I OSK 1527/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-04-05
Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Czesława Nowak – Kolczyńska, Przemysław Szustakiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czasowy wyjazd rodziny żołnierza zawodowego za granicę w związku z pełnieniem przez niego służby wojskowej, przy jednoczesnym braku zamiaru stałej zmiany miejsca zamieszkania, wyklucza możliwość przyznania świadczenia wychowawczego na podstawie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która wymaga zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że czasowy pobyt rodziny żołnierza zawodowego za granicą, wynikający ze specyfiki służby wojskowej i braku zamiaru stałej zmiany miejsca zamieszkania, nie wyklucza spełnienia przesłanki zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Sąd podkreślił, że należy uwzględnić szczególne okoliczności wyjazdu, które nie mogą stać w sprzeczności z dobrem rodziny i dzieci, a także nie mogą prowadzić do utraty wsparcia finansowego ze strony państwa.Stan faktyczny
A. K. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na drugie dziecko, wskazując, że przebywa poza granicami RP, gdzie jej mąż, żołnierz zawodowy, pełni służbę. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że nie spełniono przesłanki zamieszkiwania na terytorium RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. K.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz A. K. kwotę 857 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie NSA Czesława Nowak – Kolczyńska NSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy J. C. po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1851/16 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz A. K. kwotę 857 (osiemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1851/16 oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
A. K. wnioskiem z 5 kwietnia 2016 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie, tj. Z. K., urodzoną [...] października 2008 r. W oświadczeniu złożonym w II części wniosku wskazała, że przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Burmistrz Miasta M. przy piśmie z 10 maja 2016 r. przekazał wniosek [...] Centrum Polityki Społecznej w W., zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), powoływanej dalej jako "ustawa".
[...] Centrum Polityki Społecznej w W. pismem z dnia 18 sierpnia 2016 r. poinformowało organ pierwszej instancji, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego) w sprawie A. K. nie mają zastosowania.
W tej sytuacji Burmistrz Miasta M. decyzją z [...] sierpnia 2016 r. odmówił przyznania A. K. świadczenia wychowawczego na drugie dziecko - Z. K. wskazując, że wnioskodawczyni wraz z rodziną mieszka w B. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 3 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. K. wyjaśniając, że na mocy Rozkazu Personalnego nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2015 r. mąż skarżącej D. K. został wyznaczony na stanowisko służbowe poza granicami kraju, tj. w B. na okres od 1 lipca 2015 r. do 30 czerwca 2018 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] października 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że rodzina A. K. od 1 lipca 2015 r. do 30 czerwca 2018 r. przebywa w M. w B. Miejscem zamieszkania skarżącej wraz z rodziną w pierwszym okresie świadczeniowym (tj. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.), o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy, nie jest więc terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W sprawie nie została zatem spełniona przesłanka z art. 1 ust. 3 ustawy warunkująca uzyskanie świadczenia wychowawczego. Organ zaznaczył jednocześnie, że ustawa nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania" i w tej materii odwołać się należy do definicji zawartej w art. 25 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c."
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. K. zarzucając naruszenie:
- art. 1 ust. 2 i 3 ustawy w związku z art. 25 K.c. poprzez błędne uznanie, że czasowy wyjazd oficera Wojska Polskiego wraz z rodziną na okres ściśle określony w rozkazie wojskowym, przy jednoczesnym braku zamiaru zmiany stałego pobytu ze strony wnioskodawczyni, uprawnia do stwierdzenia, że miejscem zamieszkania skarżącej jest obecnie B., w sytuacji gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego wskazuje, że miejscem zamieszkania A. K. jest położone w Polsce miasto M.;
- art. 6, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 86, art. 107 K.p.a. w związku z art. 28 ustawy, poprzez błędne przeprowadzenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, w tym poprzez błędne pominięcie dowodu z przesłuchania A. K. w charakterze strony, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia miejsca zamieszkania skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Zdaniem Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie organy administracyjne prawidłowo oceniły, że skarżąca nie spełnia przesłanki określonej w art. 1 ust. 3 ustawy, tj. nie zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie świadczeniowym od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Przy czym decyzje wydane zostały po uprzednim prawidłowym ustaleniu, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. WSA wskazał, że ustalenia organów administracyjnych dotyczące przebywania rodziny skarżącej w B. od 1 lipca 2015 r. nie są sporne. Okoliczność tę skarżąca wskazała we wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego (w II części wniosku). Wynika ona z rozmowy telefonicznej pracownika Urzędu Miasta ze skarżącą, w trakcie której potwierdziła, że wraz z całą rodziną mieszka w B. (notatka służbowa z dnia 10 maja 2016 r.). Ponadto w odwołaniu od decyzji skarżąca wskazała, że na mocy Rozkazu Personalnego nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2015 r. jej mąż D. K. został wyznaczony na stanowisko służbowe poza granicami kraju, tj. w B., na okres od 1 lipca 2015 r. do 30 czerwca 2018 r. Z tego powodu skarżąca z dziećmi wyjechała wraz z mężem. Cała rodzina zamieszkuje zatem w B. tylko czasowo. Zgromadzone w sprawie dowody były więc wystarczające do jej rozstrzygnięcia, a stan faktyczny sprawy przy tym nie był sporny. Zdaniem Sądu I instancji, zarzuty skargi w istocie kwestionują niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 2 i 3 ustawy w związku z art. 25 K.c do tak ustalonego stanu faktycznego sprawy. A konkretnie, traktowanie czasowego wyjazdu oficera Wojska Polskiego wraz z rodziną zgodnie z rozkazem wojskowym jako zamieszkiwanie rodziny w B. w sytuacji, gdy nie występuje zamiar zmiany miejsca stałego pobytu. Zarówno organ administracyjny jak i skarżąca w celu ustalenia znaczenia określenia "miejsce zamieszkania" odwołują się do przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 K.c.). Odesłanie do określenia "miejsce zamieszkania" ustalonego w oparciu o wyżej wskazane kryteria, Sąd I instancji uznał co do zasady za prawidłowe. Jednakże zauważył, że ustawa uzależniając przyznanie świadczenia wychowawczego od zamieszkiwania wnioskodawców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, formułuje dodatkowo wymóg zamieszkiwania przez okres, w jakim wnioskodawcy mają otrzymywać świadczenie wychowawcze. Można więc stwierdzić, że określenie "miejsca zamieszkania" na potrzeby ustawy uległo modyfikacji. Nie wystarczy sam zamiar stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli nie ma na tym terytorium fizycznego przebywania. Z tych względów, na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, nie można było przyjąć, że w okresie świadczeniowym od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. skarżąca zamieszkiwała w M. Zdaniem Sądu I instancji, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest także podnoszona w skardze okoliczność, że pobyt w B. ma charakter czasowy oraz że skarżąca jest zameldowana w Polsce, gdzie znajduje się jej majątek. Warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego jest bowiem zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim świadczenie wychowawcze ma być pobierane. Skoro skarżąca z rodziną nie zamieszkiwała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie została spełniona przesłanka określona w art. 1 ust. 3 ustawy. Mając powyższe na względzie Sąd I instancji uznał, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały w okolicznościach rozpoznawanej sprawy art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy w związku z art. 25 K.c.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła A. K. wnosząc o jego zmianę w całości poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a w każdym przypadku - o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:
1) art. 2 P.p.s.a, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 135 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a. oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 86 i art. 107 § 1 - 5 K.p.a. w zw. z art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez błędne przeprowadzenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, w tym poprzez błędne pominięcie dowodu z przesłuchania A. K. w charakterze strony, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie miejsca zamieszkania skarżącej.
2) art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku dowodowego z dokumentu w postaci rozkazu personalnego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, tj. miejsca zamieszkania skarżącej.
W wyniku powyższych uchybień WSA błędnie oddalił skargę zamiast ją uwzględnić, czym naruszono art. 151 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. Jednocześnie, wobec wskazanych zarzutów oczywistym jest, że zarzucone uchybienia miały wpływ na treść wyroku.
II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1, 2 pkt 1) i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (p.p.w.d.) w zw. z art. 25 kodeksu cywilnego, art. 26 § 1-2 kodeksu cywilnego oraz art. 28 kodeksu cywilnego, poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że art. 1 ust. 3 p.p.w.d. modyfikuje pojęcie miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, a w konsekwencji czasowy wyjazd oficera Wojska Polskiego wraz z rodziną na okres ściśle określony w rozkazie wojskowym, przy jednoczesnym braku zamiaru zmiany stałego pobytu ze strony wnioskodawczym, uprawnia do stwierdzenia że miejscem zamieszkania wnioskodawczym w rozumieniu niniejszej ustawy jest obecnie B., w sytuacji gdy WSA błędnie myli pojęcie "miejsca zamieszkania" z pojęciem "pobytu", a zatem prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów i ich zastosowanie w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że miejscem zamieszkania A. K. (oraz jej rodziny) jest położone w Polsce miasto M., a zatem w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do przyznania i wypłaty świadczenia wychowawczego w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 P.p.s.a. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w podstawach skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r.o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851, dalej: p.p.w.d., prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 18 ust. 1 cytowanej ustawy, prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżąca jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie wychowawcze. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że wraz z rodziną przebywa w B., gdzie przeniosła się wraz z dziećmi w związku z wyznaczeniem jej męża na stanowisko służbowe poza granicami kraju, na okres od 1 lipca 2015 r. do 30 czerwca 2018 r. Ta okoliczność była podstawą odmowy przyznania jej świadczenia, wobec uznania, że nie spełnienia ona przewidzianego w art. 1 ust. 3 p.p.w.d. warunku zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim ma otrzymywać świadczenia wychowawcze.
Kwestią zasadniczą pozostaje zatem, czy w takich jak w niniejszej sprawie okolicznościach faktycznych, istotnie zawarty w art. 1 ust. 3 p.p.w.d. warunek odnoszący się do zamieszkiwania na terenie kraju nie został w stosunku do skarżącej zachowany.
Zgodzić się należy ze stronami sporu, że w braku definicji pojęcia "miejsce zamieszkania" w p.p.w.d., uprawnione jest posłużenie się definicją zamieszczoną w art. 25 kodeksu cywilnego. Jakkolwiek jest to definicja sformułowana na potrzeby prawa cywilnego, to charakteryzuje się uniwersalnością umożliwiającą jej wykorzystanie także w prawie administracyjnym. Pozwala ona przy tym na rozróżnienie miejsc stałego i czasowego pobytu danej osoby, co byłoby utrudnione przy przyjęciu potocznego rozumienia "zamieszkiwania". I tak, art. 25 kodeksu cywilnego stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zamieszkanie jest więc po jego myśli prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Aczkolwiek zastrzec w tym miejscu wypada, że element odnoszący się do faktycznego przebywanie nie oznacza stałości (permanentności) przebywania w określonej miejscowości. Jak wskazuje się bowiem w judykaturze i doktrynie przerwa w faktycznym przebywaniu w danym miejscu, i to nawet długotrwała, nie daje automatycznie podstaw do uznania, że nie stanowi ono miejsca zamieszkania. Tymczasowa zmiana miejsca pobytu zasadniczo pozostaje bowiem bez wpływu na miejsce zamieszkania. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje bowiem przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W przypadku osób mających miejsce zamieszkania w kraju, a wyjeżdżających za granicę, istotne znaczenie będzie więc miało to czy ów wyjazd nosi znamiona wyjazdu stałego czy też tymczasowego. Nie w każdym bowiem wypadku wyjazdu za granicę i dłuższego nawet tam pobytu zmienia się ze skutkiem prawnym miejsce zamieszkania. Dotyczy to zwłaszcza – jak wskazywał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 lipca 1978 r. w sprawie o sygn. IV CR 242/78 (OSN 1979/6/120) - wyjazdu na studia, w misji dyplomatycznej, wyjazdu służbowego, wyjazdu w celach zarobkowych.
W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy nie można pominąć, że pobyt skarżącej wraz z rodziną na terenie B. wynika ze specyfiki służby jej męża jako żołnierza zawodowego i wyznaczonego mu miejsca wykonywania obowiązków służbowych, a nie indywidualnej decyzji o przeniesieniu tam w sposób stały centrum swoich interesów życiowych. Mąż skarżącej jest oficerem Wojska Polskiego i rozkazem personalnym nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr MON został wyznaczony do pełnienia służby w B. na okres od 1 lipca 2015 r. do 30 czerwca 2018 r. Przypomnieć trzeba, że możliwość wyznaczenia bądź skierowania do pełnienia służby poza miejscem zamieszkania wiąże się z dyspozycyjnością, jako jednym z podstawowych elementów określających stosunek prawny łączący żołnierza zawodowego z siłami zbrojnymi. Pobyt skarżącej wraz z dziećmi na terenie B. ma bezpośredni związek z wyznaczonym jej mężowi miejscem wykonywania obowiązków służbowych. Przepisy pragmatyki służbowej przewidują bowiem możliwość rekompensowania żołnierzom pełniącym służbę poza granicami kraju niedogodności z tym związanych, m.in. poprzez możliwość zamieszkania wraz z nim osób bliskich. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca nie wiąże przyszłości z B., jej pobyt tam, choć z założenia długotrwały, ma jednak charakter czasowy. Związki skarżącej z B. ograniczają się tylko do pobytu przy mężu, który pełni tam służbę i nie można pobytowi temu przypisać cechy stałości. M. nie stracił dla skarżącej przymiotu miejsca zamieszkania wskutek czasowego przebywania wraz z mężem i dziećmi w miejscu jego służby, ponieważ nie traci rzeczywistego związku z tym miejscem. W tej miejscowości posiada mienie nieruchome - dom, który służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny i w którym skoncentrowane są jej i rodziny plany życiowe. Powyższe zatem niewątpliwie dowodzi tymczasowości opuszczenia kraju, a ta okoliczność nie jest równoznaczna ze zmianą miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. W okolicznościach tej sprawy nie można utożsamiać użytego w art. 1 ust. 3 p.p.w.d. pojęcia "zamieszkiwania" z faktycznym pobytem w sposób stały jednostki uprawnionej do świadczenia na terenie kraju. Ocena spełnienia przez skarżącą warunku zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim ma otrzymywać świadczenia wychowawcze, musi uwzględniać szczególne okoliczności, które spowodowały wyjazd rodziny do B. a związane z pełnieniem przez męża skarżącej służby na rzecz państwa. Wyjeżdżając poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej skarżąca kierowała się przede wszystkim dobrem rodziny, nie chcąc dopuścić do jej długotrwałej rozłąki. Przyjmując pogląd Sądu I instancji, współmałżonek żołnierza zawodowego pełniącego służbę poza granicami państwa, otrzymałby zasiłek rodzinny wyłącznie w sytuacji pozostania w kraju z dziećmi, decydując się na długookresową rozłąkę. Takie założenie bez wątpienia godzi w dobro rodziny, a niezaprzeczalnie w dobro małoletnich dzieci, które stanowi dobro konstytucyjnie chronione (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Łagodzenie niedogodności łączących się z rozłąką z bliskimi w sytuacji wyznaczenia do pełnienia służby na rzecz kraju poza jego terytorium, jest obowiązkiem państwa. Skorzystanie z tej możliwości nie może odbywać się kosztem utraty możliwości uzyskania przez rodzinę wsparcia finansowego ze strony państwa w postaci zasiłku wychowawczego. Trudno również przyjąć, że w tym konkretnym przypadku przyznanie świadczenia pozostawałoby w rażącej sprzeczności z celem wprowadzenia regulacji zawartej w art. 1 ust. 3 p.p.w.d., a to uniemożliwienie transferu poza Polskę środków budżetowych przeznaczonych na zabezpieczenie społeczne, jeżeli zważy się, że uposażenie męża skarżącej, jak i pobyt jej i dzieci w B. finansowany jest z budżetu państwa i wszelkie obciążenia z tego tytułu regulowane są w Polsce (art. 24 ust. 5-7, art. 102 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych).
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarówno zaskarżony wyrok, jak i decyzje organów administracyjnych zostały wydane z naruszeniem art. 1 ust. 3 p.p.w.d. Sąd I instancji oraz organy orzekające w sprawie błędnie uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanki warunkującej przyznanie jej prawa do świadczenia wychowawczego, o której mowa w tym przepisie. W tym względzie WSA w Warszawie nie dokonał analizy okoliczności związanych z wyjazdem i pobytem skarżącej w B. koncentrując się na braku "faktycznego" zamieszkiwania skarżącej w kraju przez okres, w jakim ma otrzymywać świadczenie wychowawcze, która to okoliczność w realiach niniejszej sprawy nie mogła być przeszkodą do jego uzyskania. Jednocześnie Sąd I instancji i organy administracji nie podważyły posiadania przez skarżącą centrum życiowego na terenie Polski. Przesłanka domicylu nie mogła zatem stanowić podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach oparte zostało o treść art. 200 i art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło