II SA/Rz 1729/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. M. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1729/16 o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o odmowie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały - postanawia - zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 1729/16 w zakresie pkt II i przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku skarżącej B. M. o przyznanie prawa pomocy, w pkt I umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia wymienionej od kosztów sądowych, zaś w pkt II odmówił ustanowienia na jej rzecz adwokata. W uzasadnieniu podano, że pierwsze z powyższych rozstrzygnięć stanowi skutek ustawowego zwolnienia strony od kosztów sądowych w zainicjowanej jej skargą sprawie. Natomiast motywując drugie rozstrzygnięcie referendarz podniósł, że wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi na kierowane do niej wezwanie o uzupełnienie przedstawionych dotychczas danych, a odnoszących się do jej sytuacji materialnej, przez co nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W złożonym w ustawowym terminie sprzeciwie od powyższego orzeczenia B. M. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, jak też o przywrócenie terminu do uzupełnienia oświadczenia o stanie majątkowym. Podniosła, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, jakichkolwiek dochodów i żyje na granicy minimum egzystencji. Wszelkie wydatki, a to z tytułu opłaty za prąd (70 zł), wodę i wywóz nieczystości (100 zł), gaz (20 zł), zakupu żywności (200 zł), jak też leków i środków higieny pokrywa za nią siostra przebywająca za granicą w zamian za sprawowaną przez skarżącą opiekę nad stanowiącą własność siostry nieruchomością budynkową. Ponadto, matka strony posiada niewielkie gospodarstwo rolne (1,5 ha) i czasami pomaga jej przekazując żywność. Wnioskodawczyni podkreśliła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, po dwóch zawałach. Dołączyła wyciąg z rachunku bankowego z saldem na dzień 13 lutego 2017r. wynoszącym 459,60 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", od postanowień referendarza sądowego przysługuje stronie środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka przy tym jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że nie rozpoznawał merytorycznie wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia uzupełniającego oświadczenia o stanie majątkowym, bowiem skarżąca składając (w ustawowym terminie siedmiu dni) sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego jednocześnie przedłożyła takie oświadczenie, a Sąd uwzględnił podane w nim informacje. B. M. ubiega się zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i o ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Sprawa, w której wniosła ona skargę dotyczy zasiłku stałego jako świadczenia przyznawanego w ramach pomocy społecznej, w której z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. skarżąca zwolniona jest od wszelkich kosztów sądowych. Tym samym, jako zasadne należało uznać rozstrzygnięcie referendarza o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, zawarte w pkt I jego orzeczenia. Zmianie podlegało natomiast rozstrzygnięcie o odmowie ustanowienia na rzecz strony adwokata. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w częściowym zakresie przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy uznał, że B. M. nie wykazała, iż spełnia powyższą przesłankę uzyskania wsparcia od Państwa, bowiem nie odpowiedziała ona na kierowane do niej wezwanie odnośnie do podania dodatkowych danych dotyczących jej sytuacji finansowej. Składając sprzeciw strona wskazała jednak żądane od niej informacje. Wynika z nich, że nie uzyskuje obecnie żadnych dochodów, zaś do tej pory korzystała z zasiłku stałego, którego dotyczy sprawa. W związku z powyższym utrzymuje się dzięki pomocy matki, która przekazuje jej czasem żywność z prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz pomocy siostry, która daje jej środki na wyżywienie, leczenie i opłaty mieszkaniowe. Ponadto, wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności świadczą o potrzebie udzielenia stronie wsparcia w zakresie ustanowienia adwokata. Nie uzyskując bowiem jakichkolwiek dochodów, poza tymi od siostry przeznaczonymi na podstawowe utrzymanie, wnioskodawczyni nie może poczynić jakichkolwiek oszczędności potrzebnych jej do pokrycia wydatku na wynagrodzenie dla pełnomocnika. Dlatego też uznano za zasadne dokonanie zmiany postanowienia referendarza sądowego w tym ostatnim zakresie i ustanowiono na rzecz strony adwokata. Podstawę orzeczenia Sądu stanowił art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.