I FZ 210/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Ryszard Pęk (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. [...] w S. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 1036/16 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi C. [...] w S. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 21 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: kwiecień, maj, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 24 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 1036/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę kasacyjną C. (dalej skarżącej) od wyroku tego Sądu z 20 września 2017 r., w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 21 września 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2012r. 2. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że wyrokiem z 20 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 21 września 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 16 października 2017 r. Skarżąca 14 listopada 2017 r. – jak podkreślił Sąd I instancji – zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2017 r. referendarz sądowy zmienił własne postanowienie z 7 lutego 2017 r. w ten sposób, że zwolnił skarżącą od kosztów sądowych z wyłączeniem wpisu od skargi i ustanowił dla niej doradcę podatkowego. W dniu 7 marca 2018 r. ustanowiony w sprawie doradca podatkowy złożył do Sądu I instancji wniosek o doręczenie uzasadnienia wyroku z 20 września 2017 r. W dniu 11 maja 2018 r. do Sądu I instancji wpłynęła skarga kasacyjna od wskazanego na wstępie wyroku z dnia 20 września 2017 r., wniesiona przez ustanowionego w drodze pomocy prawnej pełnomocnika. 3. Sąd I instancji odrzucając skargę kasacyjną przyjął, że pełnomocnik z urzędu wnosząc skargę kasacyjną 11 maja 2018 r. uchybił terminowi do jej wniesienia. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika bowiem, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg – w świetle art. 177 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) – od dnia złożenia wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku, co miało miejsce 7 marca 2018 r. Zatem, rzeczony termin upływał 6 kwietnia 2018 r. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, wnosząc o jego uchylenie, zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę jego wydania, przez przyjęcie, że ustanowiony w sprawie w ramach prawa pomocy doradca podatkowy złożył wniosek o uzasadnienie wyroku 7 marca 2018 r., podczas gdy wniosek został złożony 20 marca 2018 r. i w efekcie błędnie przyjął, że termin do złożenia skargi kasacyjnej nie został dotrzymany. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stosownie zaś do art. 177 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Podkreślić należy, że pełnomocnika o jego wyznaczeniu zawiadamia właściwa rada w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (art. 253 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku gdy pełnomocnik został ustanowiony po wydaniu orzeczenia, z uwagi na regulację zawartą w art. 177 § 1 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rada ma obowiązek poinformować sąd także o dacie zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu. Od tej daty biegnie bowiem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej. 5.3. W rozpoznawanej sprawie Krajowa Izba Doradców Podatkowych, pismem z 19 lutego 2018 r., wyznaczyła skarżącej w wykonaniu prawa pomocy pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego A. S. Następnie pismem z 9 marca 2018 r. Krajowa Izba Doradców Podatkowych zmieniła pełnomocnika z urzędu na doradcę podatkowego H. W. Nowo ustanowiony pełnomocnik 20 marca 2018r. złożył wniosek o doręczenie mu uzasadnienia wyroku, po czym 11 maja 2018 r. wniósł skargę kasacyjną. Wprawdzie z akt sprawy nie wynika jednoznacznie kiedy nowy pełnomocnik skarżącej został zawiadomiony przez Krajową Izbę Doradców Podatkowych o wyznaczeniu do zastępowania skarżącej, to mając na uwadze, że 20 marca 2018 r. złożył wniosek o doręczenie mu uzasadnienia wyroku, nie może budzić wątpliwości to, że w tej dacie był już zawiadomiony o tym, że został wyznaczony pełnomocnikiem skarżącej. Mając zatem treść art. 177 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało przyjąć, że skarga kasacyjna wniesiona 11 maja 2018 r. złożona została po upływie terminu. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie bowiem od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu przez właściwą radę (tu Krajową Izbę Doradców Podatkowych). Wbrew natomiast zarzutom odwołanie nie można przyjąć, że zmiana pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Krajową Izbę Doradców Podatkowych spowodowała ponowne rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dla kolejnego pełnomocnika. W orzecznictwie wskazuje się natomiast, że zmiana pełnomocnika z urzędu może stanowić podstawę do przywrócenie terminu. W szczególności może to mieć miejsce w przypadku, gdy taka zmiana nastąpiła w czasie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2017 r., II OZ 715/17, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). 4.3. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.