I GSK 1453/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-10-15
Skład orzekający: Elżbieta Kowalik-Grzanka, Małgorzata Grzelak, Artur Adamiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy udzielenie zamówienia z wolnej ręki na modernizację systemu informatycznego szpitala, obejmującego sprzęt komputerowy i oprogramowanie, było uzasadnione przesłankami technicznymi lub ochroną praw wyłącznych, w sytuacji gdy zamawiający nie wykazał podjęcia prób uzyskania konkurencyjnych ofert?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nie istniały podstawy do udzielenia zamówienia z wolnej ręki. Sąd stwierdził, że sprzęt komputerowy, nawet z zainstalowanym oprogramowaniem chronionym prawem autorskim, nie staje się przedmiotem tego prawa, a zatem nie można powoływać się na ochronę praw wyłącznych. Ponadto, zamawiający nie wykazał istnienia obiektywnych przyczyn technicznych uniemożliwiających przeprowadzenie postępowania konkurencyjnego, w szczególności nie udowodnił, że nie podjął prób uzyskania ofert od innych podmiotów.Stan faktyczny
Szpital, jako beneficjent środków europejskich, został zobowiązany do zwrotu części dofinansowania z powodu stwierdzenia nieprawidłowości przy wykorzystaniu środków. Kontrola wykazała naruszenie Prawa zamówień publicznych poprzez udzielenie zamówienia z wolnej ręki na sprzęt komputerowy i oprogramowanie bez zachowania ustawowych przesłanek. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę szpitala, podzielając stanowisko organu. Szpital w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów Prawa zamówień publicznych oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, twierdząc, że zamówienie było uzasadnione prawami autorskimi i względami technicznymi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od Szpitala na rzecz Zarządu Województwa kwotę 4 050 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant Anna Wojtowicz-Hess po rozpoznaniu w dniu 15 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Szpitala [...] Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 1338/16 w sprawie ze skargi [...] Szpitala [...] Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] Szpitala [...] Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej na rzecz Zarządu Województwa [...] 4 050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 1338/16 oddalił skargę [...] na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich.
Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zarząd Województwa [...] (ZWM) decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...], rozpoznając [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], którą zobowiązano Beneficjenta do zwrotu części dofinansowania w kwocie 70.353,83zł wraz z odsetkami w zw. ze stwierdzeniem przez Instytucję Zarządzającą [...] Regionalnym Programem Operacyjnym (IZ MRPO) na lata 2007-2013, nieprawidłowości przy wykorzystaniu środków finansowych otrzymanych ze środków europejskich, w tym: 68.301,15zł. oraz 2.052,68 zł., wypłaconych w formie refundacji ze środków europejskich wraz z odsetkami, liczonymi od dnia przekazania środków. Decyzję tę oparto na podstawie art. 207 ust. 9 i ust. 2 w zw. z ust. 8 i ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 885 z późn. zm., dalej: u.f.p.), art. 25 pkt 1 i art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1649 z późn. zm., dalej: u.z.p.p.r.), art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1392 z późn. zm.) oraz § 6 ust. 1 umowy nr [...] o dofinansowanie Projektu pn. "[...]" (dalej: umowa). Decyzję oparto także na przepisach wspólnotowych, m.in. art. 60, art. 98 ust. 2, art. 2 pkt 7 Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006r. (dalej: rozporządzenie 1083/2006).
Organ ustalił, że w dniu 15 marca 2010 r. została zawarta między IZ MRPO a Beneficjentem, umowa o dofinansowanie Projektu w ramach Osi Priorytetowej 5. [...] pod ww. nazwą, zmieniona następnie aneksami. Na podstawie Umowy, środki europejskie zostały Beneficjentowi wypłacone zgodnie ze złożonymi wnioskami o płatność. Realizacja projektu rozpoczęła się w dniu 18 lipca 2010 r., natomiast zakończenie nastąpiło w dniu 31 sierpnia 2014 r. IZ MRPO w zakresie ww. projektu przeprowadziła planową kontrolę z zakresu zamówień publicznych, która wykazała, że w ramach postępowania pn.: [...]", Zamawiający naruszył dyspozycję zawartą w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. póz. 907 z późn. zm.; dalej: prawo zamówień publicznych lub p.z.p.), poprzez udzielenie zamówienia z wolnej ręki bez zachowania ustawowych przesłanek zastosowania tego trybu. Naruszenie to zostało stwierdzone w dwóch częściach zamówienia tj.: części l - Sprzęt komputerowy i oprogramowanie systemowe oraz IIIB - Duplikator wraz z komputerem sterującym - dwa zestawy.
Jak wskazał organ w uzasadnieniu, zastosowanie niekonkurencyjnego trybu udzielenia zamówienia publicznego, bez podstaw do takiego działania było istotnym naruszeniem przepisów ustawy prawo zamówień publicznych. Jego działanie ograniczyło się jedynie do negocjacji z firmą B. Sp. z o. o. w L., gdzie z góry narzucone zostały mu warunki, co do wymaganego sprzętu. Gdyby Zamawiający zastosował tryb konkurencyjny, dopuściłby do złożenia ofert przez inne podmioty, zajmujące się dostarczaniem sprzętu i oprogramowania komputerowego i mógłby otrzymać ofertę tańszą niż ta, która została wybrana w trybie z wolnej ręki. Organ uznał, iż występujące w niniejszej sprawie naruszenie stanowiło "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem wskazanym na wstępie oddalił skargę. Podzielając stanowisko organów Sąd I instancji wskazał, że Beneficjent nie podjął żadnych działań, celem uzyskania informacji, jaki sprzęt komputerowy będzie potrzebny do modernizacji systemu, czy można go pozyskać w korzystniejszej cenie od innych podmiotów działających na rynku. Stąd uzasadnionym było domniemanie, że gdyby Zamawiający zastosował tryb konkurencyjny, dopuściłby do złożenia ofert przez inne podmioty, zajmujące się dostarczaniem sprzętu i oprogramowania komputerowego i mógłby otrzymać ofertę tańszą niż ta, która została wybrana w trybie z wolnej ręki.
W ocenie Sądu, wykazanie podjęcia choćby próby realizacji części zamówienia tzw. komponentu materiałowego w trybie konkurencyjnym (nawet nie zakończonej powodzeniem np. z uwagi na zdecydowane zanegowanie takiej możliwości przez Wykonawcę – jako jedyny podmiot na rynku mogący skutecznie przeprowadzić modernizację sytemu informatycznego) pozwoliłoby na przyjęcie, iż obiektywnie - inne niż przeprowadzone - wykonanie zamówienia nie było możliwe. Nie istniały jednak żadne podstawy by przyjąć, że takie próby Beneficjent podejmował.
Skargą kasacyjną skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ewentualnie o rozpoznanie skargi i uchylenie obu zaskarżonych decyzji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), poprzez jego niezastosowanie, to jest pominięcie wadliwości procesowej w postępowaniu organu administracyjnego, stanowiącej naruszenie art. 7 i 77 k.p.a., a polegającej na wadliwym uznaniu urządzeń stanowiących przedmiot prawa autorskiego za urządzenia możliwe do nabycia od dowolnych dostawców.
b) art. 67 ust. 1 pkt 1 lit a i b prawa zamówień publicznych, poprzez błędną wykładnię, przyjmującą, że przesłanka "przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze" oraz "przyczyn związanych z ochroną praw wyłącznych" nie zachodzi w przypadku zamówienia modernizacji systemu i sprawowania serwisu technicznego dla zmodernizowanego systemu jako rozwiązania kompleksowego i krytycznego elementu infrastruktury informatycznej szpitala (naruszenie prawa materialnego);
c) art. 66 ust. 1 prawa zamówień publicznych, poprzez błędną wykładnię przyjmującą, że negocjacje nie są immanentną częścią procedury udzielenia zamówienia z wolnej ręki.
Naruszenia powyższe miały wpływ na wynik sprawy, gdyż:
- prawidłowe ustalenie statusu prawnoautorskiego poszczególnych urządzeń i zastosowanie art. 67 ust. 1 prawa zamówień publicznych do elementów modernizacji z pkt I i lll.b wymienionych w tych punktach załącznika nr 1 do umowy z wykonawcą (B. Sp. z o.o.), spowodowałoby, że uznano by prawo skarżącego do zamówienia tych elementów od B. Sp. z o.o. również w trybie z wolnej ręki;
- wzięcie pod uwagę obiektywnych uwarunkowań modernizacji oraz sposobu pozyskania informacji technicznych nt. modernizacji przez skarżącego - w kontekście art. 67 ust. 1 pkt lit. a i art. 66 prawa zamówień publicznych - spowodowałoby, że uznano by prawo skarżącego do zamówienia wszystkich elementów od B. Sp. z o.o. również w trybie z wolnej ręki
- a w konsekwencji uznano by, że skarżący nie naruszył prawo zamówień publicznych w sposób upoważniający do odebrania części dofinansowania (tzw. nałożenia korekty).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania z przyczyn określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w niniejszej sprawie nie występują.
Z treści art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna powinna m.in. zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. i ich uzasadnienia. Oznacza to, że wnoszący skargę kasacyjną jest zobowiązany do wskazania konkretnego przepisu prawa, który jego zdaniem został naruszony oraz wskazania na czym to naruszenie polegało. W przypadku sformułowania zarzutu naruszenia prawa materialnego autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest wskazać formę tego naruszenia (błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo obie te postacie naruszenia) oraz ich uzasadnienie. Jeżeli skarżący kasacyjnie formułuje zarzut naruszenia przepisów postępowania zobowiązany jest wykazać, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej.
Wskazać przy tym trzeba, że błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy. Skuteczność tak podniesionego zarzutu należy oceniać w oderwaniu od ustaleń faktycznych. Z kolei zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (tzw. błąd subsumcji) wyraża się w niezgodności między ustalonym stanem faktycznym a hipotezą zastosowanej normy prawnej lub też na błędnym przyjęciu czy zaprzeczeniu związku zachodzącego między ustalonym stanem faktycznym a normą prawną. Ocena zasadności zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego może być skutecznie dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń stanu faktycznego, gdyż te można podważać jedynie w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać bądź konkretyzować zarzutów kasacyjnych. Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu. Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Tym samym realizowany jest obowiązek nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnosić się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09; wyroki NSA z 9 listopada 2011 r., II FSK 776/10; z 21 listopada 2012 r., II FSK 32/12; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane orzeczenia tamże).
Poczynienie powyższych uwag było niezbędne zważywszy na sposób sformułowania zarzutu w pkt a) petitum skargi kasacyjnej, gdyż nie odpowiada on w pełni wymogom z art. 176 p.p.s.a.
Autor skargi kasacyjnej zarzuca w nim naruszenie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, to jest pominięcie wadliwości procesowej w postępowaniu organu administracyjnego, stanowiącej naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. (bez wskazania jednostek redakcyjnych tych przepisów), a polegającym na wadliwym uznaniu urządzeń stanowiących przedmiot prawa autorskiego za urządzenia możliwe do nabycia od dowolnych dostawców. Z jednej strony kasator zarzuca naruszenie przepisów postępowania, z drugiej zaś nie wykazuje istotnego wpływu ewentualnych naruszeń na wynik sprawy, gdyż uzasadnienie w tym zakresie odnosi się wyłącznie do przepisów prawa materialnego ( str. 2 skargi kasacyjnej).
Przyjąć zatem należało na podstawie zarzutów określonych w petitum skargi kasacyjnej i ich uzasadnieniem, że ustalony przez organy i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny w sprawie nie został podważony.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie skarżący kasacyjnie w ramach postępowania pn.: [...], realizował część zamówienia tzw. komponentu materiałowego w trybie z wolnej ręki, czy też jak twierdzi organ, nie było do tego podstaw prawnych albowiem przepis art. 67 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, do elementów modernizacji z pkt I i IIIb wymienionych w tych punktach załącznika nr 1 do umowy z wykonawcą B. Sp. z o.o. nie miał zastosowania.
Stosownie do art. 67 ust.1 pkt 1lit. a i b p.z.p. w brzmieniu właściwym dla sprawy, zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki, jeżeli zachodzi co najmniej jedna z następujących okoliczności:
1) dostawy, usługi lub roboty budowlane mogą być świadczone tylko przez jednego wykonawcę:
a) z przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze,
b) z przyczyn związanych z ochroną praw wyłącznych, wynikających z odrębnych przepisów.
Kompleksowy charakter zarzutów naruszenia prawa materialnego wymaga ich łącznego rozpoznania. Kasator zarzut ten opiera na koncepcji "urządzeń stanowiących przedmiot prawa autorskiego", co w stanie faktycznym sprawy nie jest trafne. Zauważyć należy, że urządzenia te to komponent materialny w postaci serwerów IBM 3650 (2 szt.), serwer IBM 3250 (1 szt.), duplikatory (kopiarki płyt) wraz z komputerami sterującymi albo powszechnie dostępne, jakkolwiek specjalistyczne, oprogramowanie. Jako oczywiste uznać należy, że sprzęt komputerowy, wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem, nie jest przedmiotem ochrony prawa autorskiego. Zgodzić należy się z zaakceptowanym przez Sąd pierwszej instancji stanowiskiem organu, że wgranie oprogramowania chronionego prawem autorskim na komputer (serwer) nie czyni z niego przedmiotu prawa autorskiego. Serwer ten pozostaje nadal powszechnie dostępnym, standardowym (nawet przy wysokich parametrach) urządzeniem technicznym, podlegającym sprzedaży przez liczne podmioty. Skarżący kasacyjnie podnosi, że na system składają się nie tylko licencje ale również dedykowane i odpowiednio dobrane do nich urządzenia. Jednak mimo tych twierdzeń, którym oponował organ, nie przedstawił żadnych dowodów, potwierdzających ich zasadność. W konkluzji nie sposób podzielić argumentacji skarżącego kasacyjnie, co istotne, odbiegających od poczynionych w sprawie ustaleń, a dotyczące współpracy oprogramowania z dostarczonym sprzętem dokonane w skardze kasacyjnej. Nie budzi wątpliwości Sądu kasacyjnego, że dane oprogramowanie ze standardowym sprzętem współpracuje i nie ma znaczenia jaki podmiot sprzęt ten sprzedał. Natomiast odrębnym zagadnieniem jest kwestia odpowiedzialności za ewentualne wadliwe działanie sprzętu zamówionego u wykonawcy wyłonionego w trybie konkurencyjnym. Zabezpieczenia związane z kompatybilnością i bezawaryjnością działania sprzętu, jak też odpowiedzialnością w tym zakresie, powinno nastąpić na etapie przygotowania przetargu np. w SIWZ. Nadto w umowie z wykonawcą zamawiający ma możliwość ukształtowania postanowień tak, aby zachować uprawnienia z rękojmi i gwarancji na cały system. Prawidłowo Sąd I instancji, w stanie faktycznym sprawy przyjął, że ochrona praw wyłącznych na podstawie prawa autorskiego, nie obejmuje sprzętu, na którym oprogramowanie autorskie będzie funkcjonowało ani też wersji ogólnodostępnego oprogramowania, z którym będzie współpracowało oprogramowanie autorskie. Te bowiem kwestie związane są z wiedzą specjalistyczną o charakterze technicznym a nie wchodzą w zakres objęty ochroną prawa autorskiego.
Tym samym zarzut naruszenia art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.z.p. okazał się nieusprawiedliwiony.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia omawianego przepisu poprzez dopuszczenie udzielenia zamówienia z wolnej ręki z przyczyn technicznych o charakterze obiektywnym (art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a). Skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie podważył ustaleń, że nie podjął żadnych działań, celem uzyskania informacji, jaki sprzęt komputerowy będzie potrzebny do modernizacji systemu, czy można go pozyskać w korzystniejszej cenie od innych podmiotów działających na rynku. Zatem uzasadnionym jest domniemanie, że gdyby zamawiający zastosował tryb konkurencyjny, dopuściłby do złożenia ofert przez inne podmioty, zajmujące się dostarczaniem sprzętu i oprogramowania komputerowego i mógłby otrzymać ofertę tańszą niż ta, która została wybrana w trybie z wolnej ręki. Zasadnie Sąd I instancji podkreślił, co podziela NSA, że wykazanie podjęcia choćby próby realizacji części zamówienia tzw. komponentu materiałowego w trybie konkurencyjnym (nawet nie zakończonej powodzeniem np. z uwagi na zdecydowane zanegowanie takiej możliwości przez wykonawcę – jako jedyny podmiot na rynku mogący skutecznie przeprowadzić modernizację sytemu informatycznego), pozwoliłoby na przyjęcie, iż obiektywnie - inne niż przeprowadzone - wykonanie zamówienia nie było możliwe. Takich prób natomiast skarżący kasacyjnie nie podejmował. NSA zwraca uwagę, że aby powołać się na przesłankę udzielenia zamówienia z wolnej ręki na podstawie ust. 1 pkt lit. a) ww. przepisu, należy udowodnić zaistnienie przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze, które powodują, że dane zamówienie na dostawy, usługi lub roboty budowlane może być świadczone tylko przez jednego wykonawcę. "Przyczyny techniczne", o których mowa w tym przepisie, uzasadniające udzielenie zamówienia wykonawcy bez przeprowadzenia przez zamawiającego procedury konkurencyjnej, muszą mieć zasadniczy charakter, tak aby można było wykazać, że wykonanie zamówienia przez innego wykonawcę jest ze względów technicznych niemożliwe, a nie tylko utrudnione i że ta niemożliwość ma charakter nieprzezwyciężalny. Dla zastosowania tego przepisu nie jest wystarczające, że dany wykonawca jest w stanie zrealizować zamówienie najlepiej. Musi on być jedynym wykonawcą, który ze względu np. na specyficzne cechy techniczne zamówienia jest zdolny do jego realizacji. Sama złożoność przedmiotu zamówienia od strony technicznej nie wystarcza do wykazania istnienia przesłanki zastosowania trybu z wolnej ręki (patrz wyrok Trybunału z dnia 10 marca 1987r. w sprawie C-199/85). Również przekonanie zamawiającego, że wykonawca jest jedynym, który ze względu na szczególne zaufanie, doświadczenie i możliwości organizacyjne jest w stanie wykonać zamówienie, nie stanowi dostatecznej podstawy do przyjęcia, iż jest to jedyny wykonawca w rozumieniu art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.z.p. Podsumowując, jeszcze raz podkreślić należy, że to zamawiający powinien udowodnić (czego w niniejszej sprawie zabrakło), iż żaden inny wykonawca, poza podmiotem, który był zaproszony do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki, nie był w stanie zaoferować komponentu materialnego, koniecznego do przeprowadzenia modernizacji, który pod względem funkcjonalnym mógłby stanowić rozwiązania równoważne oferowanym przez wybranego wykonawcę. Zaznaczyć przy tym należy, że względy ekonomiczne nie stanowią podstawy do odstąpienia od trybu przetargowego.
Z powyższych względów zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie.
Nie jest usprawiedliwiony zarzut błędnej wykładni art. 66 p.z.p. albowiem Sąd I instancji nie zajął innego stanowiska niż wynikające z tego przepisu. Przede wszystkim nie kwestionował faktu przeprowadzenia przez skarżącego negocjacji przed zawarciem umowy i wobec tego nie stwierdził naruszenia ww. przepisu, z czym należy się zgodzić.
Z przedstawionych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzoną przez pełnomocnika profesjonalnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, który reprezentował organ na etapie postępowania przed Sądem I instancji oraz udziału w rozprawie przed NSA co uzasadniało zasądzenie kosztów w wysokości 75% stawki minimalnej – 5400 zł., co dało kwotę 4050 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło