I SA/Wa 1544/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-07
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Emilia Lewandowska, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość nabyta przez przedsiębiorstwo państwowe na podstawie umowy sprzedaży w trybie ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a następnie pozostająca w zarządzie tego przedsiębiorstwa w dniu 27 maja 1990 r., podlegała komunalizacji na podstawie przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym?Ratio decidendi
Nieruchomość, która w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała własnością Skarbu Państwa w zarządzie państwowej jednostki organizacyjnej, nie podlegała komunalizacji, ponieważ nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Prawo zarządu przysługujące przedsiębiorstwu państwowemu wykluczało możliwość zaliczenia nieruchomości do mienia podlegającego komunalizacji.Stan faktyczny
Miasto P. zaskarżyło decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, która pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA oraz przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym, twierdząc, że nieruchomość powinna podlegać komunalizacji. Sąd rozpoznał sprawę, analizując stan prawny nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z [...] sierpnia 2016 r. nr [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2014 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Miasto P. z mocy prawa, nieodpłatnie, z dniem 27 maja 1990 r. mienia Skarbu Państwa stanowiącego nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów: jednostka ewidencyjna – [...], obręb-[...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni 0,0036 ha.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że Skarb Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości od osoby fizycznej- akt notarialny z [...] grudnia 1959 r. W dacie zawarcia umowy sprzedaży obowiązujące wówczas przepisy prawa nie przewidywały nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe prawa własności nieruchomości, jednakże nabycie mienia przez Skarb Państwa dla potrzeb przedsiębiorstwa w trybie ustawy z 12 marca 1958 r. skutkowało nabyciem przez to przedsiębiorstwo prawa użytkowania (wyrok NSA z 24.06.1982 r. sygn. akt SA/Po 210/82).
Sąd Najwyższy w wyroku z 9.04.1992 r. sygn. akt III ARN 15/92 uznał, że "zasada wyłączności rad narodowych i ich prezydiów co do gospodarowania terenami państwowymi, wynikająca z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie wykluczała możliwości objęcia zarządu nieruchomością przez czynności faktyczne, będące naturalną konsekwencją aktu nabycia nieruchomości".
W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje art. 38 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, który stanowił, że tereny stanowiące własność Państwa, będące w dniu wejścia w życie tej ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodzą w użytkowanie tych jednostek.
Następnie na podstawie art. 100 pkt 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przeszły w zarząd tego przedsiębiorstwa państwowego.
Skoro przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała własnością Skarbu Państwa w zarządzie państwowej jednostki organizacyjnej Z. w P., to tym samym nie podlegały komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych gdyż nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Miasto P. w skardze na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, zarzuciło naruszenie następujących przepisów:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 t.j.) – poprzez błędną interpretację zebranego w sprawie materiału dowodowego,
- art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U z 1990 r., Nr 32, poz. 191) poprzez błędne uznanie, że działka nr 59 ark. m. 16, obr. Jeżyce nie podlega komunalizacji w myśl tego przepisu,
- art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191) w zw. z § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. poprzez błędne jego zastosowanie w niniejszej sprawie podczas, gdy w wyżej cytowanym rozporządzeniu brak jest wymienionego Z. w P..
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...].12.2014 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji. Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego .
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona .
Bezsporne w sprawie jest, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Przedsiębiorstwo Państwowe – Z. w P., na podstawie umowy sprzedaży z [...] grudnia 1959 r. (akt notarialny rep. [...]), zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości od Z. B.. Na podstawi tej umowy przedsiębiorstwo było wpisane jako właściciel przedmiotowej nieruchomości w księdze wieczystej Sądu Rejonowego [...] w P. KW nr [...]. Dopiero prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w P. z [...] marca 2011 r. sygn. akt [...] stan prawny przedmiotowej nieruchomości został uzgodniony w ten sposób, że w księdze wieczystej, w dziale II, jako właściciela wpisano Skarb Państwa – w miejsce Przedsiębiorstwa Państwowego Z. [...] w P..
Na dzień 27 maja 1990 r. obowiązywał przepis art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgodnie z którym nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie (w pierwotnej wersji był to art. 8 ust. 3).
Sąd Najwyższy w wyroku z 9.04.1992 r. sygn. akt III ARN 15/92 (OSNC 1993/9/158) stwierdził, że zasada wyłączności rad narodowych i ich prezydiów co do gospodarowania terenami państwowymi, wynikająca z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, nie wykluczała możliwości objęcia zarządu nieruchomością przez czynności faktyczne, będące naturalną konsekwencją aktu nabycia nieruchomości.
To samo można odnieść do stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. czyli w dniu [...] grudnia 1959 r. tj. w dniu zawarcia umowy sprzedaży w niniejszej sprawie, co było konsekwencją tezy o jednolitej własności państwowej.
Należy więc przyjąć, że na dzień 27 maja 1990 r. Przedsiębiorstwu Państwowemu – Z. w P. przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości z mocy umowy z [...] grudnia 1959 r. i art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Skoro prawo zarządu przysługiwało przedsiębiorstwu państwowemu to tym samym przedmiotowa nieruchomość nie mogła należeć do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w ówczesnym brzmieniu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że grunty państwowe oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, nie należały – w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających - do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego (vide wyrok NSA z 22.10.2014 r. I OSK 592/14) Zatem odmowa skomunalizowania przedmiotowej nieruchomości jest zgodna z prawem co uzasadnia oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Marginalnie należy tylko wskazać, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie powoływały się na przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych oraz jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. z 1990 r Nr 51, poz. 301) i nie stosowały jego przepisów, co zarzuca skarżący, wobec czego nie mogły tych przepisów naruszyć.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło