II SA/Ol 1377/16
WyrokWSA w Olsztynie2017-02-21
Skład orzekający: Alicja Jaszczak-Sikora, Ewa Osipuk, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w postępowaniu o pozwolenie na budowę elektrowni wiatrowej, w którym wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, należy stosować art. 28 K.p.a. zamiast art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego do ustalenia kręgu stron postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy błędnie zastosował art. 28 K.p.a. do ustalenia kręgu stron postępowania o pozwolenie na budowę. Zgodnie z prawem, w takich sprawach stosuje się art. 28 Prawa budowlanego, który precyzuje, że stronami są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy postępowanie wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku, czego w tej sprawie nie stwierdzono. Ponadto, sąd uznał, że pozwolenie na budowę nie musi obejmować przyłączy, jeśli obiekt może funkcjonować samodzielnie, co wynika z wykładni art. 33 Prawa budowlanego i art. 29a Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Wojewody uchylającą decyzję Starosty o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej. Wojewoda uchylił decyzję Starosty, wskazując na nieprawidłowości dotyczące etapowania inwestycji, braku uwzględnienia wszystkich elementów inwestycji w projekcie zagospodarowania terenu oraz błędnego ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji i kręgu stron postępowania. Skarżący, inwestor (Spółka A) i M. R., domagali się uchylenia decyzji Wojewody. Sąd rozpoznał sprawę, łącząc ją z inną o podobnej sygnaturze.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2017 r. sprawy ze skarg M. R. oraz Spółki A na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Wojewody na rzecz M. R. kwotę 980 zł (słownie: dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz na rzecz Spółki A kwotę 997 zł ( słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją nr "[...]" z dnia "[...]", Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla: spółki A, obejmujące: budowę l etapu inwestycji elektrowni wiatrowej A wraz z infrastrukturą towarzyszącą w postaci elektrowni wiatrowej A oraz jej fundamentu na działce "[...]", obręb A, gmina A. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że obszar oddziaływania obiektu obejmuje działki o numerach "[...]’, obręb A i działki nr "[...]" obręb A gmina A.
Odwołania od powyższej decyzji wnieśli A. P. i E. i Z. K.. Obie strony odwołujące się wskazały, że eksploatacja elektrowni wiatrowej naruszy ich konstytucyjne prawo własności, a w szczególności prawo swobodnego dysponowania ich ziemią przez prewencyjny zakaz posadowienia na niej nowych budynków mieszkalnych i budynków o funkcji mieszanej w myśl nowej ustawy z dnia 20 maja 2016r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych.
Odwołania wnieśli również K. K. oraz K. K.. Obydwoje wskazali, że wpływ planowanej inwestycji na działce nr "[...]" będzie miał katastrofalne skutki dla odwołujących się, gdyż ogranicza prawo własności poprzez zakaz lokalizowania nowych budynków na ich nieruchomościach.
Ponadto odwołanie wniosła M. A., także wskazując na ograniczenie prawa własności na jej nieruchomości, poprzez m.in. zakaz lokalizacji nowych budynków.
Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda uchylił
w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że
art. 4 ust. 1 obowiązującej od dnia 16 lipca 2016 r. ustawy z dnia 20 maja 2016 r.
o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, określa odległości, w której mogą być lokalizowane i budowane względem siebie elektrownia wiatrowa i budynki mieszkalne, albo budynki o funkcji mieszanej, w skład której wchodzi funkcja mieszkaniowa. Zauważył jednocześnie, że zgodnie z art. 13 ust 3 tej ustawy, postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, wszczęte i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Z akt sprawy wynika zaś, że postępowanie w sprawie wydania zaskarżonej decyzji wszczęto dnia 30 czerwca 2016 r., tj. przed wejściem w życie ustawy. Wobec tego, w powyższej sprawie, organ nie może oceniać projektu budowlanego w zakresie zgodności z przepisami powyższej ustawy, lecz z przepisami dotychczasowymi. Wojewoda wyjaśnił, że wprowadzony ustawą
o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych zakaz przyszłej lokalizacji budynków mieszkalnych i budynków o funkcji mieszanej w promieniu 10-krotnej wysokości elektrowni, nie jest bezwzględnie obowiązujący od dnia wejścia w życie ustawy, co wynika z art. 14 ust. 1 i 2 tej ustawy. Stwierdził, że w badanej sprawie nie można odmówić udzielenia pozwolenia na budowę w oparciu o zakazy zawarte w przepisach tej ustawy. Zakazy te dotyczą bowiem jedynie przyszłych inwestycji i po okresie karencyjnym, określonym na 36 miesięcy, a fakt ich wprowadzenia może co najwyższej uzasadniać przyznanie statusu strony postępowania na podstawie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), dalej powoływanej jako k.p.a.
Odnosząc się do kwestii odległości projektowanej elektrowni od Skarlińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu Wojewoda wyjaśnił, że w myśl art. 4 ust. 2 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych zakaz lokalizacji elektrowni wiatrowej w odległości mniejszej, niż określona w ust. 1 (dziesięciokrotna wysokość), nie dotyczy obszarów chronionego krajobrazu, w tym położonego w sąsiedztwie Skarlińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu i Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Dolnej Drwęcy, a także Rezerwatu Rzeki Drwęcy i obszaru Natura 2000 Dolina Drwęcy PLH280001.
Wojewoda stwierdził natomiast nieprawidłowość związaną z etapowaniem inwestycji. Wskazał, że inwestor wnioskował o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę l etapu inwestycji elektrowni wiatrowej A wraz z infrastrukturą towarzyszącą, w postaci elektrowni wiatrowej oraz jej fundamentu na działce nr "[...]". Całościowo inwestycja będzie składała się z elektrowni wiatrowej i jej fundamentu oraz infrastruktury towarzyszącej w postaci zjazdu z drogi gminnej, wewnętrznej drogi dojazdowej i w przyszłości z przyłącza elektrowni do istniejącej sieci elektroenergetycznej, wykonanych w podziale na kilka etapów realizacyjnych.
Z decyzji o warunkach zabudowy nr "[...]" z dnia "[...]" wynika, że inwestycja obejmuje: budowę 1 elektrowni wiatrowej, wieży wraz z fundamentem, budowę placu manewrowego, budowę drogi dojazdowej wewnętrznej, budowę przyłącza SN - stacji abonenckiej NN/S zlokalizowanej wewnątrz lub obok elektrowni i wyprowadzenie mocy kablem podziemnym SN wraz z niezbędnymi łączami telekomunikacyjnymi do linii 15 kV. Taki zakres inwestycji wynika również z wydanej dla przedmiotowej inwestycji decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia "[...]". W badanej sprawie inwestor wskazał, że elektrownia wiatrowa może funkcjonować jako samodzielny obiekt energetyczny bez konieczności w obecnym etapie inwestycji wyprowadzenia produkowanej mocy do krajowej sieci elektroenergetycznej, gdyż przystosowana jest do produkcji energii elektrycznej na własne potrzeby i magazynowania jej w zewnętrznych przewoźnych akumulatorach przemysłowych. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, z późn. zm.), jeżeli pozwolenie na budowę dotyczy wybranych obiektów lub zespołu obiektów, inwestor jest obowiązany przedstawić projekt zagospodarowania działki lub terenu, o którym mowa w art. 34 ust. 3 pkt 1, dla całego zamierzenia budowlanego. Inwestor winien więc był wystąpić z wnioskiem o zatwierdzenie projektu zagospodarowania terenu dla całej inwestycji i udzielenie pozwolenia na budowę I etapu obejmującego elektrownię wiatrową wraz z fundamentem. Przy czym projekt zagospodarowania terenu winien zawierać wszystkie planowane elementy inwestycji, czyli elektrownię wiatrową wraz z fundamentem oraz zjazd z drogi gminnej, wewnętrzną drogę dojazdową i przyłącze elektrowni do istniejącej sieci elektroenergetycznej. Wojewoda zaznaczył, że udzielenie pozwolenia na budowę I etapu, tj. elektrowni wraz z fundamentem, jest możliwe, gdyż elektrownia wiatrowa przystosowana jest do produkcji energii elektrycznej na własne potrzeby oraz magazynowania jej w zewnętrznych przewoźnych akumulatorach przemysłowych, czyli stanowi obiekt budowlany mogący samodzielnie funkcjonować. Analiza projektu budowlanego wykazała, że projekt zagospodarowania terenu zawiera lokalizację elektrowni oraz wewnętrzny układ drogowy wraz ze zjazdem na drogę gminną, lecz brak jest przebiegu przyłącza elektroenergetycznego, stacji NN/SN, linii kablowej SN oraz linii telekomunikacyjnej. Wojewoda stwierdził, że obowiązkiem Inwestora będzie dostarczenie projektu zagospodarowania terenu obejmującego całość inwestycji z wszystkimi jej elementami oraz wyznaczenie rozszerzonego obszaru oddziaływania inwestycji uwzględniającego przebieg infrastruktury technicznej (drogi, sieci).
Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że nieprawidłowo ustalono obszar oddziaływania inwestycji. Podniósł, że z analizy nieruchomości objętych obszarem oddziaływania inwestycji wynika, że do kręgu stron zaliczono jedynie osoby posiadające nieruchomości znajdujące się w bezpośrednim oddziaływaniu inwestycji (działki znajdujące się w obszarze omiatania łopat wirnika i występowania hałasu), zgodnie z art. 28 ust 2 Prawa budowlanego. W ocenie organu odwoławczego, powyższe było nieprawidłowe, gdyż zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, przepisy art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 tej ustawy nie mają zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235, z późn. zm.). Wojewoda wywiódł z art. 79 ust. 1 i art. 84 ust. 1 ustawy z dnia
3 października 2008 r., że ustawa ta wyróżnia dwa rodzaje decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody, to jest takie, których wydanie nie jest poprzedzane przeprowadzeniem oceny oddziaływania na środowisko oraz takie, które mogą być wydane dopiero po przeprowadzeniu takiej oceny, a ich wydanie wymaga udziału społeczeństwa. Jeśli decyzja była wydana w postępowaniu, w którym wymagany był udział społeczeństwa, to art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane nie ma zastosowania w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Ustalenie kręgu stron postępowania o wydanie pozwolenia na budowę powinno następować w oparciu o definicję strony zawartą w art. 28 k.p.a. nie zaś definicję strony zawartą w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
W ocenie Wojewody kolejną stwierdzoną nieprawidłowością jest brak ujęcia we wniosku o pozwolenie na budowę i co za tym idzie decyzji o pozwoleniu na budowę, sąsiedniej działki nr "[...]". Organ II instancji zauważył, że z projektu budowlanego wynika, że wieża elektrowni usytuowana jest na działce nr "[...]", jednak śmigło o długości 54 m "zachodzi" (omiata), część działki nr "[...]".
Skargi do tut. Sądu na decyzję Wojewody z dnia "[...]" wywiedli spółka a oraz M. R.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Skarżąca Spółka podniosła, że decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego, przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Inwestor zobowiązany był do przedłożenia projektu zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji uwzględniającego przebieg przyłącza elektroenergetycznego SN - stacji NN/SN, linii kablowej SN oraz linii telekomunikacyjnej, podczas gdy projekt zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji obejmuje całe zamierzenie budowlane objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem Inwestora, organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 29 ust. 1 pkt 20 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego, przyjmując, że realizacja przyłącza i linii telekomunikacyjnej wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, podczas gdy budowa przyłącza jest wyłączona spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i brak jest ustawowego wymogu, aby przyłącza były realizowane łącznie z obiektem budowlanym lub stanowiły inwestycję wyprzedzającą tę budowę.
Skarżąca Spółka zarzuciła też, że z naruszeniem art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego organ odwoławczy uznał, że krąg stron przedmiotowego postępowania powinien zostać ustalony w oparciu o art. 28 k.p.a. a nie o art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, choć w przedmiotowym postępowaniu nie istniał obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko i nie była ona przeprowadzana, a tym samym, przedmiotowe postępowanie nie wymagało udziału społeczeństwa.
Zdaniem Spółki, z naruszeniem art. 13 ust. 3 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych organ odwoławczy uznał, że kontrola obszaru oddziaływania przedmiotowej inwestycji powinna zostać przeprowadzona w oparciu o zapisy tej ustawy. Zarzucił ponadto, że osoby uznane przez Wojewodę za stronę postępowania nie przedłożyły dokumentów potwierdzających, że są właścicielami nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, a ponadto nie wykazali interesu prawnego do uznania ich za strony niniejszego postępowania.
Skarżąca Spółka zarzuciła również naruszenie art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pozwolenie na budowę wydane w przedmiotowej sprawie powinno obejmować swoim zakresem przedmiotowym również działkę nr "[...]", podczas gdy roboty budowlane będą obejmować wyłącznie działkę nr "[...]", na której usytuowany zostanie przedmiotowy obiekt budowlany.
Inwestor zarzucił też, że z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ odwoławczy nieprawidłowo ustalił zakres przedmiotowych robót budowlanych, zaniechał wyjaśnienia czy osobom uznanym za strony postępowania rzeczywiście przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu oraz zaniechał wyjaśnienia okoliczności warunkujących zastosowanie art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego. Zarzucił również, że nie zaistniały przesłanki do podjęcia rozstrzygnięcia kasacyjnego, gdyż organ pierwszej instancji nie naruszył przepisów prawa. Ponadto w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy niedostatecznie wyjaśnił podstawy i przesłanki uchylenia decyzji Starosty z dnia "[....]" i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Inwestor podniósł też zarzut naruszenie art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw oraz przesłanek uchylenia decyzji Starosty z dnia "[...]" i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
M. R. zarzucił zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie art. 28 kpa, art. 7 kpa, art. 9 kpa w zw. z art.10 § 1 kpa w zw. z art. 81 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa - przez błędne ustalenie stanu faktycznego oraz stron postępowania, w tym wskutek błędnej oceny dowodów i braku wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego, a także brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu m.in. skarżącemu, a także pozbawienie skarżącego prawa do merytorycznego rozpatrzenia sprawy w administracyjnym postępowaniu dwuinstancyjnym (art. 15 kpa),
2) naruszenie art.10 § 1 kpa w zw. z art. 81 kpa - przez błędne i bezpodstawne przyjęcie okoliczności faktycznych ustalonych w postępowaniu przed organem I instancji (wbrew art. 81 kpa), w tym mimo braku umożliwienia m.in. skarżącemu przez organ I instancji przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w tym np. przez zawiadomienie ze strony organu I instancji o możności zapoznania się z materiałem sprawy, a tym samym także przez uniemożliwienie m.in. skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, w tym jako prowadzące do braku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organ I instancji,
3) naruszenie art. 138 § 2 kpa - przez błędne wydanie decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji z wąskim zakresem zaleceń odnośnie dalszego postępowania przed organem I instancji, zamiast wskazania organowi I instancji przeprowadzenia postępowania w całości, w tym w celu umożliwienia m.in. skarżącemu uczestnictwa i ewentualnego odniesienia się do wszystkich czynności postępowania pierwszoinstancyjnego (m.in. art. 138 § 2 kpa), a tym samym do zapewnienia postępowania dwuinstancyjnego (art.15 kpa),
4) naruszenie art.15 kpa - przez pozbawienie m.in. skarżącego prawa do merytorycznego
rozpatrzenia sprawy w administracyjnym postępowaniu dwuinstancyjnym.
Ponadto skarżący wniósł o zastosowanie art. 135 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi względem decyzji wydanej w granicach sprawy - decyzji
nr "[...]" z dnia "[...]" wydanej przez Starostę, odnośnie do której niniejszym wskazywane są co do zasady podobne zarzuty jak odnośnie do skarżonej decyzji.
W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2017 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygn. akt II SA/Ol 1378/16 ze sprawą II SA/Ol 1377/16 i prowadzenia pod sygn. II SA/Ol 1377/16. Sprawę II SA/Ol 1378/16 zakreślono w repertorium SA.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi, w sytuacji gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów.
Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718
z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, legalność zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że skargi zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego w zakresie interpretacji art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem - pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego.
W przypadku zamierzenia budowlanego obejmującego więcej niż jeden obiekt, pozwolenie na budowę może, na wniosek inwestora, dotyczyć wybranych obiektów lub zespołu obiektów, mogących samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem. Jeżeli pozwolenie na budowę dotyczy wybranych obiektów lub zespołu obiektów, inwestor jest obowiązany przedstawić projekt zagospodarowania działki lub terenu, o którym mowa
w art. 34 ust. 3 pkt 1, dla całego zamierzenia budowlanego.
Organ odwoławczy wywiódł, że Inwestor winien wystąpić z wnioskiem
o zatwierdzenie projektu zagospodarowania dla całej inwestycji oraz udzielenie pozwolenia na budowę I etapu obejmującego elektrownię wiatrową wraz z fundamentem. Przy czym, projekt zagospodarowania terenu powinien zawierać wszystkie planowane elementy inwestycji, czyli: elektrownię wiatrową wraz z fundamentem, zjazd z drogi gminnej, wewnętrzną drogę dojazdową i przyłącze elektrowni do istniejącej sieci elektroenergetycznej. Tymczasem, analiza projektu budowlanego wykazała, że projekt zagospodarowania terenu zawiera lokalizację elektrowni oraz wewnętrzny układ drogowy wraz ze zjazdem na drogę powiatową. Brak jest natomiast wyrysowanego przebiegu przyłącza elektroenergetycznego, stacji NN/SN, linii kablowej SN oraz linii telekomunikacyjnej.
Należy jednak zauważyć, że choć cytowany wyżej art. 33 ust. 1 zd. pierwsze zawiera zasadę, że pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego, to od tej zasady są wyjątki, co wynika z dalszej części tego przepisu. Za wyjątki należy uznać sposób realizacji przyłączy, regulowany art. 29a Prawa budowlanego, zgodnie z którym budowa przyłączy może następować albo na podstawie zgłoszenia (ust. 3), albo na podstawie przepisów prawa energetycznego, ustaw o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę
i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (art. 29a ust. 1 i 2). Nie ma żadnych przekonujących argumentów, by w obecnie obowiązującym stanie prawnym nie można było zatwierdzić projektu budowlanego budynku i udzielić pozwolenia na jego budowę, w sytuacji, gdy projekt ten nie zawiera przyłączy.
Należy bowiem zauważyć, że Prawo budowlane nie zawiera definicji użytego w art. 33 ust. 1 terminu "całe zamierzenie budowlane". Wykładnia tego terminu musi więc nastąpić w drodze orzecznictwa. Przy budowie budynku zdefiniowanego w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, przyłączy nie zalicza się do jego części składowych. Wynika to z art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, który zalicza przyłącza do urządzeń budowlanych, które definiuje jako urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Do urządzeń budowlanych przepis ten zalicza również ogrodzenia, place pod śmietniki i same śmietniki i nie do przyjęcia byłby wniosek, że brak w projekcie budowlanym takich urządzeń uniemożliwiłby jego zatwierdzenie i udzielenie pozwolenia na budowę. Pozwolenie na budowę budynku nie musi więc obejmować przyłącza, które nie jest jego częścią składową (zob. np. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 896/12, dostępny [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").
Należy zauważyć, że gdyby z art. 33 Prawa budowlanego wyprowadzić wniosek co do konieczności objęcia pozwoleniem na budowę obiektu budowlanego z wszystkimi przyłączami, to art. 29a tej ustawy stałby się w znacznej części przepisem martwym.
Przy czym, w ocenie Sądu, argumentację przedstawioną w powołanym wyroku należy także odnieść do budowli, jaką jest elektrownia wiatrowa. Dotyczy to
w szczególności takiego stanu faktycznego, jaki jest opisany w niniejszej sprawie, kiedy elektrownia może funkcjonować jako samodzielny obiekt budowlany i do jej działania nie jest konieczne połączenie elektrowni z systemem energetycznym za pomocą przyłącza.
Zasadnie zatem zarzucił Inwestor, że błędnie organ odwoławczy wywiódł z art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązek przedłożenia przez inwestora projektu zagospodarowania terenu obejmującego całość inwestycji z wszystkimi jej elementami,
w tym niewymagającymi uzyskania pozwolenia na budowę. W konsekwencji, niezasadnie organ odwoławczy zobligował organ pierwszej instancji do wyznaczenia obszaru oddziaływania inwestycji, uwzględniającego przebieg infrastruktury technicznej.
Błędnie również Wojewoda wywiódł w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, że ustalając obszar oddziaływania inwestycji należy stosować art. 28 K.p.a., a nie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Nie ma w przedmiotowej sprawie żadnych przesłanek do zastosowania tego przepisu, bowiem kwestie strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę rozstrzyga art. 28 Prawa budowlanego.
Zgodnie z ust. 2 tego przepisu - stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Natomiast w myśl ust. 4 art. 28 Prawa budowlanego - przepisów ust. 2 i 3 nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 z późn. zm.) zwanej dalej: u.o.i.ś.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, a nie jego ust. 4.
Z przepisu tego wynika, że ma on zastosowanie wówczas, gdy z u.o.u.i.ś. będzie wynikało, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa. Według art. 79 ust. 1 powołanej ustawy, postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest postępowanie poprzedzające wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Z kolei, według jej art. 72 ust. 1 pkt 1, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje m.in. przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Brak jednak wyraźnego przepisu, który wskazywałby,
że jeżeli przed wydaniem pozwolenia na budowę wydano decyzję
o środowiskowych uwarunkowaniach po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, to także postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę wymaga udziału społeczeństwa. Tezę, że przeprowadzenie przed uzyskaniem pozwolenia na budowę postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia nie przesądza o tym, że postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę jest zawsze postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa, potwierdzają inne przepisy u.o.u.i.ś., w szczególności, przepisy Rozdziału 4 Działu V u.o.u.i.ś. Wynika z nich, że w określonych sytuacjach ocenę oddziaływania
przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania m.in. decyzji o pozwoleniu na budowę i wówczas - jak wskazuje art. 90 ust. 2 pkt 1 tej ustawy - organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę może być zobowiązany
do zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie wydania
tej decyzji. Wskazać też należy na art. 30 u.o.u.i.ś., zgodnie
z którym organy administracji właściwe do wydania decyzji lub opracowania projektów dokumentów, w przypadku których przepisy tej ustawy lub innych ustaw wymagają zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa, zapewniają możliwość udziału społeczeństwa odpowiednio przed wydaniem tych decyzji lub ich zmianą oraz przed przyjęciem tych dokumentów lub ich zmianą. Z przepisu tego wynika, że to przepisy u.o.u.i.ś. decydują, kiedy wymagany jest udział społeczeństwa. Powyższe oznacza, że przyjęcie, iż w określonej sprawie zachodzi sytuacja uregulowana w art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego, wymaga wskazania przepisu u.o.u.i.ś. lub przepisu innej ustawy, który wymaga w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę udziału społeczeństwa (tak NSA w wyroku z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 588/14, CBOSA). Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że niezasadnie zakwestionowano
w zaskarżonej decyzji sposób ustalenia kręgu stron niniejszego postępowania na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Podzielając powyższe stanowisko, wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny, podkreślić należy dodatkowo, że zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest to, że stroną postępowania są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Art. 28 ust. 4 ustanawia zaś wyjątek od reguły przewidzianej w art. 28 ust. 2. Tymczasem, wyjątków nie można interpretować rozszerzająco. Wskazać trzeba zatem, że tylko wówczas, gdy istnieje wyraźny przepis wskazujący, że przepisów art. 28 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nie stosuje się w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na budowę, należy ustalić krąg stron postępowania w oparciu o art. 28 ust. 4 tej ustawy. Takim przepisem jest art. 61
ust. 1 pkt 2 u.o.u.i.ś., który stanowi, że ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji,
o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, oraz pozwolenia, o którym mowa
w art. 82 ust. 1 pkt 4b, jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w przypadku, o którym mowa w art. 88 ust.1.Tymczasem, w niniejszej sprawie, z decyzji Wójta Gminy
z dnia "[...]" wynika wprost, że nie stwierdzono konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (ust. 7 sentencji decyzji).
W sprawie nie stwierdzono także istnienia przesłanek, wynikających z art. 88 ust. 1 ustawy do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko
w ramach wydania pozwolenia na budowę.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd nie podziela stanowiska, dotyczącego
powyższej kwestii, zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 29 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1341/14, powołanego
w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego.
Prawidłowo natomiast organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, wszczęte w niniejszej sprawie
30 czerwca 2016 r. postępowanie, powinno być prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych. Przedmiotowe postępowanie zostało bowiem wszczęte wnioskiem Inwestora z dnia z dnia 6 maja 2016 r., który wpłynął do organu w dniu 9 maja 2016 r.
W myśl zaś postanowień art. 13 ust. 3 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 961) postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, wszczęte i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Ustawa weszła zaś w życie w dniu 16 lipca 2016 r.
Zasadnie więc organ odwoławczy zaznaczył, że w powyższej sprawie nie może oceniać projektu budowlanego w zakresie zgodności z przepisami powyższej ustawy, lecz z przepisami dotychczasowymi. Niekonsekwentnie zatem wskazał organowi pierwszej instancji na konieczność uwzględnienia przepisów ustawy o inwestycjach w sprawie elektrowni wiatrowych w zakresie kontroli obszaru oddziaływania spornej inwestycji.
Ze względu na powyższą argumentację, Sąd nie podzielił zarzutów Skarżącego M. R., zawartych w skardze, dotyczących konieczności przeprowadzenia postępowania w całości, w tym powtórzenia całości czynności dowodowych, przy umożliwieniu czynnego udziału w całym postępowaniu pierwszoinstancyjnym Skarżącemu oraz innym pominiętym osobom, które powinny występować w postępowaniu w charakterze strony.
Prawidłowo zaś organ II instancji stwierdził, że pozwolenie na budowę winno obejmować nie tylko działkę nr "[...]" na której zaprojektowano elektrownię wiatrową, lecz także działkę nr "[...]", nad którą częściowo będzie zachodziło śmigło tej elektrowni. Niemniej jednak ten błąd organu I instancji nie może przesądzać o konieczności wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Po pierwsze wskazać należy, że inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę dołączył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane obejmujące obydwie działki. Po drugie zaś, do wniosku została dołączona informacja uzupełniająca, gdzie wprost wskazano, ze również działka nr "[...]" objęta jest wnioskiem o pozwolenie na budowę. Oznacza to wprost, że także działka nr "[...]" została objęta wnioskiem o pozwolenie na budowę, a organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., mógł naprawić błąd organu I instancji.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni powyższe rozważania Sądu.
Organ, rozpatrując sprawę ponownie, powinien również zweryfikować – w oparciu
o powyższe rozważania Sądu - jakim podmiotom w toczącym się postępowaniu
będzie przysługiwał status strony. Przy czym, ustalenia, kto może być stroną postępowania powinny być poczynione na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Na tej podstawie organ winien także zweryfikować przysługiwanie przymiotu strony Skarżącemu M. R.. Będzie on bowiem stroną postępowania tylko wtedy, gdy wykaże, że jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł w pkt. 1 o uchyleniu zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach orzeczono w pkt. 2 na podstawie art. 205 § 1 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło