przypadku. Kolegium podkreśliło, że Skarżący wiedział już co najmniej w dniu [...] listopada 2015 r. o planowanym wyjeździe w styczniu następnego roku, miał zatem ponad miesiąc dla dochowania staranności i ustalenia sposobu odbioru korespondencji kierowanej na jego adres. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. zarzucił postanowieniu Kolegium: - naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz niepodjęcie czynności niezbędnych do jego wyjaśnienia, mimo iż organ był do tego obowiązany; - naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie zostały spełnione (uprawdopodobnione) przesłanki przywrócenia terminu do złożenia odwołania; - naruszenie przepisu art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka - T. S., którego zeznania mogły mieć i mają kluczowe znaczenie dla oceny spełnienia przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; - naruszenie art. 124 k.p.a. poprzez brak na decyzji podpisu członka organu kolegialnego, który brał udał udział w wydaniu ww. postanowienia na postanowieniu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że decyzja organu I instancji została odebrana przez jego ojca - T. S. w dniu [...] stycznia 2016 r. i odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zakwestionował jednak, aby jego ojca można było uznać za dorosłego domownika, który był uprawniony, w myśl dyspozycji art. 43 k.p.a. do odbioru korespondencji, bowiem nie mieszka i nie prowadzi wspólnie ze Skarżącym gospodarstwa domowego. Ponadto w ocenie Skarżącego Kolegium w sposób błędny i całkowicie dowolny uznało, iż nie zostały w niniejszej sprawie spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Skarżącego nie sposób zgodzić się z twierdzeniami Kolegium, iż Skarżący nie dochował należytej staranności w toku niniejszej sprawy i nie zabezpieczył należycie swoich interesów, w tym w zakresie odbioru korespondencji, przed planowanym wyjazdem zagranicznym. Niedochowanie przez Skarżącego terminu do wniesienia odwołania było skutkiem niepoinformowania go przez faktycznego odbiorcę kierowanej do niego przesyłki - tj. przez jego T. S. o nadejściu przedmiotowej korespondencji. Fakt, iż T. S. będąc w pełni sprawną fizycznie i umysłowo, choć osobą już w podeszłym wieku (83 lata), zapomniał zawiadomić telefonicznie Skarżącego o odebraniu przedmiotowej przesyłki i jej treści, nie powinno rodzić żadnych negatywnych konsekwencji dla skarżącego, skutkujących brakiem możliwości skutecznej ochrony jego praw, poprzez niemożność wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Przyczyną niezachowania terminu do wniesienia odwołania było zatem niezawinione przez skarżącego zaniechanie odbiorcy pisma, którego skarżący nie mógł przewidzieć i na które skarżący nie miał wpływu. Zatem z uwagi na powyższe okoliczności, nie można przypisać skarżącemu winy za niedochowanie terminu do wniesienia odwołania, co skutkuje koniecznością uznania, iż uprawdopodobniona została przesłana braku winy skarżącego w przekroczeniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący zaznaczył, że Kolegium nie podjęło niezbędnych kroków do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym wyjaśnienia okoliczności uzasadniających spełnienie przez Skarżącego przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czym naruszyło art. 7 k.p.a. Niepodjęcie przez organ powyższych czynności skutkowało również naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezgromadzenie, a konsekwencji nierozpatrzenie wyczerpującego materiału dowodowego. Za istotne, rażące naruszenie prawa procesowego o istotnym znaczeniu dla przedmiotowej sprawy należy również uznać w ocenie Skarżącego brak podpisu członka organu kolegialnego na zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Z przytoczonego przepisu wynika, że przywrócenia terminu jest jego uchybienie. W rozpoznawanej sprawie Skarżący domagał się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kolegium przyjęło, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w trybie art. 43 k.p.a. w dniu [...] stycznia 2016 r. ojcu Skarżącego. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Podkreślić trzeba, że wystarczające dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a. jest, aby osoba odbierająca pismo zamieszkiwała z adresatem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe lub też, aby będąc krewnym lub powinowatym, przebywała ona w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Skuteczne doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. następuje wówczas, pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi. W odwołaniu Skarżący podniósł, że przesyłka została doręczona pod inny adres, niż miejsce zamieszkania Skarżącego. Natomiast ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji zawierającej decyzję organu I instancji wynika, że doręczona ona została dorosłemu domownikowi. Obowiązkiem organu administracji do którego złożony został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania było ustalenie w pierwszej kolejności, czy strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. W tym celu organ obowiązany jest m.in. do zbadania czy decyzja została doręczona stronie zgodnie z wymogami przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wątpliwości w niniejszej sprawie budzi, czy decyzja organu I instancji została doręczona dorosłemu domownikowi. Z akt sprawy nie wynika, aby Kolegium poczyniło jakiekolwiek ustalenia na wskazaną powyżej okoliczność. Brak dokonania należytych ustaleń w zakresie prawidłowego doręczenia decyzji organu I instancji uzasadnia podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. Tym samym jako przedwczesne uznać należało uznać wydanie zaskarżonego postanowienia, skoro organ nie ustalił, czy w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Brak jest natomiast jakichkolwiek podstaw do uznania jako uzasadniony zarzut dotyczący braku podpisu pod zaskarżonym postanowieniem któregokolwiek z członków Kolegium orzekających w niniejszej sprawie. Akta sprawy wskazują jednoznacznie, że podpis pod zaskarżonym postanowieniem złożyły wszystkie osoby orzekające w niniejszej sprawie Prowadząc ponownie postępowanie Kolegium zobowiązane będzie ustalić czy przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została doręczona na właściwy adres oraz czy osoba ją odbierająca może zostać uznana za dorosłego domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) uchylił zaskarżone postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 ww. ustawy, uwzględniając kwotę stanowiąca równowartość uiszczonego wpisu (100 zł), wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).