III SA/Wa 869/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Pismem z dnia 10 lutego 2016r. O. S.A. (zwana dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowienie z dnia [...] grudnia 2015r., nr [...], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Pismem z dnia 8 września 2015r. Spółka wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] lipca 2015r., nr[...], w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010r. Uzasadniając wniosek Spółka wskazała, że Wójt Gminy L. zamieścił na platformie ePUAP pismo w ramach prowadzonego postępowania w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010r., jednakże w związku z problemami technicznymi, jakie pojawiły się po stronie administratora platformy ePUAP, odbiór pisma okazał się niemożliwy. W tej sytuacji Spółka zwróciła się do administratora platformy ePUAP o wyjaśnienia oraz umożliwienie odczytu wskazanego powyżej pisma - w wyniku wpływu wielu zgłoszeń na nieprawidłowe działanie platformy ePUAP nie otrzymała jednak żadnej odpowiedzi. W tym stanie rzeczy, jak wskazano we wniosku, pełnomocnik pismem z dnia 25 sierpnia 2015r. cofnął wniosek o doręczanie korespondencji w ramach prowadzonego przez Wójta Gminy L. postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2010 za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wniósł o przekazywanie wszelkiej korespondencji na adres: ul. [...] W. We wniosku podano, że w dniu 1 września 2015r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Urzędu Gminy L. Spółka powzięła wiadomość, iż powyżej wskazane pismo, to decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 rok. Powyżej opisane okoliczności, w opinii Spółki, pozwalają przyjąć, że uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Spółka zauważyła również, że decyzja nie została doręczona, bowiem platforma ePUAP do chwili obecnej nie udostępniła przedmiotowej decyzji, co potwierdza załączony do wniosku wydruk zrzutu z ekranu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r., na podstawie art. 162 § 1 i art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 613 ze zm., dalej: "O.p.") odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdziło, że wniesione przez stronę odwołanie zostało wniesione po terminie. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy Urzędowego Poświadczenia Doręczenia wynika, że wysłanie decyzji wymiarowej dotyczącej podatku od nieruchomości za 2010r. nastąpiło w drodze elektronicznej (zastrzeżonej jako wyłączna forma doręczenia przez pełnomocnika Spółki) w dniu 29 lipca 2015r. Jak zaś wynika z informacji uzupełniającej znajdującej się w ww. dokumencie, dokument nie został odebrany przez adresata w terminie 14 dni od daty wysłania pierwszego urzędowego poświadczenia doręczenia (tj. 29 lipca 2015r.) i dlatego, zdaniem organu odwoławczego, należało uznać, że skuteczne doręczenie nastąpiło 12 sierpnia 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podniosło, iż Urzędowe Poświadczenie Doręczenia ma charakter dokumentu urzędowego, na podstawie którego można określić termin doręczenia. Z charakteru Urzędowego Poświadczenia Doręczenia wynika domniemanie skutecznego doręczenia, a Spółka nie wykazała we wniosku o przywrócenie terminu dowodów podważających prawidłowość elektronicznego doręczenia decyzji. Organu II instancji wskazał, że we wniosku nie przedstawiono argumentów świadczących o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, dlatego powyższe nie zostało poczynione przedmiotem oceny. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2015r. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze zarzucono naruszenie art. 217 § 2 w związku z art. 162 § 1 i 2 O.p., polegające na nieodniesieniu się do podanych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wskazujących na niedoręczenie decyzji oraz brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania i nieprzedstawieniu przez organ odwoławczy argumentacji uzasadniającej podjęte rozstrzygnięcie. Skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ani nie wyjaśniono kwestii skuteczności doręczenia decyzji (a zatem i jego daty - w związku z czym nie wyjaśniono również, czy doszło do uchybienia terminowi), ani nie odniesiono się do zawartej we wniosku o przywrócenie terminu argumentacji wskazującej na brak winy. Skarżąca zakwestionowała prawidłowość doręczenia przedmiotowego orzeczenia. Stwierdziła, że brak możliwości odbioru pisma spowodował, iż nie został spełniony wymóg skutecznego doręczenia elektronicznego określony w art. 152a § 1 pkt 2 O.p., zaś łączący się z tym brak możliwości odczytania pisma wskazuje na naruszenie przesłanki doręczenia z art. 152a § 5 O.p. Zdaniem Skarżącej organ odwoławczy niezasadnie przyjął, że nie zostały wykazane okoliczności świadczące o braku winy Spółki w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Według Skarżącej taką okoliczność stanowi brak możliwości odbioru pisma spowodowany problemami technicznymi po stronie administratora platformy ePUAP. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli zaskarżone postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Niniejsza sprawa dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia wniesienia odwołania po terminie. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 i 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania oaz uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Stosownie do treści art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie w § 2 tego przepisu zostało wskazane, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Podkreślić należy, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy strona uchybi terminowi do dokonania czynności procesowej, którą w niniejszej sprawie było odwołanie od decyzji. Uchybić terminowi do wniesienia odwołania można jedynie wówczas, gdy decyzja została prawidłowo doręczona adresatowi. W niniejszej sprawie adresatem tym był pełnomocnik Skarżącej. Dopiero bowiem w momencie skutecznego doręczenia decyzji, otwiera się termin do wniesienia odwołania. Jeżeli decyzja nie zostanie prawidłowo doręczona, powyższy termin nie rozpoczyna swojego biegu. W takim zaś przypadku nie można mu uchybić. Jeżeli zatem strona złoży wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zaś organ stwierdzi, że nie doszło do jego uchybienia, albowiem termin ten nie rozpoczął swojego biegu, jest zobowiązany do odmowy przywrócenia terminu (wyrok NSA z dnia 21 października 2016 r., I GSK 11/15). W związku z powyższym, gdyby przyjąć za prawdziwe stanowisko pełnomocnika Skarżącej, że nie została mu doręczona decyzja organu I instancji i nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania, to zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy przywrócenia terminu byłoby prawidłowe. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, przy jednoczesnym wykazywaniu, że termin ten nie został uchybiony, stanowi wewnętrzną sprzeczność argumentacji pełnomocnika Skarżącej. Mówiąc inaczej, jeżeli podatnik składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to czyni tak mając świadomość uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Należy dokonać oceny stanowiska organu odwoławczego co do uznania decyzji wydanej w I instancji za skutecznie doręczoną. Jeden ze sposobów doręczenia decyzji, przewidziany w art. 144a § 1 O.p., stanowi doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Dla zastosowania takiego sposobu doręczenia, koniecznym jest spełnienie przez stronę jednego z następujących warunków: 1) musi ona złożyć podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego lub portal podatkowy, 2) wnieść o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskazać organowi podatkowemu adres elektroniczny, 3) wyrazić zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskazać organowi podatkowemu adres elektroniczny. Przez adres elektroniczny, o którym powyżej mowa, należy rozumieć oznaczenie systemu teleinformatycznego umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej (por. art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną) W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącej złożył wniosek o doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W związku z powyższym podstawę doręczenia decyzji pełnomocnikowi Skarżącej stanowił art. 152a O.p., z którego wynika, że w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: 1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego, 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma, 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób. W § 2 tego przepisu zostało przewidziane, że w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób określony w § 1 pkt 3, organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma. Konsekwencje braku odebrania dokumentu przewiduje § 3, w którym wskazano, że w przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. Należy w tym miejscu dodać, że ewentualny brak dostępu do pisma po uznaniu go za doręczone nie rzutuje na prawidłowość doręczenia pisma i nie ma znaczenia dla biegu terminów procesowych (por. Małgorzata Niezgódka-Medek, Art. 152(a). W: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. IX, Wolters Kluwer, 2015, teza 5). Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy, organ odwoławczy przyjął na podstawie Urzędowego Poświadczenia Doręczenia, że wysłanie decyzji wymiarowej Wójta Gminy L. zgodnie z wnioskiem ustanowionego w sprawie pełnomocnika nastąpiło w formie zastrzeżonej, tj. elektronicznej, w dniu 29 lipca 2015r., jak również, że wobec nieodebrania decyzji przez adresata w terminie 14 dni od daty wysłania pierwszego urzędowego poświadczenia doręczenia skuteczne doręczenie nastąpiło w dniu 12 sierpnia 2015r. Pełnomocnik Skarżącej zarzuca, że zawiadomienie o możności odebrania pisma nie było związane z realną możliwością podjęcia pisma przez pełnomocnika Skarżącej, dlatego takie zawiadomienie nie może zostać uznane za prowadzące do skutecznego doręczenia w trybie określonym w art. I52a § 3 O.p. W ocenie Sądu prezentowany przez pełnomocnika Skarżącej pogląd o braku możliwości odebrania pisma nie został przez niego uprawdopodobniony. Należy bowiem zauważyć, że jakkolwiek pełnomocnik Skarżącej powołuje się na fakt wysłania do administratora ePUAP pisma dotyczącego problemów technicznych po stronie administratora ePUAP prowadzących do niemożności odbioru pisma z platformy ePUAP, to do wniosku o przywrócenie terminu nie dołączył kopii tego pisma. Również z załączonego do wniosku o przywrócenie terminu zrzutu ekranu platformy ePUAP nie wynika, aby pełnomocnik Skarżącej napotkał na trudności techniczne prowadzące do niemożności odczytania przesłanej decyzji. W ocenie Sądu organ odwoławczy trafnie zatem uznał, że doszło do skutecznego doręczenia przedmiotowej decyzji w trybie art. 152a § 1 O.p. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja pełnomocnika Skarżącej o braku skutecznego doręczenia decyzji. Argumentacja ta koncentruje się bowiem na przypuszczeniach, że z uwagi na błędnie działający system ePUAP, decyzji wymiarowej nie można uznać za skutecznie doręczoną. W istocie jednak pełnomocnik Skarżącej poza swoimi przypuszczeniami nie wskazał żadnych dowodów, z których by wynikało, że faktycznie do takich błędów doszło. Przechodząc do oceny argumentacji pełnomocnika Skarżącej dotyczącej braku winy po jego stronie w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania należy zauważyć, że za uprawdopodobnienie braku winy nie może być uznana argumentacja, że pełnomocnikowi Skarżącego nie doręczono skutecznie decyzji. Tym bardziej taka argumentacja nie może być uznana za skuteczną, gdy pełnomocnik Skarżącej nie udowodnił ani nawet nie uprawdopodobnił tego, że z powodów od siebie niezależnych nie mógł odebrać decyzji z uwagi na błędnie działający system ePUAP. Należy podkreślić, że zarówno brak możliwości odbioru pisma z platformy ePUAP, jak i brak możliwości odczytu pisma na tej platformie, mogą być uznane za okoliczności świadczące o braku winy pełnomocnika Skarżącej w uchybieniu terminu, jednakże pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił wystąpienia tych okoliczności. Samo powołanie się na istnienie bliżej nieokreślonych trudności technicznych nie może być uznane za uprawdopodobnienie istnienia owych trudności technicznych. W konsekwencji należy stwierdzić, że słuszne jest stanowisko organu, iż pełnomocnik Skarżącej nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 217 § 2 w związku z art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez nieodniesienie się do podanych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wskazujących na niedoręczenie decyzji oraz brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania - i nieprzedstawieniu przez organ argumentacji uzasadniającej podjęte rozstrzygnięcie, Sąd stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest zwięzłe, jednakże w ocenie Sądu pozwala ono na ustalenie stanu faktycznego sprawy przyjętego przez organ odwoławczy jako podstawa rozstrzygnięcia oraz na odczytanie motywów, którymi kierował się organ wydając zaskarżone postanowienie. Należy również zauważyć, że w sprawach takiego rodzaju ciężar dowodu braku zawinienia w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna, istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu i jednocześnie uniemożliwiła jej działanie, nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach. Pełnomocnik Skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazał, kiedy pojawiły się problemy techniczne uniemożliwiające odbiór pisma oraz jak długo one trwały. Nie wskazał również, w którym momencie pełnomocnik Skarżącej dostrzegł istnienie owych trudności oraz jakie działania podjął w tym momencie w celu uzyskania dostępu do pisma lub poznania w inny sposób jego treści. Tymczasem Wójt Gminy L. w stanowisku w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stwierdza, że pracownik referatu finansów odebrał w dniu 25 sierpnia 2015r. telefon od pracownika kancelarii prawnej [...] z informacją, że ma problem związany z odbiorem decyzji z ePUAP (Stanowisko Wójta Gminy L. przesłane przy piśmie z dnia 16 września 2015r. – karta 88 akt administracyjnych). Jeżeli zatem powyższe trudności techniczne pojawiły się albo zostały dostrzeżone w kancelarii pełnomocnika Skarżącej dopiero w dniu 25 sierpnia 2015r., to nie mogą one świadczyć o niemożności odebrania pisma w terminie 14 dni od jego pierwszego zawiadomienia o przesłaniu pisma, to jest w okresie od dnia 29 lipca 2015r. do dnia 12 sierpnia 2015r. Jeżeli zaś trudności te pojawiły się w dniu 12 sierpnia 2015r., to nie można uznać, że pełnomocnik Skarżącego działał z należytą starannością podejmując dopiero w dniu 25 sierpnia 2015r. działania w celu poznania treści przedmiotowego pisma. Skoro pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminowi, to organ nie jest zobligowany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia takich okoliczności, ale winien odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z tych też powodów, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.