I SA/Wa 2022/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2017 r. sprawy ze skargi I. K.-D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania I.K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta[...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...] przyznającą świadczenie wychowawcze na dziecko na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] czerwca 2016 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że [...] maja 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na swojego syna. Po jego rozpatrzeniu Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] września 2016 r. przyznał wnioskowane świadczenie jedynie na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] czerwca 2016 r., uznając, że w tym czasie skarżąca spełniała kryterium dochodowe. Organ I instancji stanął na stanowisku, że od miesiąca lipca 2016 r. prawo do wnioskowanego świadczenia nie przysługuje w związku z przekroczeniem od tej daty kryterium dochodowego. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, I.K. złożyła odwołanie, wskazując, że organ I instancji błędnie wyliczył dochód jej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie stwierdziło, że jest ono nieuzasadnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ II instancji przywołał treść art. 2 pkt 14 oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. poz. 195). Organ odwoławczy wyjaśnił, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 800,00 zł na osobę. Pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. Prawo do świadczenia wychowawczego ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2014. W ocenie organu II instancji kwestią warunkującą przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie jest dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Definicja ustawowa "dochodu" zawarta jest w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego treść organ przytoczył. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego materiał dowodowy w niniejszej sprawie wskazuje, że w skład rodziny I.K. wchodzą jej mąż oraz syn. Z przeprowadzonej analizy załączonych dokumentów, tj. zaświadczenia o dochodach [...] , wynika, że w roku kalendarzowym 2014 r. I.K. uzyskała dochód w kwocie [...] zł, po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne wysokości [...] zł oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł, dochód wyniósł [...] zł. Organ I instancji podzielił uzyskany dochód przez 12 miesięcy. Miesięczny dochód rodziny został wyliczony na kwotę [...] zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...] zł. Z akt sprawy wynika, że mąż skarżącej był zatrudniony w firmie [...] w okresie od [...] czerwca 2013 r. do [...] listopada 2014 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. W związku z powyższym organ nie uwzględnił dochodu męża skarżącej z 2014 r. jako dochodu utraconego i uwzględnił dochody uzyskane z tytułu rozpoczęcia przez męża działalności gospodarczej w maju 2016 r. Organ II instancji przywołał treść art. 7 ust. 3 powołanej ustawy, zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Mąż skarżącej w oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2016 r. wskazał, że od [...] maja 2016 r. prowadzi działalność gospodarczą i na dzień [...] czerwca 2016 r. uzyskał dochód w kwocie [...] zł. W tej sytuacji organ II instancji za prawidłowe uznał ustalenia organu I instancji, że od lipca 2016 r. w rodzinie skarżącej zostało przekroczone kryterium dochodowe (800,00 zł), od którego uzależnione jest przyznanie zasiłku wychowawczego, gdyż dochód wynosił [...] zł na osobę. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I.K. W jej uzasadnieniu zarzuciła organom rozpatrującym sprawę naruszenie przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie wniosków, niezebranie istotnych dokumentów i niedokonanie ich dogłębnej analizy oraz błędną interpretację przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), co miało istotny wpływ na sposób rozpatrzenia sprawy. Skarżąca podkreśliła, że organy błędnie wyliczyły dochód jej rodziny, który w 2016 r. wyniósł jedynie [...] zł, co powoduje, że w jej sprawie spełnione jest kryterium dochodowe warunkujące możliwość uzyskania wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. poz. 195). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 tej ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, tj. od dnia wejścia w życie ustawy (1 kwietnia 2016 r.) do dnia 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do tegoż świadczenia, jest rok 2014 (art. 48 ustawy). Dochód ustalany jest z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu (art. 7 powołanej ustawy). W stanie faktycznym sprawy, wnioskodawczyni i jej mąż w roku 2014 uzyskali niewielki dochód w wysokości [...] zł, bowiem w związku z rozwiązaniem z mężem skarżącej stosunku pracy, jego dochód uzyskany w tym czasie z tytułu zatrudnienia został uznany za dochód utracony, zatem taki, który nie podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny. W ocenie jednak organów obu instancji, w związku z rozpoczęciem w miesiącu czerwcu 2015 roku prowadzenia działalności gospodarczej przez małżonka skarżącej, osiągnięty przez niego dochód w miesiącu czerwcu 2015 roku został uznany za dochód uzyskany, co doprowadziło do uznania, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe dla przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko wynoszące 800 zł na osobę. Sąd nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez organy obu instancji w niniejszej sprawie. Zasadniczy spór sprowadza się do oceny, czy dochód uzyskany przez małżonka skarżącej w czerwcu 2015 roku może być w sprawie uznany za dochód uzyskany i podlegać uwzględnieniu w dochodzie rodziny. Istotne znaczenie ma w tej kwestii wykładnia przepisu art. 7 ust. 3 powołanej ustawy, który stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W ocenie Sądu orzekającego z analizy akt sprawy wynika, że w sprawie doszło do naruszenia tego przepisu, bowiem organ pominął końcowe sformułowanie tego przepisu, a mianowicie wskazanie, że dochód uzyskany ma być uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Organy pominęły ten fragment przepisu, czym dopuściły się naruszenia tego przepisu w stopniu mającym wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu, uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jedynym miesiącu nie wpływa na prawo do świadczenia wychowawczego. Z art. 7 ust. 3 powołanej ustawy wynika, że nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez jeden miesiąc, doliczeniu podlega bowiem dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został on uzyskany (a więc zaistniała sytuacja powodująca uznanie osiąganego dochodu za dochód uzyskany). Z kolei zawarte w omawianym przepisie zastrzeżenie, zgodnie z którym dochód uzyskany po roku poprzedzającym okres świadczeniowy dolicza się do dochodu członka rodziny pod warunkiem, że jest on uzyskiwany w dniu ustalania prawa do zasiłku, zakłada doliczenie do dochodu wyłącznie dochodu nadal uzyskiwanego. Tak więc dochód uzyskany w jednym miesiącu w ogóle nie wpłynie na prawo do świadczeń rodzinnych, natomiast uzyskany na okres dłuższy będzie miał wpływ na to prawo tylko przez okres jego otrzymywania. Przedstawiony pogląd znajduje swoje potwierdzenie w orzeczeniach wydanych dotychczas na gruncie przepisu art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego brzmienie jest analogiczne do omawianego w sprawie przepisu art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2447/14; z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2094/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji, zdaniem Sądu, organowi należy zarzucić błędną wykładnię art. 7 ust. 3 powołanej ustawy i w związku z tym naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez oparcie rozstrzygnięcia tylko na podstawie dochodu za miesiąc czerwiec 2015 roku, podczas gdy warunkiem uwzględnienia uzyskanego w czerwcu 2015 roku dochodu jest trwałe jego uzyskiwanie. Z akt sprawy nie wynika natomiast, czy dochody małżonka skarżącej za miesiąc czerwiec 2015 roku powtórzyły się w kolejnych miesiącach. Sam zaś fakt, że małżonek skarżącej prowadził nadal działalność gospodarczą nie gwarantuje uzyskiwania dochodu z tego tytułu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien przede wszystkim ustalić, czy uzyskany przez męża skarżącej w czerwcu 2015 roku dochód był jednorazowy i dopiero wówczas ponownie rozpatrzeć wniosek skarżącej, biorąc pod uwagę wiążącą go wykładnię przepisów prawa zawartą w niniejszym orzeczeniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) orzekł jak w sentencji.