I SA/Wa 6/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Bożena Marciniak Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2016 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Po rozpoznaniu wniosku M. C. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko W. C., Prezydent W. ww. orzeczeniem z dnia [...] września 2016 r. odmówił przyznania M. C. świadczenia wychowawczego na ww. dziecko, uzasadniając tę odmowę niezłożeniem dokumentów, potwierdzających dochód rodziny przez wnioskodawcę. Przy czym wziął pod uwagę okoliczność, że M. C. drugie dziecko wnioskodawcy nie wchodzi w skład jego rodziny. Powoduje to, że świadczenie wychowawcze na drugie dziecko nie może zostać przyznane. Odwołanie od powyższego orzeczenia wniósł M. C., kwestionując ustalenia organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2016 r. Organ drugiej instancji powołał treść art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) i wskazał, że M. C. jest osobą rozwiedzioną. Z tego związku ma dwoje dzieci M. C. i pełnoletniego J. C.. Odwołujący został pozbawiony władzy rodzicielskiej nad tymi dziećmi. Obecnie żyje w konkubinacie, mając z tego związku kolejne dziecko – W.. Syn M. C. zamieszkuje na stałe z matką i znajduje się na jej utrzymaniu. Ustalenie kontaktów z dzieckiem przez sąd rodzinny z ojcem, wyłącznie w zakresie niepełnych dwóch dni w skali miesiąca, nie oznacza, iż opiekę sprawuje także odwołujący. Także okoliczność, że M. C. ponosi koszty utrzymania dziecka, pochodzącego z poprzedniego związku, w wysokości [...] zł miesięcznie, nie może świadczyć, iż dziecko znajduje się pod jego opieką. Organ uznał zatem, że opieka nad dzieckiem nie jest sprawowana naprzemiennie - a faktyczną opiekę nad dzieckiem sprawuje matka dziecka (art. 22 ww. ustawy). Powyższe powoduje, iż M. C. nie można zaliczyć do rodziny odwołującego, a M. C, może ubiegać się wyłącznie o przyznanie przedmiotowego świadczenia na dziecko z drugiego związku. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. C., w całości. Zarzucił jej: 1. Naruszenie art. 2 pkt 16 ustawy pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez uznanie, że M. C,. nie zalicza się do członków rodziny M. C., podczas gdy jest on rodzicem dziecka, a jego ojcostwo nie zostało nigdy podważone. Ojciec sprawuje także opiekę naprzemienną nad synem M., o czym świadczy prawo do kontaktów z synem poza miejscem zamieszkania matki oraz ponoszenie przez skarżącego kosztów utrzymania dziecka. Charakter naprzemienności sprawowanej opieki uzasadniony jest zmiennością podmiotów sprawujących opiekę nad synem. 2. Naruszenie art. 22 ww. ustawy, poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy przepis nie ma zastosowania, gdyż nie występuje zbieg prawa rodziców do świadczenia wychowawczego. Matka M. C. nie wystąpiła o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko. Prawo takie nie przysługuje jej, gdyż starszy syn ukończył 18 rok życia a dochód rodziny przekracza w przeliczeniu na osobę 800 zł. 3. Naruszenie art. 8 kpa, przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej. 4. Naruszenie zasady praworządności, wyrażonej w art. 6 kpa, poprzez nieopieranie uzasadnienia decyzji na przepisach prawa. 5. Naruszenie art. 107 kpa, poprzez brak uzasadnienia faktycznego oraz prawnego istnienia zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego. Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres od 1 kwietnia 2016 r. oraz ewentualnie o uchylenie decyzji Kolegium w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2016 r., poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 2016, poz. 718 dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2016 r. odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na syna M. C.. Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. 2016.r, poz.195). Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W przedmiotowej sprawie wniosek złożył ojciec dziecka. Dalej zauważyć należy, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kolei stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2), do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (art. 4 ust. 3). Zgodnie z art. 2 pkt 16 rodzina w rozumieniu ustawy - oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Należy mieć również na uwadze przepis art. 22 rzeczonej ustawy, który stanowi, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się. W świetle wskazanych regulacji prawnych nie może budzić wątpliwości, że uprawnionym do świadczenia wychowawczego jest wyłącznie ten rodzic dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad tym dzieckiem lub każdy z rodziców w sytuacji opieki naprzemiennej adekwatnie do liczby dni opieki. W tym miejscu zauważyć należy, iż skarżący posiada dwoje małoletnich dzieci M. C. oraz W. C.. Z dowodów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad synem M. C. powierzono matce M. K., zaś M. C. pozbawiono władzy rodzicielskiej nad synami ( w tym nad M. C.). Zdaniem sądu nie można przyjąć zatem, że skarżący sprawuje faktyczną opiekę nad małoletnim M. C.. Przedłożone przez skarżącego dokumenty nie świadczą również o sprawowaniu opieki w ramach ustalonej pomiędzy rodzicami lub przez sąd opieki naprzemiennej, o której mowa w ww. art. 2 pkt 16 ustawy, czy w art. 5 ustawy. Opieka naprzemienna (piecza naprzemienna, opieka wspólna, piecza wspólna) to sposób opieki nad dzieckiem po rozwodzie (separacji) rodziców polegający na przyznaniu każdemu z rodziców przez sąd prawa do pieczy nad dzieckiem w określonym czasie w ciągu roku. Opiekę naprzemienną cechuje równość pomiędzy rodzicami w sprawowaniu pieczy nad dzieckiem, które mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. W tych okresach, na podstawie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, każdemu z rodziców przysługuje odpowiednio podzielone świadczenie wychowawcze na dziecko objęte opieką naprzemienną. Sąd stwierdził, że skarżący nie legitymuje się orzeczeniem sądu cywilnego o ustaleniu tego rodzaju opieki, jak też nie wynika z akt, aby takie pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej naprzemiennie zostało zawarte. Konkludując, w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił organowi I instancji na uznanie, że skarżący sprawuje wspólnie z byłą żoną naprzemienną opiekę nad M. C. która uprawniałaby organ do przyznania świadczenia wychowawczego nad kolejne dziecko skarżącego W. C.. Sąd nie kwestionuje, że skarżący ma troje dzieci, nie kwestionuje również, że skarżący ma ustalone wyrokiem sądu kontakty z dzieckiem M. C., z zapisów którego się wywiązuje. Orzeczenia te jednak nie dowodzą wykonywania przez skarżącego pieczy naprzemiennej, w aktach sprawy brak jest dokumentu, który by sprawowanie takiej pieczy dowodził. W tym stanie rzeczy nie narusza także prawa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. To zaś powoduje, że wniesiona na tę decyzje skarga pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i podlegać musi oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).