II OSK 707/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-01-30
Skład orzekający: NSA Zdzisław Kostka, NSA Małgorzata Masternak-Kubiak, WSA Sławomir Pauter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, nakazując usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym peronu, może określić termin wykonania obowiązku, który jest nierealny lub nieodpowiedni z punktu widzenia interesów strony, pomimo istnienia zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego, nakazując usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego, ma obowiązek określić termin wykonania tego obowiązku. Termin ten powinien być odpowiedni i realny, uwzględniając zarówno interes strony, jak i interes społeczny. W przypadku zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, interes społeczny związany z bezpieczeństwem użytkowników ma priorytet nad interesem strony w przedłużaniu niewłaściwego stanu technicznego, nawet jeśli wiąże się to z planowanymi w przyszłości inwestycjami.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej PKP Polskim Liniom Kolejowym S.A. usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym peronu na stacji PKP w Kutnie, które stanowiły zagrożenie dla podróżnych. Po kontrolach i ekspertyzach, organy nadzoru budowlanego wydały decyzję nakazującą wykonanie prac remontowych w określonym terminie. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. wniosły skargę, a następnie skargę kasacyjną, argumentując m.in. nierealność wyznaczonego terminu ze względu na planowaną modernizację linii kolejowej i procedury związane z wyłączeniem peronów z użytkowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2656/16 w sprawie ze skargi PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości związanych ze stanem technicznym peronu oddala skargę kasacyjną.
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2017 r., którym oddalono skargę w/w na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia
[...] września 2016 r. w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości związanych ze stanem technicznym peronu na stacji PKP w Kutnie.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne
i prawne:
Urząd Transportu Kolejowego Departament Nadzoru pismem z dnia 2 czerwca 2015 r. w trybie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Łodzi wiadomość o złym stanie technicznym peronów na stacji PKP w Kutnie. Przedstawiciele Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przeprowadzili w dniu 16 lipca 2015 r. kontrolę stanu technicznego peronów w tym peronu nr 3. W dniu kontroli stwierdzono, że stan techniczny peronów jest niewłaściwy. Nawierzchnia peronów – asfaltowa posiada liczne spękania, sfalowania ubytki. Krawędzie peronów są nierówne, występują obniżenia, zapadnięcia i wykruszenia. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powołując się na art. 61 ust. 4 k.p.a.
w dniu 12 listopada 2015 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie stanu technicznego peronu dwukrawędziowego nr 3 na stacji PKP w Kutnie,
a postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r. nałożył na PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. - Zakład Linii Kolejowych w Warszawie obowiązek dostarczenia organowi nadzoru budowlanego oceny stanu technicznego wyżej wymienionego peronu
w terminie do dnia 30 czerwca 2016 r. W dniu 20 czerwca 2016 r. strona przekazała do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego sporządzona przez mgr inż. [...], posiadającego uprawnienia budowlane
w specjalności konstrukcje budowlane ekspertyzę techniczna wszystkich peronów zlokalizowanych na stacji PKP w Kutnie, w tym peronu nr 3. Autor ekspertyzy
w oparciu o dokonane oględziny obiektu, pomiary inwentaryzacyjne i wykonanej dokumentacji fotograficznej, dokonał analizy i oceny stanu technicznego peronów. Stwierdził, że nawierzchnia asfaltowa peronów posiada liczne spękania występujące prostopadle i równolegle do osi peronu. W miejscu spękań powstały szczeliny dochodzące do kilku centymetrów oraz liczne ubytki w nawierzchni. Na powierzchni peronów zalegały luźne odspojone elementy nawierzchni. Stwierdził również miejscowe liniowe braki w nawierzchni przy krawędzi peronów. W wielu miejscach stwierdził wystające elementy uzbrojenia. W oparciu o te ustalenie biegły stwierdził, iż w takim stanie eksploatowanie peronów stwarza zagrożenie dla podróżnych
tj. potknięcia na nierównościach peronu, potknięcia przy wsiadaniu i wysiadaniu
z pociągu ze względu na nierówności krawędzi peronu, a w okresie minusowych temperatur poślizgnięcia w miejscach zamarzania wody w miejscach gdzie występują ubytki lub zagłębienia w powierzchni peronu. Stwierdził, że dalsza eksploatacja peronów możliwa jest pod warunkiem wykonania prac remontowych eliminujących zagrożenia wynikające z stwierdzonych uszkodzeń.
