IV SA/Wa 2529/16
WyrokWSA w Warszawie2017-01-13
Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Kaja Angerman, Anna Falkiewicz-Kluj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna wydana w stosunku do osoby zmarłej przed wszczęciem postępowania, która nie była właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, czy też stanowi to jedynie podstawę do wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej przed wszczęciem postępowania, która nie była właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji, nie stanowi rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji. Taka sytuacja może być co najwyżej podstawą do wznowienia postępowania. Sąd podkreślił, że przy ocenie nieważności decyzji należy brać pod uwagę skutki gospodarcze i społeczne oraz cel publiczny, a także znaczący upływ czasu od wydania decyzji, co w tym przypadku przemawiało przeciwko stwierdzeniu nieważności.Stan faktyczny
Spółka V. S.A. wniosła skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa, która uchyliła decyzję Wojewody i stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta Miasta P. z 1980 r. zezwalającej na zajęcie nieruchomości pod budowę magistrali ciepłowniczej. Decyzja z 1980 r. została skierowana do S.K., który zmarł przed jej wydaniem. Organ II instancji stwierdził nieważność decyzji z 1980 r., uznając skierowanie jej do osoby zmarłej za rażące naruszenie prawa. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., twierdząc, że okoliczność ta stanowiła co najwyżej podstawę do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa i zasądził od Ministra na rzecz V. S.A. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi V. S.A. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz V. S.A. z siedzibą w P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], dalej "decyzja organu I instancji", odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 1980 r. znak: [...], dalej "przedmiotowa decyzja", w przedmiocie zezwolenia Okręgowej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. na czasowe zajęcie nieruchomości i prowadzenie robót związanych z budową magistrali ciepłowniczej na odcinku od ulicy [...] do [...] Fabryki Mebli w części dotyczącej nieruchomości położonej w P. stanowiącej działkę nr [...] i stwierdził nieważność przedmiotowej decyzji.
Stan sprawy przedstawiał się następująco.
Decyzją Prezydenta Miasta P. z [...] kwietnia 1980 r. znak: [...], zezwolono Okręgowej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. na czasowe zajęcie nieruchomości i prowadzenie robót związanych z budową magistrali ciepłowniczej na odcinku od ulicy [...] do [...] Fabryki Mebli w części dotyczącej m.in. nieruchomości położonej w obrębie [...] oznaczonej jako działka nr [...] a stanowiącej własność S.K. .
Pismem z 17 grudnia 2014 r. [...] spółka z.o.o. z siedzibą w P. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji jako skierowanej do osoby zmarłej – S.K. .
Decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...], Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji wskazując, że skierowanie decyzji do S.K. należy tratować jako przesłankę do wznowienia postępowania.
Skargę wniosła [...] Spółka z.o.o. z siedzibą w P. wskazując, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa.
Rozpoznając odwołanie Minister Infrastruktury i Budownictwa, który na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury i Budownictwa (D.U. 2015. Poz. 1907) stał się właściwym do rozpoznania odwołania uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na następujące okoliczności i dokonał następującej oceny prawnej.
Adresatem decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] kwietnia 1980 r. był m.in. S.K. jako właściciel nieruchomości położonej w P. stanowiącej działkę nr [...]. Potwierdza to umieszczenie go w rozdzielniku przedmiotowej decyzji jak również fakt kierowania do niego korespondencji, co z kolei wynika ze znajdujących się w aktach sprawy niepodpisanych potwierdzeniach jej odbioru. S.K. zmarł 20 października 1939 r., przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Wynikało to z jego aktu zgonu. Postanowieniem Sądu Powiatowego dla miasta P. z [...] maja 1951 r., sygn. akt [...], stwierdzono, że spadek po S.K. w częściach równych (po 1/5 części) nabyli F.K., A.K., W.K., J.K. i W.K. Ponadto organ powołał ugodę z 21 sierpnia 1950 r. zawartą przed sądem Okręgowym w P. , w którym większość ze spadkobierców zgodziła się przenieść na rzecz Kościoła Parafialnego pod wezwaniem [...] w P. własność tej nieruchomości. Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z [...] września 1950 r., sygn. akt [...], stwierdził obowiązek złożenia przez F.K., który nie był stroną ugody, oświadczenia woli o przeniesieniu własności wyżej wymienionej nieruchomości na rzecz Parafii. Umową darowizny z 30 czerwca 2003 r. Parafia Rzymskokatolicka pod wezwaniem [...] w P. zbyła następnie na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem [...] w P. tę nieruchomość. Następnie Parafia Rzymskokatolicka umową sprzedaży z 30 maja 2012 r. zbyła je na rzecz [...] spółka z o.o z siedzibą w P. tę działkę. Wszystko to wskazuje na to, że w dacie wydania przez Prezydenta miasta P. decyzji z [...] kwietnia 1980 r. właścicielem działki nr [...] był Kościół Parafialny pod wezwaniem [...] w P. . Potwierdza to dokonany 4 czerwca 1982 r. wpis w dziale II księgi wieczystej KW [...]. wpis ten został dokonany po wydaniu decyzji z 16 kwietnia 1980 r. w związku z tym organ stwierdził, że spadkobiercy zmarłego S.K. nie ujawnili swych praw w księdze wieczystej, jednakże okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny przesłanki rażącego naruszenia prawa.
Powołując art. 28 K.p.a. i orzecznictwo sądowo administracyjne organ II wywiódł, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej, a więc osoby, która nie miała już przymiotu strony (zmarła przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego) jest wadliwością nie podlegającą konwalidacji. Taka decyzja jest obarczona wadą nieważności o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż prowadzenie postępowania w stosunku do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa. Jest to uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ponadto w sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka wynikające z art 156 § pkt 2 K.p.a. W związku z tym należało stwierdzić nieważność przedmiotowej decyzji.
Organ stwierdził również że z uwagi na zbycie w 2003 r. nieruchomości Parafia Rzymskokatolicka pod wezwaniem [...] w P. nie posiada przymiotu strony a w konsekwencji decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. została błędnie skierowana do tego podmiotu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła [...] S.A. z siedzibą w P. zarzucając jej naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wobec stwierdzenia nieważności decyzji z 1980 r. w sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy była spełniona co najwyżej przesłanka wznowieniowa natomiast brak było podstaw do wydania przez organ zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na nie konkurencyjność oraz bezwzględną rozłączność przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego oraz stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.
- art. 2 Konstytucji RP oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i przyjęcie dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy do wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu a decyzja była podstawą do nabycia prawa.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący przywołał ustalony przez organ stan faktyczny i wskazał, że w dacie wywłaszczenia właścicielem nieruchomości był Kościół Parafialny pod wezwaniem [...] w P. i to on powinien być stroną prowadzonego postępowania. Nieprawidłowość prowadzonego postępowania polegała na błędnym ustaleniu kręgu stron tego postępowania a okoliczność ta mogłaby być jedynie podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. nie stanowi to podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżący wskazał na niekonkurencyjność obu trybów nadzwyczajnych oraz na fakt, że decyzja została wydana ponad 36 lat temu. Poprzedniczka prawna [...] S.A nabyła tytuł prawny do stałego korzystania z wymienionych w tej decyzji nieruchomości w tym do działki nr [...]. Wskazano, że orzecznictwo Sądu Najwyższego kreuje po stronie przedsiębiorcy przesyłowego prawo do zajmowania przez jego urządzenia cudzej nieruchomości na przedmiotowej działce i na podstawie decyzji z 1980 r. Okręgowa Dyrekcja Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. wybudowała w 1982 r. magistralę cieplną a następnie w 1984 r. przekazała je poprzednikowi prawnemu [...] S.A. tj. Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu [...] w P. do eksploatacji. Urządzenia są aktywne i służą do zasilania energią cieplną odbiorców z miejscowości [...] . Skarżący powołał także wyrok Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt. P 46/13 wydany na tle art. 156 § 2 K.p.a. i choć przyznał, że nie oznacza on derogacji art. 156 § 1 K.p.a. to jednak nakazuje w sprawach o stwierdzenie nieważności rozważać zasady praworządności, bezpieczeństwa prawnego i lojalności państwa. Ważenie tych zasad stanowi podstawę do wykładni art. 156 K.p.a. w zgodzie z Konstytucją.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Uczestnik postępowania [...] spółka z.o.o. z siedzibą w P. w załączniku do protokołu wniósł o odrzucenie skargi w całości z uwagi na brak legitymacji procesowej skarżącej spółki, a gdyby sąd nie uwzględnił tego wniosku o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.
Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści oraz podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).
Postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, w którym organ nie bada merytorycznie decyzji (postanowienia) tzn. nie ocenia argumentacji jaką posłużył się organ wydając kwestionowane rozstrzygnięcie a jedynie ogranicza się do badania spełnienia przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. czyli ustala czy przy wydawaniu kwestionowanego aktu administracyjnego nie dopuszczono się naruszeń o jakich mowa w tym przepisie a uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji lub wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa.
Przesłankami do stwierdzenia nieważności są: wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, w warunkach res iudicata, skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, niewykonalnej w dniu jej wydania przy ustaleniu, że niewykonalność ta ma charakter trwały, w sytuacji, w której jej wykonalność wywołałaby czyn zagrożony karą lub z innych przyczyn powodujących jej nieważność z mocy prawa. Nieważność orzeczenia może wynikać z rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego - błędnej wykładni przepisów prawa, zastosowania do stanu faktycznego przepisu prawa materialnego nie obowiązującego w dacie wydawania rozstrzygnięcia – tzw. błąd subsumcji lub naruszenia przepisów prawa procesowego poprzez wadliwe ich zastosowanie w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony, z wyjątkiem naruszenia dającego podstawy do jego wznowienia postępowania. Naruszenia te muszą wystąpić w stopniu rażącym. Z "rażącym naruszeniem prawa", zgodnie z ukształtowanym już orzecznictwem i poglądami doktryny, mamy do czynienia wówczas, gdy treść ocenianego aktu pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, na podstawie którego został wydany. O tej wadzie aktu możemy mówić, gdy naruszenie prawa jest oczywiste, rzucające się w oczy bez potrzeby dokonywania wykładni naruszonego przepisu prawa. Proste zestawienie treści przepisu z treścią aktu (decyzji, postanowienia) organu wskazuje na ich sprzeczność (niezgodność). Nadto skutki wydania takiego aktu nie mogą być zaakceptowane z punktu widzenia zasady praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa. (vide: B. Adamiak, J. Borkowski " Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Wyd. Beck, W-wa 2012, s. 632-636; M. Jaśkowska i in. " Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", W-wa 2009, Lex Wolter Kluwer, wyd. 3, s. 806-816; R. Hauser i M. Wierzbowski (red.)" Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", W-wa 2014, Wyd. Beck, s. 660-668; nadto na gruncie podobnego uregulowania S. Babiarz i in. " Ordynacja podatkowa. Komentarz.", LexisNexis, W-wa 2007, wyd. 4., s. 753; wyroki NSA: z dnia 6 lutego 1995 r. sygn. akt II SA 1531/94, ONSA 1996 r., Nr 1, poz. 37; z dnia 13 lipca 2001 r., sygn. akt III SA 1110/00; z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, dostępne w bazie jw.). Wskazać też należy, że w postępowaniu nieważnościowym bierze się pod uwagę stan prawny i faktyczny obowiązujący i istniejący w dacie wydawania kontrolowanej decyzji a nie stan na datę rozstrzygania w przedmiocie nieważności (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2013 r. I OSK 2073/11, Lex 1336365).
Przedmiotem rozważań organów a w konsekwencji i sądu była decyzja Prezydenta Miasta P. z [...] kwietnia 1980 r. a wskazanym przez skarżącą powodem do stwierdzenie nieważności decyzji miał być okoliczność, że w dacie wywłaszczenia S. K., wskazywany jako właściciel działki [...] dawno nie żył.
Oceniając tę przesłankę organ I instancji stwierdził, że jest to co najwyżej podstawa do wznowienia postępowania natomiast organ II instancji, że jest to oczywista podstawa do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, w tym konkretnym stanie faktycznym, podziela pogląd zaprezentowany przez organ I instancji.
Organ ocenia treść decyzji wyłącznie pod kątem stwierdzenia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności. Postępowanie o stwierdzenie nieważności ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia noszącego cech rażącej wadliwości. Jak się wskazuje w orzecznictwie na ocenę czy istnieją wady o których mowa w art. 156 K.p.a. nie ma wpływu to czy organ wiedział czy nie o śmierci strony postępowania (wyrok NSA z 27.10. 2011 r. I OSK 1876/10, Lex nr 1069629). Jednakże samo naruszenie prawa poprzez skierowanie decyzji do osoby nie żyjącej to za mało, aby stwierdzić nieważność orzeczenia tylko z tego powodu. Dla stwierdzenia nieważności bierze się także pod uwagę: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, a więc skutki, które wywołuje decyzja.
O ile rzeczywiście należy zgodzić się ze skarżącymi, że decyzja powinna być wydana w stosunku do aktualnego na datę wywłaszczenia właściciela nieruchomości to jednak należy także uwzględnić racje ekonomiczne lub gospodarcze, które decyzja wywołała oraz ustalić czy rzeczywiście stwierdzone naruszenia mają znacznie większą wagę niż stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego (por. wyrok NSA z 17 września 1997 r, sygn. akt III SA 1425/96, Lex 32626). Nieważna jest decyzja, która w sposób rażący narusza prawa a jej skutki są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności (wyrok NSA z 9 września 1998 r., sygn. akt II SA 1249/97, Lex nr 41819).
Stroną postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 28 k.p.a. jest ten kogo interes prawny lub obowiązek dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Z zebranego przez organ a opisanego wyżej materiału dowodowego wynikało, że w dacie wydania przedmiotowej decyzji S.K. nie był właścicielem tej nieruchomości - zmarł w 1939 r., jego spadkobiercami było 5 braci, którzy ostatecznie (ugodą i wyrokiem) zbyli swe prawa do wyżej wymienionej nieruchomości, i w dacie wydania przedmiotowej decyzji również nie byli właścicielami tej nieruchomości. Był nim natomiast Kościół Parafialny p.w. [...] w P. . W związku z tym to on powinien być stroną tego postępowania i to on mógłby powołać się na pominięcie go jako strony postępowania.
Skierowanie decyzji do podmiotu, który nie był właścicielem nieruchomości w dacie decyzji wywłaszczeniowej nie wywołało więc żadnych skutków prawnych. Rodziło natomiast prawo aktualnego na datę wydania decyzji właściciela, do którego decyzji nie skierowano, do wszczęcia postępowania wznowieniowego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przesłanka niebrania udziału w postępowaniu nie może być jednocześnie podstawą do wznowienia tego postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji, przy czym istotnie postępowanie nieważnościowe, jako niosące dalej idące skutki ma pierwszeństwo przez postępowaniem wznowieniowym. Obecnemu właścicielowi przedmiotowej nieruchomości przysługuje wyłącznie prawo rzeczowe do nieruchomości natomiast nie jest następcą prawnym poprzedniego właściciela tj. S. K.
Powoływane przez strony orzecznictwo sądowo administracyjne dotyczy innych stanów faktycznych tj. takich, w których decyzja została wydana w stosunku do podmiotu będącego właścicielem nieruchomości w dacie śmierci w sytuacji, w której postępowanie toczyło się, gdy prawo własności pozostawało przy tym właścicielu i pozostawałoby, gdyby nie zmarł. Tutaj natomiast sytuacja jest odmienna. S. K., a następnie jego spadkobiercy, nie byli już właścicielami nieruchomości w dacie wszczęcia kwestionowanego postępowania administracyjnego. Zarówno, gdyby S. K. żył jak i gdyby nie żył w dacie wszczęcia tego postępowania i w jego miejsce wstąpiliby jego następcy prawni to i tak w 1980 r. nieruchomość była już przedmiotem własności zupełnie innego podmiotu. Skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej, tj. pozbawionej osobowości prawnej i zdolności prawnej lub skierowanie takiej decyzji do podmiotu, który nie powinien brać udziału w postępowaniu pozostaje bez wpływu na sytuację prawną podmiotów mających interes prawny w sprawie administracyjnej.
Wskazać także należy, że spadkobiercy S.K. a i później kolejni nabywcy nie zadbali o to aby ich prawa zostały ujawnione w księdze wieczystej.
Ma to znaczenie w kontekście oceny skutków jakie wywołała decyzja. Skutki które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności i to zarówno skutki gospodarcze jak i społeczne naruszenia których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Postępowanie w przedmiocie nieważności decyzji jest bowiem postępowaniem nadzwyczajnym i w związku z tym stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych.
W niniejsze sprawie m.in. na przedmiotowej działce został wybudowana w 1982 r magistrala cieplna, która do chwili obecnej służy zasilaniu w energię cieplną odbiorców ze [...]. Urządzenia te spełniając cel publiczny związany z zapewnieniem dostawy ciepła mieszkańcom. Ponadto w kontekście wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 stwierdzającym, że art. 156 § 1 K.p.a. w zakresie w jakim wyłącza dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, jest niezgody z art. 2 Konstytucji R.P. uzasadnione jest przekonanie, że skoro od wydania decyzji upłynęło blisko 40 lat, to przy uwzględnieniu konstytucyjnej zasady praworządności (legalizmu, bezpieczeństwa prawnego, zaufania obywatela do państwa (lojalności państwa) wynikającej z art. 2 Konstytucji R.P. i skutków jakie niesie ta decyzja, brak podstaw do wyeliminowania przedmiotowego orzeczenia z obrotu prawnego. Decyzja nie pozbawiała właściciela nieruchomości prawa do władania nią a jedynie ograniczyła sposób korzystania poprzez posadowienie urządzeń przesyłowych. Stwierdzenie nieważności takiej decyzji nie wywoła skutku w postaci ich usunięcia. Konieczność pozostawienia tych urządzeń wynika z racji ogólnospołecznych, które w tym wypadku stanowią cel nadrzędny.
Odnosząc się natomiast do zawartego w załączniku do protokołu [...] S.A. z siedzibą w P. (Sąd dokonał zwrotu tego pisma na podstawie art. 66 § 1 P.p.s.a. a strona wniosła o jego potraktowanie jako załącznika do protokołu), wniosku o odrzucenie skargi Sąd uznał go za niezasadny.
Nie kwestionując prawdziwości złożonych przez Spółkę przy tym piśmie dokumentów świadczących o statusie prawnym Okręgowej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich, która była jednostką budżetową i obecnej formie prawnej skarżącej spółki należy stwierdzić, że fakt posadowienia magistrali ciepłowniczej na działce wnioskującego o stwierdzenia nieważności decyzji jest niewątpliwy. Żadna ze stron temu faktowi nie zaprzecza. W ocenie Sądu podstawą interesu prawnego spółki jest art. 352 § 2 KC w zw. z art.-. 4.ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t. j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1059).
Podstawą materialnoprawną interesu prawnego podmiotu kształtującą jego sytuację prawną nie musi być bowiem norma prawa administracyjnego. Spółka jest przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się m.in. przesyłaniem energii cieplej i zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne ma obowiązek utrzymania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w te paliwa lub energię w sposób ciągły, niezawodny przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. Obowiązek ten istnieje bez względu na to czy jest ona właścicielem tych urządzeń czy też nie. Zresztą [...] nie kwestionował, że spółka jest dysponentem tych urządzeń. Poza tym, zgodnie z art. 352 Kodeksu cywilnego jest posiadaczem służebności polegającej na prawie korzystania z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści tej służebności (służebność przesyłu). Posiadanie służebności może wynikać z tytułu prawnego tj., gdy posiadacza służebności i właściciela nieruchomości łączy stosunek prawny ustanawiający służebność, lub być posiadaczem bez tytułu prawnego tj., gdy posiadacza służebności i właściciela nieruchomości nie łączy żadnej stosunek prawny). Skoro skarżąca spółka korzysta w sposób ciągły od wielu lat z urządzeń znajdujących się na przedmiotowej działce (magistrala ciepłownicza) to jest posiadaczem służebności niezależnie od tego czy jest w stanie wylegitymować się tytułem prawnym do tych urządzeń. Posiadanie służebności wywodzone z przepisów prawa energetycznego i ww. przepisów prawa cywilnego kreują interes prawny związany z nieruchomością, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności. Czyni to niezasadnym wniosek o odrzucenie skargi jako pochodzący od podmiotu nie posiadającego legitymacji skargowej.
Sumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy oraz art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę powyższe rozważania i wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło