I SA/Gd 1618/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi "A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania oddala skargę. W dniu 23 września 2013 r. "A" Spółka z o.o. działając jako przedstawiciel bezpośredni w imieniu "B" Spółki z o.o. Spółki komandytowej z siedzibą w O. (dalej w skrócie zwana Spółką) zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu w procedurze uproszczonej towar sprowadzony z Tajwanu na warunkach [...]. W dniu 24 września 2013 r. w Oddziale Celnym Urzędu Celnego przedstawiono zgłoszenie celne uzupełniające. Postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w zakresie pochodzenia towarów, stawki cła antydumpingowego oraz należności celnych A30. Decyzją z dnia 12 lipca 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego dla towaru ujętego w zgłoszeniu celnym [...] z dnia 24 września 2013 r. określił kraj pochodzenia - Chiny, stawkę cła antydumpingowego w wysokości 74,1% oraz kod dodatkowy Taric A999, niezaksięgowaną kwotę cła antydumpingowego (A30) podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 68.292 zł oraz orzekł o poborze odsetek. Pismem z dnia 1 sierpnia 2016 r. Dyrektor ds. administracyjnych w Spółce - P.A. złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Postanowieniem z dnia 18 października 2016 r. Dyrektor Izby Celnej stwierdził niedopuszczalność odwołania. Organ odwoławczy wskazał, że odwołanie od decyzji Naczelnika Celnego Urzędu Celnego zostało wniesione przez P.A., który nie jest członkiem zarządu skarżącej Spółki, nie jest także prokurentem ani w spółce komandytowej ani w spółce z o.o. będącej jej komplementariuszem. Jednocześnie jak wskazał organ, do odwołania nie załączono pełnomocnictwa, pismo wzywające do uzupełnienia braku formalnego, wobec jego nieodebrania, zostało uznane za doręczone w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej, w dniu 14 września 2016 r., a zakreślony termin do uzupełnienia braku formalnego odwołania upłynął bezskutecznie. W związku z tym organ uznał, że odwołanie zostało wniesione przez osobę nieposiadającą umocowania do reprezentowania Spółki, a zatem należało postanowić o jego niedopuszczalności. Na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 223 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że decyzja z dnia 12 lipca 2016 r. została wadliwie doręczona, albowiem przesłano ją stronie a nie ustanowionemu pełnomocnikowi w osobie radcy prawnego, którego pełnomocnictwo został złożone w piśmie z dnia 7 kwietnia 2016 r. Jednocześnie wskazano, że organ bezzasadnie domagał się przedłożenia pełnomocnictwa na druku PPS-1, albowiem przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania w sprawach celnych. Zdaniem wnoszącego skargę, wobec stwierdzenia przez organ, że brak formalny nie został uzupełniony, organ podatkowy powinien wydać postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. Skoro organ nie wydał postanowienia o pozostawieniu bez rozpoznania pisma zawierającego pełnomocnictwo, to spowodowało uznanie przez stronę, iż organ złożone wyjaśnienie uznał za wystarczające. Końcowo strona podkreśliła, że decyzja z dnia 12 lipca 2016 r. wobec wadliwego doręczenia nie weszła do obrotu, a zatem nie rozpoczął się jeszcze bieg terminu do wniesienia odwołania. Tym samym odwołanie należało uznać za niedopuszczalne, ale nie z powodu złożenia go przez osobę nieposiadającą upoważnienia do działania w imieniu strony, lecz z uwagi na fakt, że nie zaczął biec termin, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że nie zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa, a zatem brak było podstaw do jego uchylenia. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu podatkowego stwierdzające niedopuszczalność wniesienia środka odwoławczego, albowiem w postanowieniu tym Dyrektor Izby Celnej uznał, że odwołanie zostało wniesione przez osobę do tego nieuprawnioną. Zakresem kontroli Sądu jest zatem objęta zasadność wydanego przez organ rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Zgodnie z treści art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym; z przyczyn o charakterze przedmiotowym obejmuje sytuacje, w których wystąpi brak przedmiotu zaskarżenia, jak również wypadki, w których decyzja organu pierwszej instancji z mocy przepisów prawa nie podlega zaskarżeniu w drodze odwołania. Z kolei niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych wystąpi w wypadku wniesienia odwołania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych lub przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia odwołania. Niedopuszczalność odwołania to taka sytuacja, w której obowiązujące prawo nie przewiduje możliwości prowadzenia postępowania odwoławczego. Są to okoliczności, które nie wynikają z treści rozstrzygnięcia, lecz są w stosunku do niej zewnętrzne. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2016 r., II FSK 1439/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 12 lipca 2016 r. zostało podpisane przez Dyrektora ds. Administracyjnych P.A.. Pismem z dnia 26 sierpnia 2016 r. wezwano Spółkę do przedłożenia pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie osoby podpisującej odwołanie do działania w jej imieniu. Zakreślony siedmiodniowy termin upłynął bezskutecznie. Jak wynika z ustaleń organu podatkowego, których strona zresztą nie kwestionuje, podpisujący odwołanie P.A. nie jest członkiem zarządu skarżącej Spółki, nie jest też prokurentem ani w spółce komandytowej ani w spółce z o.o. będącej jej komplementariuszem. Do złożonego odwołania nie załączono także pełnomocnictwa umocowującego P.A. do działania w imieniu Spółki i pełnomocnictwo takie nie zostało przedstawione w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 26 sierpnia 2016 r. Zgodnie z art. 5 ust. 4 i ust. 5 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, osoba deklarująca, iż działa w imieniu innej osoby, a nie przedkładająca przy tym stosownego upoważnienia, traktowana jest jako działająca we własnym imieniu i na własną rzecz (analogiczny przepis zawarto w art. 19 ust. 1 akapit drugi UKC rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UC) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny). Mając na uwadze to, że w sprawie nie przedłożono pełnomocnictwa umocowującego P.A. do działania w imieniu Spółki, w świetle przywołanego przepisu należało uznać, że wnosząc odwołanie od decyzji z dnia 12 lipca 2016 r. działał w imieniu własnym. Nie będąc jednak stroną postępowania i nie dysponując interesem prawnym we wniesieniu tego środka odwoławczego, prawidłowo organ stwierdził, że wniesienie odwołania było niedopuszczalne. Zostało ono bowiem wniesione przez osobę nie będącą adresatem decyzji i nie wskazującą w odwołaniu, że zaskarżona decyzja narusza jej interes prawny. Mając zatem na uwadze, że zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne - do postępowań w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV Ordynacji podatkowej, istniały podstawy do zastosowania przepisu art. 228 § 1 pkt 1 tego aktu. Sąd zauważa, że strona skarżąca we wniesionym środku zaskarżenia, nie podważała powyższych okoliczności i nie wskazywała na to, że P.A. legitymował się uprawnieniem do wniesienia odwołania. Spółka skupiła się bowiem wyłącznie na zagadnieniach związanych z prawidłowością umocowania pełnomocnika w postępowaniu toczącym się przed organami celnymi. Jakkolwiek kwestia ta pozostawała bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, jakie zapadło w niniejszej sprawie, niemniej jednak, odnosząc się do podnoszonych przez stronę zarzutów Sąd wskazuje, że nie ma racji Spółka twierdząc, iż decyzja z dnia 12 lipca 2016 r. została doręczona w sposób wadliwy, albowiem uczyniono to z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Jak wynika z brzmienia przepisu art. 138c, w treści pełnomocnictwa udzielonemu adwokatowi, radcy prawnemu lub doradcy podatkowemu winien zostać wskazany adres elektroniczny tego pełnomocnika. Powyższa regulacja została dodana na mocy art. 1 pkt 98 ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649) – dalej zwanej ustawą zmieniającą. Na podstawie art. 1 pkt 100 ustawy zmieniającej nowelizacji uległ również art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej (Sejm RP VII kadencji, nr druku sejmowego 3462) wynika, że celem nowelizacji Ordynacji podatkowej było stworzenie ram prawnych, które zracjonalizują i uproszczą postępowania podatkowe. W szczególności ustawodawca stwierdził, że wprowadzenie zasady, wedle której pełnomocnikom zawodowym pisma będą doręczane drogą elektroniczną przyczyni się nie tylko do przyśpieszenia postępowań podatkowych, ale i wyjdzie naprzeciw oczekiwaniom społecznym, dotyczącym wprowadzenia usprawnień w zakresie funkcjonowania e-administracji. Doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej na wskazany adres elektroniczny, jak podano w uzasadnieniu, "będzie zawsze pewne, zostaną usunięte wątpliwości związane z miejscem doręczenia i klarownością treści zwrotnego potwierdzenia odbioru, co jest obecnie częstym przedmiotem sporów. Pełnomocnik będzie mógł odbierać pisma w każdym miejscu, gdzie będzie miał dostęp do swojego adresu elektronicznego, więc znikną obecne problemy z ustaleniem adresu pełnomocnika i jego zmianami, szczególnie intensywne wobec zbliżającego się upływu terminu przedawnienia". W uzasadnieniu wyraźnie przewidziano, że pełnomocnicy zawodowi będą obowiązani wskazywać w pełnomocnictwie oprócz "zwykłego" adresu do doręczeń także adres poczty elektronicznej i zmiany tego adresu. Treść wyżej cytowanego art. 138c § 1 Ordynacji podatkowej nie pozostawia wątpliwości, że w przypadku pełnomocnika profesjonalnego (a zatem takiego, który w przedmiotowej sprawie przedłożył pełnomocnictwo wraz z pismem z dnia 7 kwietnia 2016 r.), elementem koniecznym pełnomocnictwa jest zawarcie w jego treści adresu elektronicznego pełnomocnika. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że wskazanie adresu elektronicznego stanowi obowiązek pełnomocnika a nie uprawnienie. Należy przy tym zauważyć, że wyjątek od zasady doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej wynikający z art. 144 § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pisma doręcza się w sposób określony w § 1 pkt 1, należy interpretować ściśle. Przepis ten odnosi się bowiem jedynie do sytuacji, w której doręczenie drogą elektroniczną nie jest możliwe z przyczyn nieleżących po stronie organu podatkowego, ale wskutek problemów związanych z samym funkcjonowaniem portalu podatkowego bądź elektronicznej skrzynki podawczej. Jednocześnie przepis ten nie może mieć zastosowania do sytuacji, w której pełnomocnik zawodowy w osobie radcy prawnego, adwokata bądź doradcy podatkowego takiego adresu w pełnomocnictwie w ogóle nie wskazuje. Powyższe oznacza, że konsekwencją niewskazania adresu elektronicznego przez pełnomocnika zawodowego, umożliwiającego organom podatkowym dokonywanie doręczeń zgodnie z art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej, jest nie tylko stwierdzenie, że pełnomocnictwo jest nieprawidłowe, albowiem nie spełnia wymogów określonych w art. 138c § 1 Ordynacji podatkowej, ale także uznanie, że brak jest możliwości skutecznego doręczania pism w postępowaniu podatkowym. Złożenie w postępowaniu celnym pełnomocnictwa przez radcę prawnego miało miejsce w dniu 13 kwietnia 2016 r. (data wpływu pełnomocnictwa do organu), a zatem podlegać winno ono reżimowi prawnemu wynikającemu ze wskazanych powyżej przepisów, w tym w zakresie elementów koniecznych, jakim jest adres elektroniczny pełnomocnika. Tymczasem z akt administracyjnych sprawy wynika, że pełnomocnictwo to nie spełnia powyższych wymogów. W załączonym do akt pełnomocnictwie brak jest wskazania adresu elektronicznego radcy prawnego (do doręczeń). Za takowy nie można przy tym uznać adresu wskazanego w stopce pisma przewodniego z dnia 7 kwietnia 2016 r.; adres elektroniczny pełnomocnika winien być bowiem umieszczony w treści pełnomocnictwa. Obecnie obowiązujące wzory pełnomocnictw wynikające z wydanych w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 138j § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej aktów wykonawczych nie pozostawiają wątpliwości, co do prawidłowości powyższego stwierdzenia. Przewidziano w nich w części dotyczącej danych pełnomocnika miejsce na wskazanie tego adresu. W konsekwencji prawidłowo zdaniem Sądu uznano, że wobec niezłożenia wymaganego prawem pełnomocnictwa, doręczenie decyzji z dnia 12 lipca 2016 r. winno nastąpić bezpośrednio stronie postępowania. W ocenie Sądu nietrafne jest przy tym stanowisko skarżącej, że niezastosowanie się przez pełnomocnika do wezwania organu do przedłożenia prawidłowo sporządzonego pełnomocnictwa, wymagało wydania przez ten organ postanowienia w oparciu o art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej. Zauważenia wymaga, że przepis art. 169 Ordynacji podatkowej odnosi się do sytuacji, gdy wnoszone do organu podatkowego podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Wówczas obowiązkiem organu jest wezwanie wnoszącego podanie o usuniecie dostrzeżonych braków, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Pojęcie podania zostało doprecyzowane w art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej, który wylicza w sposób enumeratywny różne jego postaci, a mianowicie: żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski. Pomimo szerokiego rozumienia tego pojęcia, jego zakresem nie może zostać objęty sam dokument pełnomocnictwa. Pojęcie podania należy bowiem odnosić do pism, które w jakikolwiek inicjują samo wszczęcie postępowania lub skutkują koniecznością podejmowania przez organy podatkowe poszczególnych czynności postępowania. Tego rodzaju pismem nie jest pełnomocnictwo, które jedynie wykazuje uprawnienie określonej osoby do działania w imieniu strony. Zauważyć także należy, że skutkiem niedochowania wymogów formalnych podania jest pozostawienie go bez rozpatrzenia co oznacza, że złożone pismo nie wywoła zamierzonego przez stronę skutku w postaci podjęcia przez organ określonych czynności, nadania pismu dalszego biegu. Z istoty pełnomocnictwa wynika bowiem, że nie jest możliwe pozostawienie takiego dokumentu bez rozpatrzenia, a zatem niezasadne i niecelowe byłoby wydawanie postanowienia na podstawie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej w sytuacji, gdy złożone pełnomocnictwo nie odpowiada przepisom prawa. Podsumowując wskazać należy, że kluczowe znaczenie dla prawidłowości wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia miała ocena tego, że wniesione w sprawie odwołanie zostało złożone przez nieuprawnioną do tego osobę. To ta kwestia, prawidłowo ustalona i oceniona przez organ podatkowy, legła podstaw stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego odwołania. Zagadnienia związane z prawidłowością ustanowienia pełnomocnika nie miały natomiast wpływu na ocenę trafności wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.