II SA/Gl 730/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. O. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 730/16 o oddaleniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi M. O. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu w trybie bezprzetargowym lokalu użytkowego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2017 r. Sygn. akt II SA/GI 730/16 Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania adwokata, oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z małżonkiem, który jest bezrobotny i nie uzyskuje żadnego dochodu. W skład majątku strony wchodzi budynek mieszkalny o pow. 103 m2 o wartości około 160.000 zł, udział (1/2) w nieruchomości rolnej o pow. 1,26 ha o wartości około 20.000 zł, budynek w którym prowadzona jest działalność gospodarcza o pow. około 79,33 m2 i wartości około 60.000 zł oraz garaż i zabudowania gospodarcze o łącznej wartości około 20.000 zł. Jednocześnie skarżąca zadeklarowała, że nie posiada żądnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 5.000 zł. Źródłem utrzymania się strony i jej małżonka jest dochód z prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej w wysokości 2817 zł netto miesięcznie. Ze sporządzonego przez wnioskodawczynię zestawienia wydatków wynika, że opłaty za media oraz podatek od nieruchomości (w ujęciu miesięcznym) to kwota 520 zł; koszty ogrzewania to kwota 650 zł miesięcznie, koszty leczenia to 140 zł; spłata zaciągniętej pożyczki – około 800 zł; raty z tytułu innych zobowiązań – około 400 zł. Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała deklaracje VAT 7 za ostanie półrocze; podsumowanie roku w książce przychodów i rozchodów, kopie rachunków za energię elektryczną, wodę, gospodarkę odpadami, przelewu za podatek od nieruchomości za 2015 r. oraz 2016 r.; kopię faktur na zakup lekarstw opiewającą na kwotę 98 zł. oraz oświadczenie małżonka strony, który stwierdził, że jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną i nieposiadającą żadnych źródeł dochodów. Referendarz wskazał, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, która w 2016 r. przyniosła łączny dochód w wysokości 49.261,67 zł – vide podsumowanie roku z książki przychodów i rozchodów. Daje to miesięczny dochód rzędu 4105 zł (49.261 : 12). Stałe, udokumentowane wydatki kształtują się zaś na poziomie około 600 zł (opłaty za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór odpadów i wydatki na lekarstwa). Nawet jeżeli uwzględnić przy tym deklarowane wydatki na zakup opału - 650 zł, do dyspozycji strony pozostaje kwota około 2900 zł. Zauważyć przyjdzie, że strona, pomimo wezwania nie udokumentowała faktu spłaty zobowiązań, o których wspomina w swoim wniosku. W ocenie referendarza środki, które pozostają do dyspozycji strony i jej małżonka z powodzeniem pozwalają zarówno na poniesienie kosztów sądowych jak i wydatków na fachowego pełnomocnika. Referendarz podniósł także, że na dzień 8 stycznia 2017 r. wydruk z rachunku bankowego strony wskazywał saldo w wysokości "+19321,09 zł" oraz zaznaczył, że jedynym kryterium branym pod uwagę jest sytuacja materialna strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, nie zaś problemy ze znalezieniem pełnomocnika gotowego do współpracy ze stroną w zamierzonym zakresie. W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 17 stycznia 2017 r. domagając się jego zmiany i kwestionując ustalenia poczynione przez referendarza sądowego. W uzasadnieniu skarżąca wskazywała, że nie zgadza się z informacją, że na dzień 8 stycznia 2017 r. posiadała +19.321,09 zł – środków zgromadzonych na koncie, podnosiła, że na dzień 9 stycznia 2017 r. posiadała na koncie 1.216,54 zł, a kwota wskazana przez referendarza w rzeczywistości wynosiła – 19.321,09 zł. Wskazywała także że w miarę możliwości stara się drobnymi kwotami spłacać zaległości wobec hurtowni farmaceutycznych i np. w grudniu 2016 r. uiściła z tego tytułu kwotę 3.059,32 zł na konto hurtowni. W związku z tym z obliczonego przez referendarza średniego dochodu w wysokości 4105 zł za grudzień 2016 r. należy odjąć kwotę 3059,32 zł oraz kwotę 650 zł za opał i kwotę 500 zł za energię, wodę, odbiór odpadów oraz leki . Z powyższych obliczeń wynika, ze w grudniu 2016 r. dochód był ujemny i wynosił - 154 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. - art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. w obecnie obowiązującym brzmieniu, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy - art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze. zm). Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu czyli o prawo pomocy w zakresie całkowitym, zatem do przyznania prawa pomocy konieczne jest uznanie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżąca nie wykazała bowiem w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest oceniania przy uwzględnieniu poziomu dochodów oraz wysokości i rodzaju wydatków przeznaczanych na utrzymanie się oraz z perspektywy kosztów do poniesienia których strona może być zobowiązana. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącą wynika, że wbrew temu co podnosi ona w sprzeciwie na dzień 8 stycznia 2017 r. wydruk z rachunku bankowego strony wskazywał saldo w wysokości +19.321,09 zł, co w ocenie Sądu przesądza o tym, że nie można uznać, by nie była ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tym samym nawet jeśli, jak podaje w sprzeciwie, w grudniu 2016 r. jej dochód był ujemny to w styczniu 2017 r. jej sytuacja materialna uległa poprawie. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny i przekonujący, że jej sytuacja materialna przemawia za przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ----------------------- Sygn. akt II SA/GI 730/16