II OSK 1960/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lutego 2017 r. w zakresie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 648/16 zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2015 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 1052/14 oddalającego skargę T. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonego obowiązku postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 9 lutego 2017 r., na podstawie art. 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej: P.p.s.a., odrzucił skargę T. S. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 648/16 zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2015 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 1052/14 oddalającego skargę T. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonego obowiązku. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga o wznowienie nie została oparta na ustawowej podstawie. Pismo Komisji Europejskiej z dnia 3 maja 2016 r. nie stanowi nowego dowodu w rozumieniu art. 273 § 2 P.p.s.a., ani rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską w rozumieniu art. 272 § 3 P.p.s.a. T. S. wniósł skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, zaskarżając go w całości oraz domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia i rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 § 1 P.p.s.a., a także zasądzenia kosztów postępowania oraz przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 281 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 273 § 2 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na odrzuceniu skargi o wznowienie, pomimo braku ku temu podstaw, tj. mimo istnienia podstaw do wznowienia postępowania; art. 273 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi o wznowienie, pomimo braku ku temu podstaw, tj. mimo istnienia podstaw do wznowienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., stąd Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego – art. 270 P.p.s.a. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego stanowi instytucję obalania prawomocnych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie, winna być wniesiona w terminie (art. 280 P.p.s.a.) W myśl przepisu art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania sądowego. Rozpatrywana skarga o wznowienie postępowania sądowego nie opiera się bowiem na ustawowej podstawie wznowienia. Skarga o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie oparta została na podstawie określonej w art. 273 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W piśmiennictwie wskazuje się, że w przepisie tym chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać. Środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a. może być każdy środek, który zgodnie z prawem służyć może wykazaniu konkretnego faktu. Okolicznością faktyczną jest zaś zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie. Okoliczności te i dowody muszą być przy tym tego rodzaju, iż ich znajomość w dacie wydania prawomocnego orzeczenia mogłaby spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści. Z treści samej skargi o wznowienie postępowania sądowego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że skargi tej nie oparto na ustawowych podstawach wznowienia. Powołanie przez stronę art. 273 § 2 P.p.s.a. i sformułowanie podstawy wznowienia przy użyciu sformułowań użytych przez ustawodawcę w tych przepisach, nie oznacza oparcia skargi na ustawowej przesłance wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu. Nie wystarczy dla stwierdzenia dopuszczalności skargi o wznowienie wskazać podstawę wznowienia i przytoczyć jej ustawową nazwę. Należy wskazać takie okoliczności faktyczne, które mogą stanowić jedną z podstaw wznowienia postępowania. Jeżeli natomiast już z samego sformułowania powoływanych przez skarżącego okoliczności wynika, że nie stanowią one żadnej z tych podstaw, to nie jest spełniona zasadnicza przyczyna prawna pozwalająca na wznowienie postępowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I CZ 106/14, LEX nr 1648691 oraz z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt IV CZ 79/13, LEX 1399914). Przyczyna podana przez skarżącego nie może w okolicznościach niniejszej sprawy zostać uznana za podstawę wznowienia postępowania. Jako przesłankę wznowienia postępowania w postaci nowego dowodu skarżący wskazał pismo Komisji Europejskiej z dnia 3 maja 2016 r. (k. 23). Jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, wyrok w sprawie, której wznowienia skarżący się domaga zapadł w dniu 20 stycznia 2015 r. Natomiast pismo Komisji Europejskiej, które w ocenie skarżącego stanowi nowy dowód pochodzi z 3 maja 2016 r. Pismo to nie istniało zatem w dniu wydania przedmiotowego wyroku, dlatego nie stanowi ono nowego dowodu w rozumieniu art. 273 § 2 P.p.s.a. Jeszcze raz należy podkreślić, że podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w powyższym przepisie mogą być tylko takie okoliczności lub dowody, które istniały już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania. Środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania. Skarżący jako drugą podstawę wznowienia wskazał orzeczenie organu międzynarodowego (art. 272 § 3 P.p.s.a.), wskazując, że jest nim ww. pismo Komisji Europejskiej z dnia 3 maja 2016 r. Powyżej wskazana podstawa wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego została dodana do art. 272 P.p.s.a. ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 36, poz. 196). Dodanie tej regulacji wprowadza podstawę do wznowienia postępowania w przypadkach, w których Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził naruszenie Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Realizuje to z jednej strony Zalecenie Komitetu Ministrów Rady Europy z 19 stycznia 2000 r. (Rec (2000) 2) w sprawie ponownego rozpatrywania lub wznawiania pewnych spraw na poziomie krajowym na skutek wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a z drugiej strony wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 28 lutego 2006 r. (por. Hauser R., Wierzbowski M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2017, s. 1195). Biorąc pod uwagę powyższe należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że pismo Komisji Europejskiej z dnia 3 maja 2016 r. nie stanowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Z pisma tego, jak również kolejnych wynika jedynie, że Komisja nie jest w stanie zaoferować pomocy, a skarżący powinien dochodzić roszczeń na szczeblu krajowym. W piśmie z dnia 3 maja 2016 r. Komisja Europejska nie zawarła żadnego rozstrzygnięcia, a jedynie informację o braku możliwości zajęcia się sprawą. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, a skarga o wznowienie postępowania sądowego podlegała odrzuceniu przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 281 P.p.s.a. Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.) zostanie przyznane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.