Decyzją z dnia 22 lipca 2016 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 290) nakazał PKP Polskim Liniom Kolejowym S.A. Zakładowi Linii Kolejowych w Warszawie usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości związanych ze stanem technicznym peronu dwukrawędziowego nr 3 na Stacji PKP Kutno, usytuowanego w km 125.732 - 126.032 linii kolejowej nr 3 Warszawa - Kunowice, w celu doprowadzenia przedmiotowego peronu do stanu zapewniającego bezpieczeństwo jego użytkowania, poprzez: (-) usunięcie ruchomych, odspojonych elementów nawierzchni oraz krawędzi peronu,
(-) uzupełnienie ubytków w krawędzi peronu na całej długości przedmiotowego obiektu poprzez system reprofilacji powierzchni betonowych, (-) wyfrezowanie nawierzchni peronu pasem szerokości 1,0 m na całej długości na głębokości 5,0 cm
i uzupełnienie jednolitym technologicznie materiałem dla wyeliminowania nierówności oraz zlikwidowania "progu" powstałego wskutek zapadnięcia się nawierzchni,
(-) zlikwidowanie różnic w liniowości oraz płaszczyzny krawędzi peronu poprzez skucie największych nierówności oraz reprofilację wykonaną w systemach reprofilacyjnych elementów żelbetowych, (-) pomalowanie linii pasów bezpieczeństwa po wykonaniu napraw nawierzchni peronu, (-) uzupełnienie zniszczonych miejsc w nawierzchni peronu poprzez frezowanie na głębokości 5,0 cm i uzupełnienie ich materiałem jednolicie technologicznym, np. asfalt na zimno lub wylewka betonowa, w terminie do dnia 31 grudnia 2016 r.
Spółka Akcyjna PKP Polskie Linie Kolejowe Zakład Linii Kolejowych
w Warszawie wniosła odwołanie od tej decyzji.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2016 r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenia organu
I instancji dotyczące stanu technicznego peronów na stacji PKP w Kutnie dokonane nie tylko w oparciu o oględziny dokonane przez pracowników Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przeprowadzone w dniu 16 lipca 2015 r., ale przede wszystkim ekspertyzę sporządzoną przez mgr inż. [...], który stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa podróżnych. Wskazał,
że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego spoczywa obowiązek utrzymania obiektu budowlanego m.in.
w należytym stanie technicznym. Konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane, będącej podstawą wydanej decyzji,
a w szczególności użyty w niej zwrot: "...właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości..." wskazuje, że decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek, określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1-3, to organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Zdaniem organu, skala/rodzaj występujących nieprawidłowości,
w tym zagrożeń dla podróżnych spowodowanych m.in. ubytkami nawierzchni przy krawędziach peronów, w pełni uzasadnia nałożenie wskazanych w decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. robót naprawczych.
Odnosząc się do argumentacji podniesionej w odwołaniu, organ stwierdził,
że nie jest zasadny argument, iż nieuzasadnione ekonomicznie jest wykonanie wskazanych w decyzji zabezpieczeń w związku z planami dotyczącymi modernizacji linii kolejowej i w perspektywie przebudowanie przedmiotowych peronów, ponieważ organ administracji nie może opierać swojego rozstrzygnięcia o deklarowane zdarzenia przyszłe. Zły stan techniczny obiektu budowlanego powodujący ewentualne zagrożenia dla podróżnych, obliguje organ nadzoru budowlanego do podjęcia działań prewencyjnych mających na celu usunięcie stwierdzonego zagrożenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosły PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
- niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowane poprzez wyznaczenie nieodpowiedniego terminu wykonania obowiązku;
- niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane poprzez bezpodstawne uznanie, że obiekt może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi;
- naruszenie art. 7 oraz 77 k.p.a., poprzez dokonanie nieprawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie i zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego, przejawiającego się w nieuwzględnieniu,
że wykonanie robót naprawczych wymaga wyłączenia peronu z użytkowania,
co wymaga uprzedniego wprowadzenia zamknięć torowych, zaś procedura uzyskiwania zamknięć torowych wynosi 105 dni.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł
o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji.
Nadmienić nadto należy, że organ nadzoru budowlanego wydały w tym samym dniu tj. 22 lipca 2016 r. cztery decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nakładające na stronę skarżącą obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości związanych ze stanem technicznym wszystkich czterech peronów eksploatowanych na stacji PKP w Kutnie w terminie do 31 grudnia 2016 r., a zakres nakazanych robót był zbliżony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia
12 października 2017 r. oddalił skargę.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania Sąd I instancji wskazał, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane zgodnie
z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (1), albo jest
w nieodpowiednim stanie technicznym (3) - organ nadzoru budowlanego nakazuje,
w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Podkreślił, że art. 66 ustawy Prawo budowlane nie tworzy dla właściciela lub zarządcy obiektu nowego obowiązku, lecz jedynie precyzuje ustawowy obowiązek, wynikający z art. 61 tej ustawy i dodaje element pozwalający organom nadzoru budowlanego na skuteczne egzekwowanie jego wykonalności. Stosownie zaś do art. 5 ust. 2 tej ustawy, obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych
i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami,
o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Przez należyty stan techniczny należy rozumieć stan pełnej sprawności obiektu budowlanego lub jego części, nieposiadającego jakichkolwiek uszkodzeń, zwłaszcza takich, które mogą powodować niebezpieczeństwo przy użytkowaniu obiektu lub jego części. Nie budzi w sprawie wątpliwości, że dokonane przez organ ustalenia - w oparciu o przeprowadzone kontrole - wykazały niewłaściwy stan techniczny peronu dwukrawędziowego nr 3 na stacji PKP Kutno, mogący powodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, szczegółowo opisany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, typowy zakres robót wskazany przez organ I instancji w przedmiotowej decyzji dotyczy zabezpieczenia peronów przed dalszą ich degradacją, co wynika z ustaleń wskazanych w ekspertyzie z maja 2016 r., a wyrównanie nawierzchni peronu, w tym przy krawędziach peronu, uzupełnienie ubytków, pomalowanie linii pasów bezpieczeństwa ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo podróżnych. Słusznie również stwierdził organ,
że konstrukcja normy prawnej, zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane, będącej podstawą wydanej decyzji, a w szczególności zwrot: "...właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości..." - wskazuje, że decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony,
ale zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
Nie budzi wątpliwości, co słusznie podniósł organ, że skala i rodzaj występujących nieprawidłowości, w tym zagrożeń dla podróżnych spowodowanych m.in. ubytkami nawierzchni przy krawędziach peronów, w pełni uzasadnia nałożenie wskazanych w decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. robót naprawczych. W dalszej części uzasadnienia Sąd stwierdził, iż nie jest zasadny argument, że nieuzasadnione ekonomicznie jest wykonanie wskazanych w decyzji zabezpieczeń w związku
z planami dotyczącymi modernizacji linii kolejowej i w perspektywie przebudowanie przedmiotowych peronów, ponieważ organ administracji nie może opierać swojego rozstrzygnięcia o zdarzenia przyszłe - niepewne. Zły stan techniczny obiektu budowlanego - w dniu wydania zaskarżonej decyzji - powodujący zagrożenia dla podróżnych, obligował organ nadzoru budowlanego do działań prewencyjnych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718
ze zm., dalej jako p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, to jest niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie,
że stosowanie tego przepisu może polegać również na narzuceniu zobowiązanemu nierealnego i w danych okolicznościach nieodpowiedniego terminu wykonania obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości,
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 141 § 4 p.p.s.a. i art.151 p.p.s.a., oraz art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłową decyzję, która została wydana bez należytego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, polegającego na wyjaśnieniu, jaki jest realny termin wykonania nakładanego obowiązku,
a w konsekwencji określenie terminu nierealnego, nieracjonalnego i niewykonalnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej na wstępie strona wskazała, że ze względu na niezadawalający stan stacji PKP Kutno jej kompleksowa modernizacja, w tym również modernizacja peronów, przewidziana jest w planach inwestycyjnych Spółki
w ramach dużego zadania inwestycyjnego, tj. w ramach Projektu CEF "Prace na linii kolejowej E20 "Prace na linii kolejowej E20 na odcinku Warszawa - Poznań - pozostałe roboty, odcinek Sochaczew - Swarzędz", a dokładnie w ramach Kontraktu "Wykonanie robót budowlanych w obszarze LCS Kutno - odcinek Żychlin - Barłogi w ramach projektu pn. "Prace na linii kolejowej E20 na odcinku Warszawa - Poznań - pozostałe roboty, odcinek Sochaczew-Swarzędz", realizowanego w ramach unijnego instrumentu finansowego Connecting Europę Facility (CEF). W chwili wnoszenia skargi prowadzone było postępowanie przetargowe dla tego kontraktu,
a przewidywane podpisanie umowy z wykonawcą nastąpić miało w I kwartale 2017 r. Rozpoczęcie robót budowlanych planowane było w czerwcu 2017 r., a całość robót do wykonania w latach 2017 - 2020. Realizacja rozpoczyna się w 2017 r. i jest sfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach instrumentu Connecting Europę Facility (CEF). Wykonanie odrębnych większych prac modernizacyjnych dotyczących peronów na stacji Kutno narażałoby Spółkę na nieprzewidziane koszty (konieczność realizowania zadania ze środków budżetu Państwa). Zgodnie
z obliczeniem inwestorskim wartość kosztorysowa robót (bez podatku VAT) związanych z przeprowadzeniem prac naprawczych wszystkich czterech peronów wynikających z wydanych decyzji zamyka się w kwocie 618.594 zł. Skarżąca opisała zakres projektowanych prac, które obejmują m.in. wykonanie czterech nowych peronów dwukrawędziowych zlokalizowanych w obrębie stacji Kutno.
W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej strona nie kwestionując swego obowiązku dbania o podległą jej infrastrukturę kolejową podniosła,
że wyznaczając termin wykonania robót naprawczych wszystkich czterech peronów na stacji PKP Kutno jednej z najważniejszych węzłów kolejowych w Polsce do dnia 31 grudnia 2016 r. nie uwzględnił, iż przeprowadzenie tych prac jest skomplikowanym logistycznie przedsięwzięciem związanym nie tylko z koniecznością wyłonienia w drodze przetargu wykonawcy robót, ale także procedury związanej
z wyłączeniem z użytkowania poszczególnych peronów, w szczególności nie jest możliwym jednoczesne wyłączenie czterech peronów. Sama procedura związana
z zmianą organizacji ruchu pociągów, w tym wprowadzenie zmian w rozkładzie jazdy pociągów, konieczność przeprowadzenia konsultacji z przewoźnikami, przygotowanie zastępczego rozkładu jazdy, jego ogłoszenie wymaga co najmniej 105 dni, która to procedura może zostać zainicjowana dopiero po wyłonieniu wykonawcy. Tym samym wyznaczony termin wykonania prac naprawczych na wszystkich czterech peronach do 31 grudnia 2016 r. nie jest terminem realnym. Termin wyznaczony w oparciu o art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane winien być terminem odpowiednim tj. takim,
w którym przy uwzględnieniu okoliczności sprawy podmiot obowiązany do przeprowadzenia określonych robót naprawczych ma możliwość ich wykonania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325
ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.,
a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawą kasacyjną.
Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności,
co do zasady, rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd
w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie są one ściśle powiązane ze sobą będą rozpoznane łącznie.
Za całkowicie nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia przepisu
art. 141 § 4 p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy,
gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie,
a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Sama okoliczność,
że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuty w tym zakresie nie są jednak skuteczne,
gdy mimo nieprawidłowego nawet uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.). Ponadto, przyjmuje się, że jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przyjęty, wówczas powołany przepis nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Błędnej nawet oceny okoliczności faktycznych, czy też wadliwości argumentacji dotyczącej wykładni lub zastosowania prawa materialnego, nie można utożsamiać z brakami uzasadnienia wyroku pierwszoinstancyjnego. W związku z powyższym, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić właściwej płaszczyzny do skutecznego zakwestionowania stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można również skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Powołany przepis dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe, analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie dopatrzył się w nim takich mankamentów, które obligowałyby go do uwzględnienia skargi kasacyjnej w tym zakresie.
W szczególności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji przestawił stan faktyczny jaki stanowił podstawę rozstrzygnięcia sprawy (stan techniczny peronów, wskazał podmiot odpowiedzialny za ich utrzymanie w odpowiednim stanie technicznym), zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane). Sporządzone uzasadnienie, mimo że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zajął stanowiska co do wszystkich zarzutów zawartych w skardze (brak odniesienia się do zarzutu konieczności wyłączenia wszystkich peronów w przypadku realizacji nałożonego obowiązku w terminie do 31 grudnia 2016 r.) pozwala na kontrolę kasacyjną rozstrzygnięcia. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego co do zarzutu wyznaczenia nierealnego terminu z uwagi na konieczność jednoczesnego wyłączenia z użytkowania wszystkich peronów, który to zarzut powtórzono w skardze kasacyjnej zostanie przedstawione w dalszej części niniejszego uzasadnienia.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a., w oparciu o który to przepis Sąd oddala skargę. Jest to przepis wynikowy. Stanowi ono podstawę rozstrzygnięcia w przypadku stwierdzenia braku podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. gdy skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie
z którym organy nadzoru budowlanego przeprowadziły postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. a przeprowadzona ocena zgromadzonego materiału dowodowego jest zgoda wyrażona w art. 80 k.p.a. zasadą swobody oceny. Organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest zatem przestrzegać zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a., bowiem zgodnie z zasadą oficjalności obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych spoczywa na organie administracji. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie możliwe tylko wówczas, gdy zostaną wszechstronnie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy. Podkreślić należy, iż ciążący na organach z mocy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz zebrania
i oceny kompletnego materiału dowodowego nie oznacza konieczności przeprowadzania wszelkich dowodów, lecz jedynie tych dowodów, które dotyczą okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zakres postępowania wyjaśniającego jest bowiem uwarunkowany przesłankami prawa materialnego,
a więc w warunkach niniejszej sprawy wskazanymi w art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Podkreślić należy, że organ nie jest obowiązany prowadzić ustaleń
w zakresie w jakim nie mają one wpływu na wynik sprawy mimo, że strona jest odmiennego zdania. W niniejszej sprawie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za trafne należy uznać stanowisko Sądu I instancji zgodnie
z którym organy ustaliły nie tylko odpowiadający rzeczywistości stan techniczny peronów w oparciu o spostrzeżenia poczynione w trakcie oględzin i opisane
w sporządzonym z tej czynności protokole i dołączone dokumentacji fotograficznej oraz sporządzona ekspertyzę techniczną przez biegłego posiadającego uprawnienia w zakresie konstrukcji budowlanej a których to ustaleń skarżący kasacyjnie nie podważał, ale także przedstawił okoliczności mające wpływ na określenie terminu
w jakim winny zostać wykonane nakazane w decyzji roboty budowlane mające na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości związanych z ich stanem technicznym.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Zarzut sprowadza się do stwierdzenia, że organ nadzoru budowlanego przy uwzględnieniu, że na stronę skarżącą został nałożony obowiązek usunięcia w tym samym terminie nieprawidłowości związanych ze stanem technicznym wszystkich czterech peronów na stacji PKP w Kutnie tj. do 31 grudnia 2016 r. "nieodpowiedni" - nierealny termin do wykonania nałożonych obowiązków. Dokonując oceny powyższego zarzutu wskazać należy, że organ nadzoru budowlanego nakładając na określony podmiot obowiązki będące następstwem stwierdzonych w podlegającym kontroli obiekcie budowlanym nieprawidłowości świadczących, że jest on między innymi w nieodpowiednim stanie technicznym albo zagrażającym życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska zgodnie z art. 66 ust. 1 powołanej ustawy, winien nakazać w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Zarówno w doktrynie jak
i w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie się podkreśla, że winien to być termin odpowiedni wynikający z okoliczności sprawy. Winien to być termin realny.
O ile w tym zakresie należy podzielić stanowisko przedstawione w skardze kasacyjnej to jednak należy podkreślić, iż pod pojęciem termin odpowiedni czy też realny, należy rozumieć nie tylko usprawiedliwiony interes strony, na który powołuje się skarżąca kasacyjnie spółka, ale także interes społeczny. Nie sposób uznać,
aby przedłużanie istnienia nienależytego stanu technicznego peronów było zgodne
z interesem społecznym. Stan taki został w sposób jednoznaczny wykazany w toku postępowania administracyjnego. Utrzymywanie nienależytego stanu technicznego peronów stanowiącego jak wynika z treści sporządzonej na potrzeby niniejszej sprawy ekspertyzy stanowi realne zagrożenie dla życia i zdrowia podróżnych korzystających z usług PKP. Nadto interes strony skarżącej przemawia za jak najszybszym usunięciem stwierdzonych nieprawidłowości nie tylko jako podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie obiektu budowlanego w odpowiednim stanie faktycznym, ale także ponoszącego pełną odpowiedzialność za zdarzenia będące następstwem nieodpowiedniego stanu technicznego nawierzchni peronów. Interes społeczny przejawia się nie tylko w bezpieczeństwie samych użytkowników przedmiotowego obiektu budowlanego, ale także osób znajdujących się w jego otoczeniu. Niewątpliwie zbyt długie utrzymywanie budynku w nieodpowiednim stanie technicznym nie realizuje tak pojętego interesu społecznego.
Nie może stanowić podstawy przesuwania daty określającej termin usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości planowane w przyszłości prace związane
z przebudową dworca, zwłaszcza, że sama strona za wyjątkiem wskazania,
że w dniu wnoszenia skargi kasacyjnej toczyło się postępowanie związane
z wyłonieniem wykonawcy robót obejmujących całość inwestycji, nie wykazała kiedy ta inwestycja zostanie zakończona, a w szczególności w jaki terminie zostaną wykonane nowe perony na stacji PKP w Kutnie. Nadto za przesunięciem terminu wykonania nałożonych obowiązków nie przemawia okoliczność, że podobnej treści decyzje zostały wydane odnośnie pozostałych trzech peronów oraz opisana przez stronę procedura związana z koniecznością wprowadzenia korekt w rozkładzie jazdy pociągów ze stacji PKP w Kutnie. To obowiązkiem strony, jest przeprowadzenie koniecznych w tym zakresie ustaleń w jak najkrótszym terminie i wyłonienie takiego wykonawcy nakazanych robót, aby związany z tym ewentualny termin wyłączenia
z eksploatacji peronów był jak najkrótszy. Nadmienić należy, że stan techniczny peronów kwalifikujących je do nałożenia obowiązków określonych w art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, o czym świadczą stwierdzone wady w nawierzchni peronów nie był spowodowany nadzwyczajnym wydarzeniem, a jedynie długotrwałym procesem użytkowania, którego następstwem było stopniowe pojawianie się oznak zużycia nawierzchni. Nie wykazano w skardze kasacyjnej,
że zamknięcie poszczególnych peronów w ogóle spowoduje konieczność wprowadzenia zmian w rozkładzie jazdy, a jeżeli tak to w jakim zakresie. Należy zauważyć, że na Stacji PKP Kutno znajdują się dwa perony dwukrawędziowe oraz dwa perony jednokrawędziowe. Nie bez znaczenia dla oceny niniejszego zarzutu ma okoliczność, iż decyzja wydana w oparciu o art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane
w zakresie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości ma tzw. związany charakter. Wobec powyższego organ nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia,
że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, jest obowiązany
w drodze decyzji nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, o tyle
w zakresie ustalonego terminu wykonania nałożonych obowiązków ma charakter uznaniowy i co do zasady istnieje możliwość zmiany tej decyzji w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków na podstawie art. 155 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w wyroku tj. skargę kasacyjną oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło