II OZ 650/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1395/16 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za bezzasadne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 20 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek M. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za bezzasadne. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru [...] z dnia [...] października 2015 r., Nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów K. S. wniesionych w związku z wszczęciem na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania, tj. funkcji garażowej budynku na terenie działki nr ewid. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...], zmienionego na zakład wulkanizacyjny i drobnych napraw samochodów, bez wymaganego prawem zgłoszenia właściwemu organowi. Postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostało doręczone K. S. w dniu 29 stycznia 2016 r. W dniu 21 kwietnia 2016 r. K. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w dniu 23 lutego 2016 r. nadała w urzędzie pocztowym, za pośrednictwem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Na dowód czego dołączyła kserokopię potwierdzenia nadania w dniu 23 lutego 2016 r. przesyłki poleconej do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Przesyłka otrzymała nr [...]. Ponadto K. S. podniosła, że o tym, iż jej skarga nie została skutecznie wniesiona dowiedziała się po otrzymaniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] o skierowaniu obowiązku określonego w Tytule Wykonawczym z dnia [...] września 2015 r., nr [...] do wykonania zastępczego na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanych - M. S., K. S. i Ł. S. Wskazała, że przedmiotowe postanowienie z dnia [...] marca 2016 r. odebrała w jej imieniu w dniu 6 września 2016r. siostra - Z. B., natomiast przekazała je M. S. dopiero w dniu 20 kwietnia 2016 r. Na potwierdzenie powyższej okoliczności do wniosku zostało dołączone oświadczenie Z. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołał przepis art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej jajo p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Zarazem art. 88 p.p.s.a. stanowi, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc przywołane przepisy do niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia skargi jest spóźniony, wobec czego podlega odrzuceniu bez jego merytorycznego rozpatrzenia. Sąd przyjął za skarżącą, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie ww. terminu zaczął biec w dniu w którym otrzymała ona postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], bowiem w tym dniu dowiedziała się, że złożona przez nią w dniu 23 lutego 2016 r., za pośrednictwem organu, skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r., Nr [...] do tego organu nie dotarła. Jednakże okoliczności wskazane przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu, jakoby postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2016 r. zostało jej doręczone dopiero 20 kwietnia 2016 r., bowiem w tym dniu skarżąca znalazła w domu adresowaną do niej przesyłkę, którą w dniu 6 kwietnia 2016 r. odebrała w jej imieniu siostra skarżącej – Z. B., nie znajdują potwierdzenia w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. postanowienia wynika bowiem, że przesyłkę skierowaną do M. S. zawierającą przedmiotowe postanowienie odebrała ona osobiście w dniu 6 kwietnia 2016 r. Zatem uznając, iż przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie ustała w dniu doręczenia skarżącej postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], tj. w dniu 6 kwietnia 2016 r., od tego dnia strona skarżąca miała siedem dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i jej wniesienie. Zatem siedmiodniowy termin do wniesienia tego wniosku upłynął w dniu 13 kwietnia 2016 r. Skarżąca natomiast złożyła wniosek w dniu 21 kwietnia 2016 r., zatem po terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. S., zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym przyjęciu, iż skarżąca odebrała osobiście przesyłkę z zawartością postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2016 r. w sytuacji, kiedy M. S. nie kwitowała osobiście tejże przesyłki; za nią mogła podpisać się jej siostra, która następnie przekazała jej przesyłkę w dniu 20 kwietnia 2016 r., co z kolei usprawiedliwia nie wniesienie zażalenia w terminie i czyni uzasadnionym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia w sprawie. W oparciu o powyższe, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2016 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że ustalenia Sądu pierwszej instancji w zakresie osoby, która faktycznie pokwitowała odbiór przesyłki zawierającej postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2016 r. nie odpowiada faktom. Z treści oświadczenia Z. B. wynika, że to ona faktycznie odebrała przesyłkę adresowaną do M. S. To, że złożyła podpis niejako za swoją siostrę, nie oznacza że uczyniła to skarżąca. M. S. nie miała możliwości zapoznać się z treścią postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2016 r., gdyż faktycznie odebrała je Z. B. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia w rzeczonej sprawie, poparty dokładnym opisem sprawy jak też oświadczeniem osoby faktycznie kwitującej przesyłkę winien być - w razie wątpliwości Sądu - zbadany także z pomocą biegłego sądowego z zakresu badania pisma ręcznego, który to biegły mógłby ocenić, czy podpis znajdujący się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki został złożony przez M. S. czy też przez osobę trzecią. Brak zbadania tego aspektu w sprawie, pomimo opisania okoliczności sprawy i oświadczenia osoby faktyczne kwitującej w imieniu skarżącej odbiór przesyłki, powinien zostać rozstrzygnięty pozytywnie dla skarżącej już na etapie postępowania przez Sądem pierwszej instancji lub postanowienie winno być poprzedzone badaniem pisma ręcznego. Brak zbadania pisma powoduje, że orzeczenie wydane w przedmiotowej sprawie obarczone jest niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy, podważa zaufanie obywatela do państwa i stawia jego w sytuacji, w której pozbawiony jest możliwości obrony swoich praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W myśl zaś art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zasadnicze znaczenie do oceny terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu ma więc ustalenie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, przy czym to skarżąca zobowiązana była wskazać, co stanowiło przeszkodę w terminowym dokonaniu czynności w postępowaniu. Przede wszystkim jednak podkreślić należy, iż wniosek o przywrócenie terminu ma rację bytu, gdy strona uchybiła terminowi do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. W niniejszej sprawie skarżąca M. S. (Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazuje K. S.) wprawdzie wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia skargi to jednak jednoznacznie twierdzi, że skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nadała w Urzędzie Pocztowym w dniu 23 lutego 2016 r. zgodnie z pouczeniem za pośrednictwem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Na potwierdzenie tego faktu M. S. złożyła kserokopię potwierdzenia nadania przesyłki pocztowej nr [...] (k. 8 akt sądowych). Powyższa skarga nie wpłynęła do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Okoliczność tę potwierdza organ w piśmie z dnia 5 maja 2016 r., którym przekazał do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek skarżącej z dnia 21 kwietnia 2016 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Nadanie powyższej przesyłki poleconej wynika także z internetowej historii śledzenia przesyłki poleconej nr [...] (http://emonitoring.poczta-polska.pl). Nadto w aktach administracyjnych znajduje się pismo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2016 r. o przekazaniu do [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału VII z dnia 11 maja 2016 r.) skargi M. S. z dnia 23 lutego 2016 r. W tej sytuacji w pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji winien ocenić kwestię zachowania przez M. S. terminu do wniesienia skargi. W przypadku wniesienia skargi w terminie, o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. postępowanie o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowe. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony z uchybieniem terminu, przyjmując, że ostatnim dniem na wystąpienie przez skarżącą z wnioskiem był dzień 13 kwietnia 2016 r., a więc ostatni dzień siedmiodniowego terminu liczonego od dnia doręczenia w dniu 6 kwietnia 2016 r. Z. B. przesyłki zawierającej postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] o skierowaniu obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] września 2015 r. nr [...] do wykonania zastępczego na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanych - M. S., K. S. i Ł. S.. Tymczasem skarżąca nie podnosiła, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi było doręczenie przesyłki w dniu 6 kwietnia 2016 r. Z. B. Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu wskazała, że "(...) w dniu 20.04.2016 r., moja siostra Z. B. przekazała mi pokwitowane przez siebie postanowienie PINB dla m.st. Warszawy z dnia 31.03.2016 r. (...)", i dalej "W związku z (...) faktem zagubienia przesyłki pocztowej, w której znajdowała się skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego składam dowód nadania przesyłki pocztowej i kopię wysłanej do [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz wnoszę o przywrócenie terminu do uzupełnienia złożenia tejże skargi, gdyż oczywiście nie z mojej winy przesyłka zawierająca wysłane przeze mnie dokumenty, nie dotarła do tut. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego". A zatem, skarżąca wskazuje, że nadała skargę zgodnie z pouczeniem do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i w terminie wskazanym w tym pouczeniu. Zaznaczyła też, że wnosi o przywrócenie, gdyż najwidoczniej przesyłka pocztowa została zagubiona. Sąd pierwszej instancji winien ocenić okoliczności niniejszej sprawy i mieć na uwadze fakt nadania skargi w Urzędzie Pocztowym w dniu 23 lutego 2016 r., zaadresowanej do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], ul. [...]. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2, orzekł jak w sentencji.