III SA/Wa 413/16

WyrokWSA w Warszawie2017-02-15

Skład orzekający: Jarosław Trelka, Piotr Przybysz, Dariusz Zalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pracownik posiadający orzeczenie o niepełnosprawności wydane przed datą wejścia w życie przepisów o PFRON, ale przedłożone pracodawcy po tej dacie, może być wliczony do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w celu ustalenia wysokości wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres poprzedzający datę przedłożenia orzeczenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że pracownik, którego niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem wydanym przed datą wejścia w życie przepisów o PFRON, ale przedłożonym pracodawcy po tej dacie, powinien być wliczony do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Brak przedłożenia orzeczenia w dniu zawarcia umowy nie pozbawia pracodawcy prawa do ulgi, jeśli brak ten został usunięty, a z orzeczenia wynika, że pracownik był niepełnosprawny na dzień podpisania umowy. W związku z tym, organy błędnie określiły wysokość zobowiązania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia wysokości zobowiązań Starostwa Powiatowego w K. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. Organy uznały, że pracownik I. P. nie mógł być zaliczony do osób niepełnosprawnych w tym okresie, ponieważ orzeczenie potwierdzające jej niepełnosprawność zostało przedłożone pracodawcy dopiero we wrześniu 2013 r. Skarżące Starostwo Powiatowe w K. kwestionowało to stanowisko, twierdząc, że niepełnosprawność pracownicy istniała obiektywnie od 1992 r. i była potwierdzona orzeczeniami.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz zasądził od Ministra na rzecz Starostwa Powiatowego w K. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Dariusz Zalewski (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Grażyna Wojda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Starostwa Powiatowego w K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Starostwa Powiatowego w K. kwotę 518 zł (słownie: pięćset osiemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (nazywany dalej: "Prezes PFRON") postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] wszczął postępowanie mające na celu określenie wysokości zobowiązań Starostwa Powiatowego w K. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres: grudzień 2008, styczeń – listopad 2009. 2. Pismem z dnia 3 października 2013 r. znak: [...] Prezes PFRON wezwał stronę do przedstawienia, m.in. dowodów w postaci orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników albo orzeczeń o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, wraz z adnotacją, kiedy orzeczenie wpłynęło do pracodawcy, złożonych do ZUS deklaracji DRA za okres: grudzień 2008 - listopad 2009 r., w przypadku wystąpienia różnic pomiędzy rzeczywistą wysokością zatrudnienia a wysokością zatrudnienia wykazaną do ZUS pisemnych wyjaśnień ich przyczyn oraz innych dokumentów potwierdzających stan zatrudnienia w/w okresie w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Strona pismami z dni 28 października 2013 r., 31 października 2013 r., 22 listopada 2013 r. i 11 grudnia 2013 r. ustosunkowała się do powyższego wezwania i przedstawiła m.in. kserokopie orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, informacje o przyznanej rencie i inne dokumenty mogące mieć wpływ na prawidłowe ustalenie wysokości zobowiązania z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON za okres: grudzień 2008 r. - listopad 2009 r. 3. Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] określił wysokość zobowiązań Starostwa Powiatowego w K. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres: grudzień 2008 – listopad 2009 w łącznej wysokości 160.696 zł, podczas, gdy Starostwo Powiatowe w K. wykazało w deklaracjach łączną kwotę 137.641 zł. Różnica pomiędzy kwotą zobowiązania wyliczoną przez Stronę w deklaracjach za okres: grudzień 2008 – styczeń-listopad 2009 a prawidłową wysokością zobowiązania na rzecz PFRON wynosiła 23.055 zł. 4. Pismem z dnia 27 lutego 2014 r. Starostwo Powiatowe w K. (nazywane dalej: "Skarżący") wniosło odwołanie od decyzji Prezesa Zarządu PFRON, w którym zarzuciło naruszenie: - art. 121 § 1, art. 122, art. 124 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., nazywanej dalej: "O.p.") w szczególności poprzez nie rozpatrzenie sprawy w sposób wyczerpujący, brak odniesienia się do argumentów podnoszonych przez Skarżącego w trakcie postępowania, a także naruszeniu zasady zaufania do organów państwowych; - art. 21 ust. 1 i ust. 2a w zw. z art. 2 pkt. 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) poprzez zakwestionowanie zaliczenia przez skarżącego dwojga pracowników jako osób niepełnosprawnych przy sporządzaniu deklaracji DEK-I i wyliczeniu zobowiązania na rzecz PFRON za okres 2008/12-2009/11 i w konsekwencji nieprawidłowe określenie wysokości zobowiązania z którego wynika, że Skarżący zamiast zadeklarować i wpłacić kwotę 160 696 zł zadeklarował i wpłacił kwotę 137 641 zł. Skarżący wniósł o zmianę decyzji przez określenie w prawidłowej wysokości zobowiązania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie do ponownego rozpatrzenia. 5. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję znak: [...] z dnia [...] lutego 2014 r. w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia w związku z pojawieniem się nowego dowodu potwierdzającego niepełnosprawność, w celu realizacji zasady prawdy obiektywnej a także określenia prawidłowej wysokości zobowiązań strony z tytułu wpłat na PFRON przez organ pierwszej instancji z uwzględnieniem dokumentów zgromadzonych przez organ odwoławczy. W trakcie postępowania odwoławczego Minister Pracy i Polityki Społecznej pismem z dnia 8 kwietnia 2014 r. znak: [...] zwrócił się do oddziału ZUS w K. o informacje dotyczące posiadania orzeczenia lekarza orzecznika przez B. J. w okresie od dnia 14 lipca 2009 r. do dnia 30 czerwca 2011 r., którego dotyczyła decyzja o przyznanej rencie. W odpowiedzi ZUS pismem z dnia 12 maja 2014 r. znak: [...] poinformował, że B. J. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2009 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do 30 czerwca 2011 r. Za datę powstania niezdolności do pracy uznano dzień 14 lipca 2009 r., tj. od zaprzestania pobierania zasiłku chorobowego. W związku z powyższym, organ odwoławczy ponownie zwrócił się pismem z dnia 25 września 2014 r. znak: [...] w K. o przesłanie kopii orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 lipca 2009 r. wydanego B. J. Oddział ZUS w K. pismem z dnia 8 października 2014 r. znak: [...]przesłał stosowne orzeczenie. Zgodnie ze stanowiskiem Departamentu Ubezpieczeń Społecznych MPiPS wyrażonym w piśmie z dnia 9 października 2014 r., znak: [...]sformułowanie przepisu wyrażonego w art. 1 ustawy o rehabilitacji (...) nie wyklucza możliwości potwierdzenia niepełnosprawności na podstawie ważnej decyzji przyznającej rentę z tytułu niezdolności do pracy. Ponieważ organ rentowy wydaje zawsze taką decyzję na podstawie prawomocnego orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej. Przyznanie renty następuje na okres wskazany w orzeczeniu oraz w wysokości adekwatnej do orzeczonej niezdolności do pracy - całkowitej lub częściowej. Tak więc osoby legitymujące się ważną decyzją przyznającą im rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy niewątpliwie mają też ważne orzeczenie lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej. Organ odwoławczy podzielił to stanowisko. Dlatego, w ocenie organu odwoławczego, decyzja ZUS o przyznaniu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz przesłane orzeczenie przez oddział ZUS w K. były dowodami potwierdzającymi niepełnosprawność i miały wpływ na określenie rzeczywistej kwoty zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres, którego dotyczy decyzja. Po przeanalizowaniu dokumentu w postaci orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 20 lipca 2009 r. przesłanego pismem z dnia 26 listopada 2014 r. przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej dotyczącego B. J., Fundusz uznał go jako pracownika z orzeczeniem o niepełnosprawności z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wykazanym okresie od 14 lipca 2009 r. do 30 czerwca 2011 r. na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 20 lipca 2009 r. wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w K. zatrudnionego od 1 lipca 2007r. i nadal w wymiarze 1 etatu. 6. Prezes Zarządu PFRON przeprowadził postępowanie administracyjne w oparciu o cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie tj.: - potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie 12 deklaracji ZUS P DRA za okresy 2008/12 -2009/11, potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie 12 deklaracji DEK-I-A za okresy grudzień 2008 r. – listopad 2009 r.; - kserokopie dokumentów dotyczące stanu zatrudnienia w osobach i w etatach wraz z wykazem osób niepełnosprawnych zatrudnionych w okresie grudzień 2008 r. – listopad 2009 r. na podstawie których zostały sporządzone deklaracje DEK-I-A, wyjaśnienia różnicy pomiędzy stanem wykazanych osób w deklaracji ZUS P DRA a DEK-I-A, potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie 16 orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników; - informacje o przyznanej rencie z dnia 19 października 2007 r. znak: [...]w okresie od 1 listopada 2006 r.; - informacje o przyznanej rencie z dnia 18 sierpnia 2009 r. znak: [...]w okresie od 14 lipca 2009 r.; - tabelarycznego wykazu pracowników Starostwa Powiatowego w K. posiadających w okresie grudzień 2007 r. – listopad 2009 r. stopnie niepełnosprawności z wykazaniem danych, oświadczenia Skarżącego, że w okresie objętym postanowieniem znak: [...] z dnia 17 września 2013 r., nie były udzielane urlopy bezpłatne osobom z orzeczeniem o niepełnosprawności; - kserokopii decyzji o przyznanym świadczeniu rehabilitacyjnym, wykazu udzielonych urlopów wychowawczych oraz kserokopii decyzji w sprawie udzielenia urlopów wychowawczych, wykazu udzielonych urlopów bezpłatnych oraz kserokopii decyzji w sprawie udzielenia urlopów bezpłatnych; - dokumentu w postaci orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z 20 lipca 2009 r. przesłanego pismem z dnia 26 listopada 2014 r. przez Ministra Pracy i Polityki społecznej dotyczącego B. J., po ustaleniu stanu zatrudnienia u pracodawcy w okresie grudzień 2008 r. – listopad 2009 r. Postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. znak:[...], którą Prezes Zarządu PFRON określił wysokość zobowiązań Skarżącego z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za: grudzień 2008 r. – 13.014 zł, styczeń 2009 r. - 11.928 zł, luty 2009 r. – 12.082 zł, marzec 2009 r. – 13.635 zł, kwiecień 2009 r. – 13.716 zł, maj 2009 r. – 13.710 zł, czerwiec 2009 r. – 14.064 zł, lipiec 2009 r. – 14.556 zł, sierpień 2009 r. – 12.969 zł, wrzesień 2009 r. – 11.899 zł, października 2009 r. – 11.744 zł, listopad 2009 r. – 11.834 zł. 7. Pismem z dnia 30 grudnia 2014 r. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] grudnia 2014 r., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie zmianę decyzji przez określenie w prawidłowej wysokości zobowiązania Skarżącego, tj. w wysokości zadeklarowanej, bądź o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego wskutek przedawnienia. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i przepisów prawa materialnego: 1) art. 121 §1, art. 122, art. 124 , 210 §1 pkt 6 , art. 187 O.p. w szczególności poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego, nierozpatrzenie sprawy w sposób wyczerpujący, brak odniesienia się do argumentów podnoszonych przez skarżącego w trakcie postępowania, a także naruszenie zasady zaufania do organów państwowych; 2) art. 21 ust. 1 i ust. 2a w zw. z art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez zakwestionowanie prawidłowości sporządzania deklaracji DEK - I i wyliczaniu zobowiązania na rzecz PFRON za okres od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. i w konsekwencji nieprawidłowe określenie wysokości zobowiązania z którego wynika, że odwołujący się zamiast zadeklarować kwotę 154 892 zł zadeklarował kwotę 137 641 zł. W uzasadnieniu odwołania Skarżący podał, że organ pierwszej instancji określił, że kwota zobowiązania Starostwa Powiatowego w K. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. wynosiła 154 892 zł a nie jak zadeklarował Skarżący 137 641 zł. Różnica w wysokości kwoty zobowiązania określonego przez organ i kwoty zadeklarowanej przez Skarżącego wyniosła 17.251 zł. Jednakże organ pierwszej instancji nie wskazał dlaczego określił zobowiązanie Starostwa Powiatowego w innej kwocie niż przez niego zadeklarowane. W szczególności z uzasadnienia decyzji nie wynikało, czy stwierdzona przez organ różnica wynikała z błędów rachunkowych czy też z nieprawidłowego zaliczenia przez Skarżącego pracowników jako osób niepełnosprawnych przy sporządzaniu deklaracji DEK-I i wyliczaniu zobowiązania na rzecz PFRON. Skarżący zaznaczył, że wszyscy pracownicy zostali prawidłowo uwzględnieni w deklaracjach DEK-I jako osoby niepełnosprawne i prawidłowo obliczono zobowiązanie na rzecz Funduszu. W ocenie Skarżącego organ nie wskazał przyczyn, dla których uznał, że zadeklarowana przez Starostwo Powiatowe w K. kwota 137.641 zł tytułem zobowiązania na Fundusz za okres od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. była nieprawidłowa, co uzasadniało wniosek uchylenia tejże decyzji. Skarżący wyjaśnił, że w okresie jakiego dotyczyła sprawa, tj. grudzień 2008 r. – grudzień 2009 r. nie obowiązywał art. 2a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych , zatem skoro niepełnosprawność istniała od 1992 r. i w/w okresie nie było przepisu, który określał w jakim terminie pracownik ma dostarczyć pracodawcy orzeczenie Zespołu do spraw Orzekania Niepełnosprawności o niepełnosprawności to orzeczenie to powinno stanowić wystarczającą podstawę do uznania pracownika I. P., dalej również jako pracownik jako prawidłowo zaliczonego do osób niepełnosprawnych. Niepełnosprawność w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszania sprawności organizmu , w szczególności powodująca niezdolność do pracy. Wynika, z tego przepisu, że niepełnosprawność w rozumieniu ustawy nie musi pokrywać się z niezdolnością do pracy w rozumieniu przepisów rentowych. Art. 21 ustawy mówi o pracownikach niepełnosprawnych w rozumieniu art. 2 pkt 10 a nie o pracownikach niepełnosprawnych niezdolnych do pracy. Art. 21 nie mówi też nic o stopniach niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest stanem obiektywnym. Skoro zatem Powiatowy Zespół do spraw Orzekania Niepełnosprawności w W. potwierdził, że niepełnosprawność pracownika I. P. istnieje od 1992 r. i ma charakter trwały to oznacza to, że Skarżący prawidłowo zaliczył tego pracownika do osób niepełnosprawnych w rozumieniu art. 21 w zw. z art. 2 pkt 10 ustawy w oparciu o orzeczenie organu rentowego o zaliczeniu do III grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia. Niepełnosprawność w chwili zaliczenia do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w okresie grudzień 2007 r. i dalej istniała obiektywnie co wynikało zarówno z orzeczenia organu rentowego jak i deklaratoryjnego (a nie konstytutywnego) orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania Niepełnosprawności. Skarżący uznał za nadużycie prawa przez organ pierwszej instancji kwestionowanie zaliczenie pracownika P. l. do osób niepełnosprawnych w postępowaniu skoro podstawa zaliczania tego pracownika do osób niepełnosprawnych została już uprzednio, tj. w roku 2007 przedstawiona organowi , czego dowodem było załączone do akt postępowania pismo Skarżącego z dnia 25 stycznia 2007 r. Znak [...], do którego jednym z załączników było orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej dotyczące pracownika P. I., które nie zostało zakwestionowane . Takie postępowanie organu naruszyło zasadę zaufania do organów państwowych. 8. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego z dnia 30 grudnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] grudnia 2014 r. Na wstępie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (nazywany dalej: "Minister") podał, że obecna decyzja została wydana w wykonaniu decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2014 r. znak [...], którą uchylono decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...]. Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji w celu realizacji zasady prawdy obiektywnej powinien ponownie przeprowadzić postępowanie administracyjne i określić prawidłową wysokość zobowiązania strony z tytułu wpłat na PFRON za okres którego dotyczy decyzja, z uwzględnieniem dokumentów zgromadzonych przez organ odwoławczy. Organ pierwszej instancji wykonał powyższe wskazania, uwzględniając w tych wyliczeniach orzeczenie o niepełnosprawności J. B. Tym samym, wysokość zobowiązania strony od lipca do listopada 2009 r. uległa zmniejszeniu. Minister zauważył również, że organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] października 2014 r. odniósł się do orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA z dnia 9 lipca 2002 r. wydanego I. P., wskazując, że orzeczenie to nie stanowi podstawy do uznania takiej osoby za niepełnosprawną w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji. Orzeczenie to zakwalifikowało I. P. do trzeciej grupy inwalidów na stałe, ze stwierdzeniem, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w Policji. Zgodnie z art. 62 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych osoby, które przed 1 stycznia 1998 r. zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów przez komisje lekarskie podległe MON lub MSWiA na podstawie odrębnych przepisów dotyczących niezdolności do służby, są osobami niepełnosprawnymi w rozumieniu ustawy, jeżeli przed tą datą orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów nie utraciło mocy. Orzeczenie takie przekłada się na następujące stopnie niepełnosprawności: orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidztwa traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, orzeczenie o zaliczeniu do II grupy inwalidztwa traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, orzeczenie o zaliczeniu do III grupy inwalidztwa w związku ze służbą z jednoczesnym orzeczeniem inwalidztwa III grupy z ogólnego stanu zdrowia traktowane jest na równi z lekkim stopniem niepełnosprawności. Natomiast orzeczenie ustalające inwalidztwo III grupy wyłącznie z tytułu niezdolności do służby oznacza zdolność do pracy poza służbą, a zatem posiadaczy tych orzeczeń nie zalicza się do osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji. Stanowi o tym art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66, z późn. zm.) oraz art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67, z późn. zm.). Jak wynikało ze zgromadzonej dokumentacji, z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności I. P. wystąpiła w 2013 r. W wyniku jego rozpatrzenia, Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. w dniu 25 września 2013 r. zaliczył ją do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Orzeczenie powyższe zostało dostarczone do pracodawcy 30 września 2013 r. i od tego dnia, zgodnie z art. 2a. 1. ustawy o rehabilitacji, osoba ta została wliczona do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Nie istnieje zatem podstawa prawna do uznania I. P. za osobę niepełnosprawną w okresie, którego dotyczyła decyzja Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2014 r. Minister wyjaśnił, że organy obu instancji (w decyzjach z dnia [...] lutego 2014 r. oraz z dnia [...] października 2014 r.) w uzasadnieniu faktycznym wyjaśniły szczegółowo powody, dla których nie mogły uwzględnić orzeczenia I. P. przedłożonego przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Strona znała zatem argumentację i powody, dla których odmówiono uznania tej osoby za osobę niepełnosprawną w okresie grudzień 2008 – listopad 2009. W związku z tym, wniosek strony o uchylenie decyzji z powodu rażącego naruszenia art. 210 §1 pkt 6 O.p. nie mógł być wzięty pod uwagę. W ocenie Ministra nie zaistniały bowiem przesłanki określone w art. 233 § 2 O.p., zgodnie z którymi organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przewidziana w cyt. przepisie możliwość uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji stanowi odstępstwo od zasady szybkiego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy co do jej istoty przez organy podatkowe obu instancji (art. 125 i 127 O.p.) i może być stosowana jedynie wyjątkowo przy rzeczywistym zaistnieniu okoliczności, o których mowa w powołanym przepisie. W ocenie Ministra wszystkie dowody mające znaczenie w sprawie zostały zgromadzone (w tym kopia orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA z dnia 9 lipca 2002 r. wydanego I. P.) i rozpatrzył sprawę zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wynikającą z art. 127 O.p. Postępowanie podatkowe zostało prawidłowo przeprowadzone, stan faktyczny wynikał ze zgromadzonego materiału dowodowego, a wysokość zobowiązania strony za okres od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. została wyliczona prawidłowo, dlatego też zarzuty art. 121 §1, art. 122, art. 124, 210 §1 pkt 6 , art. 187 O.p. Minister uznał za bezzasadne. Odnosząc się do wniosku strony o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego wskutek przedawnienia, Minister zauważył, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczyła okresu od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. Zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji pracodawcy dokonują wpłat, o których mowa w ust. 1, w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat. W związku z tym, strona była zobligowana do dokonania wpłaty za grudzień 2008 r. do 20 stycznia 2009 r. Art. 21 § 1 O.p. określa, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Natomiast zgodnie z art. 70 § 1 zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg okresu przedawnienia został przerwany przez wpłatę dokonaną przez stronę w dniu 3 listopada 2014 r. Wpłata ta pokryła w całości zobowiązanie za okres objęty zaskarżoną decyzją Również zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 i ust. 2a w zw. z art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji, zdaniem Ministra, nie zasługiwał na uwzględnienie. Według Skarżącego art. 21 ustawy mówi o pracownikach niepełnosprawnych w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji, nie zaś o pracownikach niepełnosprawnych niezdolnych do pracy. Artykuł ten nie mówi nic o stopniach niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest stanem obiektywnym. Odnosząc się do powyższych argumentów Minister wskazał powołał się na art. 1 ustawy o rehabilitacji, stwierdzając, że z przepisu tego wynika wprost, że przedmiotowa ustawa obejmuje swoim zakresem jedynie osoby legitymujące się jednym z ww. orzeczeń potwierdzających niepełnosprawność. Ze sformułowania "potwierdzona orzeczeniem" należało wnioskować, że celem ustawodawcy było wytyczenie zakresu podmiotowego ustawy i jego ograniczenie do osób, których niepełnosprawność nie jest jedynie stanem biologicznym, lecz która została prawnie stwierdzona, ustalona i ukształtowana. Minister nie zgodził się z twierdzeniem Skarżącego zawartym w uzasadnieniu odwołania, że "skoro niepełnosprawność istnieje od 1992 r. i w ww. okresie nie było przepisu, który określał w jakim terminie pracownik ma dostarczyć pracodawcy orzeczenie Zespołu do spraw Orzekania Niepełnosprawności o niepełnosprawności, to orzeczenie to powinno stanowić wystarczającą podstawę do uznania pracownika I.P. jako prawidłowo zaliczonego do osób niepełnosprawnych". W odpowiedzi Minister zauważył, że orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] września 2013 r. nie mogło być uwzględnione za okres grudzień 2008 r. - listopad 2009 r., nawet jeśli w orzeczeniu tym znalazło się stwierdzenie, że "niepełnosprawność istnieje od 1992 r.". W orzecznictwie osób niepełnosprawnych rozróżnia się niepełnosprawność w sensie prawnym (osoba legitymująca się ważnym orzeczeniem, wydanym przez uprawnione organy) od niepełnosprawności w sensie biologicznym (występujące schorzenia). Celem umieszczania daty lub okresu powstania niepełnosprawności w orzeczeniach jest szacunkowe (zbliżone) ustalenie niepełnosprawności biologicznej ułatwiającej organom orzeczniczym proces orzekania i ustalenie pogłębiających się dysfunkcji spowodowanych schorzeniami w odniesieniu do danego wieku osoby orzekanej. Data ustalenia niepełnosprawności w sensie biologicznym nie może być zatem utożsamiana z datą ustalenia niepełnosprawności w sensie prawnym. Wobec powyższego, bezsprzecznym pozostaje fakt, że status osoby niepełnosprawnej, w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji, należy liczyć dopiero od daty wydania orzeczenia Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności jako decyzji administracyjnej. Aby zostać uznanym za osobę niepełnosprawną należy legitymować się orzeczeniem wydanym przez odpowiedni organ orzekający o niepełnosprawności zakwalifikowującym do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub mieć orzeczenie o niepełnosprawności przed ukończeniem 16 roku życia, ewentualnie legitymować się orzeczeniem o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów. 9. Pismem z dnia 5 stycznia 2016 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra z dnia [...] grudnia 2015 r., wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą z dnia [...] grudnia 2014 r. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie art. 1, art. 2 pkt 10 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, zarzucając w uzasadnieniu skargi, że Minister bezpodstawnie zakwestionował zaliczenie do osób niepełnosprawnych pracownika w osobie I. P.. Skarżący powołał się na dokumenty będące w jego posiadaniu i przedłożone organowi, z których wynikało, ze I. P. posiada status osoby niepełnosprawnej od roku 1992 w stopniu lekkim, a od 2013 roku w stopniu umiarkowanym. I. P.legitymuje się wydanym przez Wojewódzką Komisję Lekarską Nr [...] MSWiA w K. orzeczeniami sprzed 1 stycznia 1998 r. stwierdzającymi inwalidztwo III grupy inwalidzkiej w związku ze służbą z jednoczesnym orzeczeniem inwalidztwa III grupy z ogólnego stanu zdrowia na stałe (orzeczenia z dnia 28 maja 1991 r., z dnia 28 października 1992 r., z dnia 17 lutego 1994 r., z dnia 24 lipca 1996 r., z dnia 9 lipca 2002 r.). Z części B pkt 2 (lub 7) orzeczeń wydanych przed 1998 r. i późniejszych wynika, że inwalidztwo III grupy z ogólnego stanu zdrowia trwało cały czas. W każdym z orzeczeń w części B jest stwierdzenie - inwalidztwo trwa nadal) a także dodatkowo, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] września 2013 r. znak [...] stwierdzającym niepełnosprawność w stopniu lekkim od 1992 r. i w stopniu umiarkowanym od września 2013 r. Stosownie do art. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych niepełnosprawność pracownika I. P. została potwierdzona orzeczeniem, najpierw Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Nr [...] MSWiA ,a następnie, w dniu [...] września 2013 r., to jest jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Zatem stan obiektywnie istniejący, zgodny z prawdą i faktami oraz orzeczeniami wskazuje, że pracownik I. P. jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim od 1991 r., a w stopniu umiarkowanym od września 2013 r. Skarżący zauważył, że zaliczanie I. P. do osób niepełnosprawnych było uprzednio akceptowane przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych czego dowodem była akceptacja jej zaliczenia do osób niepełnosprawnych np. w miesiącu lutym 2007 r., kiedy to na wezwanie Funduszu Starostwo przesłało do Funduszu kopie orzeczeń zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych, w tym dotyczące I. P. 10. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). 2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga okazała się uzasadniona. 4. Przedmiotem postępowania w sprawie było rozstrzygnięcie sporu, czy pracownika Skarżącego I. P. można zaliczyć do osób niepełnosprawnych zgodnie z przepisami ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127 poz. 721). Treść art. 1 ww. ustawy stanowi, że ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia - zwanych dalej "osobami niepełnosprawnymi". Zgodnie z art. 3 ustawy o rehabilitacji ustala się trzy stopnie niepełnosprawności a orzeczenie takie stanowi także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. Treść art. 5 ustawy stanowi natomiast w jaki sposób traktuje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS i określa równoważność orzeczeń stwierdzających stopień niezdolności do pracy z orzeczeniami dotyczącymi stopnia niepełnosprawności. Treść art. 1 ww. ustawy wskazuje, że stosuje się ona także do osób dysponujących orzeczeniami o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy potwierdzonych orzeczeniem wydanym na podstawie odrębnych przepisów. Bez wątpienia tymi odrębnymi przepisami są przepisy ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 5. Skarżący podnosi, iż z dokumentów będących w posiadaniu Starostwa i przedłożonych organowi wynika, że pracownik I. P. posiada status osoby niepełnosprawnej, w tym od 1992 roku w stopniu lekkim, a od 2013 roku w stopniu umiarkowanym. Skarżący powołał się przy tym na dokumenty będące w jego posiadaniu i przedłożone organowi. I. P. legitymuje się wydanym przez Wojewódzką Komisję Lekarską Nr [...] MSWiA w K. orzeczeniami sprzed 1 stycznia 1998 r. stwierdzającymi inwalidztwo III grupy inwalidzkiej w związku ze służbą z jednoczesnym orzeczeniem inwalidztwa III grupy z ogólnego stanu zdrowia na stałe (orzeczenia z dnia 28 maja 1991 r., z dnia 28 października 1992 r., z dnia 17 lutego 1994 r., z dnia 24 lipca 1996 r., z dnia 9 lipca 2002 r.). Z części B pkt 2 (lub 7) orzeczeń wydanych przed 1998 r. i późniejszych wynika, że inwalidztwo III grupy z ogólnego stanu zdrowia trwało cały czas. W każdym z orzeczeń w części B jest stwierdzenie - inwalidztwo trwa nadal) a także dodatkowo, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] września 2013 r. znak [...]stwierdzającym niepełnosprawność w stopniu lekkim od 1992 r. i w stopniu umiarkowanym od września 2013 r. 6. Zdaniem Sądu racja w tym sporze jest po stronie Skarżącego. Stosownie do art. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych niepełnosprawność pracownika I. P. została potwierdzona orzeczeniem, najpierw Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Nr [...] MSWiA, a następnie, w dniu [...] września 2013 r., to jest jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Zatem stan obiektywnie istniejący, zgodny z prawdą i faktami oraz orzeczeniami wskazuje, że pracownik I. P. jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim od 1991 r., a w stopniu umiarkowanym od września 2013 r. Zgodnie z art. 1 ustawy nie można kwestionować prawa pracodawcy do zaliczania pracownika do osób niepełnosprawnych jeśli jego niepełnosprawność istnieje obiektywnie. Inna interpretacja jest niezgodna z celem i duchem ustawy. W stanie prawnym obowiązującym w okresie objętym niniejszym postępowaniem (grudzień 2008 - listopad 2009) nie obowiązywał żaden przepis określający datę rozpoczęcia wliczania osoby niepełnosprawnej do stanu zatrudnienia niepełnosprawnych w zakładzie w celu ustalenia powstania obowiązku i wysokości wpłat na Fundusz. Zatem w sprawie nie można było podzielić stanowiska organu, że pracownik I. P. została nieprawidłowo uwzględniona jako osoba niepełnosprawna w okresie od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. Stosownie do art. 2a ust. 1 u.r.o.n., obowiązującego od 1 stycznia 2011 r., osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dokumentów potwierdzających wystąpienie schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 u.r.o.n w związku z art. 2a ust. 4 u.r.o.n. Natomiast w okresie przypadającym na okres przed 1 stycznia 2011 r. którego dotyczy zaskarżona decyzja podstawą żądania od pracodawcy dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność pracownika był art.1 u.r.o.n. z tym, że dokument, o którym mowa w tym przepisie złożony np. w okresie późniejszym, nie pozbawiał pracodawcy prawa do ulgi. W świetle tych przepisów I. P. była osobą niepełnosprawną. Przedstawiona przez autora skargi wykładnia przepisu art. 1 ustawy o rehabilitacji jest prawidłowa, ponieważ niepełnosprawność I. P. została potwierdzona orzeczeniem, które zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności zawiera datę powstania niepełnosprawności ustaloną w trybie § 14 ust. 3 rozporządzenia. Z powyższego wynika, że niepełnosprawność została potwierdzona stosownym orzeczeniem wprawdzie po zawarciu umowy, ale z orzeczenia wynika, że na dzień podpisania umowy beneficjent był osobą niepełnosprawną. Tym samym, choć w dniu zawarcia umowy pracownik nie przedłożyła wymaganego orzeczenia, to brak ten został usunięty i uznać należy, że była ona osobą niepełnosprawną w rozumieniu art. 1 ustawy o rehabilitacji. Powyższe stanowisko można uznać za utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych albowiem znajduje w znacznym zakresie oparcie w ocenach prawnych zawartych - między innymi - w wyroku NSA z dnia 24 sierpnia 2014 r., II GSK 1064/13, czy też WSA w Warszawie z 29 listopada 2006 r., III SA/Wa 1066/06. Przytoczone wyżej poglądy sądów administracyjnych oraz zawartą w nich ocenę prawną w pełni podziela WSA w Warszawie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. 7. Reasumując, z akt sprawy wynika, że niepełnosprawność I. P. została potwierdzona stosownym orzeczeniem wprawdzie po zawarciu umowy, ale z orzeczenia wynika, że na dzień podpisania umowy beneficjent była osobą niepełnosprawną. Tym samym, choć w dniu zawarcia umowy zatrudnienia u Skarżącego I. P. nie przedłożyła wymaganego orzeczenia, to brak ten został usunięty i uznać należy, że beneficjent była osobą niepełnosprawną w rozumieniu art. 1 ustawy o rehabilitacji. Stąd też nie można podzielić poglądu organów I i II instancji, iż beneficjent na dzień podpisania umowy była niepełnosprawna jedynie w sensie medycznym, a nie w sensie prawnym. Okoliczność zaś, iż tej niepełnosprawności na dzień podpisania umowy nie udokumentowała, nie może obecnie mieć decydującego znaczenia w sprawie, gdyż te nieprawidłowości w dniu wydania decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. już nie istniały, a zatem nie było podstaw do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązań Starostwa Powiatowego w K. z tytułu wpłat na PFRON na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej w wysokości wyższej niż wynikało to z deklaracji Skarżącego. 8. W toku ponownego postępowania, organ powinien wziąć pod uwagę ocenę prawną i wskazania co do oceny materiału dowodowego wyrażone w niniejszym wyroku. Z tych wszystkich względów zaskarżonej decyzji należało postawić zarzut błędnej wykładni prawa materialnego, skutkujący jej uchyleniem na mocy art. 145 § 1 pkt 1 litery a p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło