IV SA/Gl 853/16
WyrokWSA w Gliwicach2017-02-21
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kozicka, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, może rozpoznać sprawę w zakresie, który nie został objęty odwołaniem strony?Ratio decidendi
Organ odwoławczy jest związany zakresem odwołania wniesionego przez stronę. Nie może rozpoznać sprawy w części, która nie została zaskarżona, ponieważ ta część decyzji organu pierwszej instancji staje się ostateczna z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania. Rozpoznanie sprawy wykraczające poza zakres odwołania stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2015, w tym płatności do bydła i krów. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania tych płatności i nałożył sankcje, jednocześnie przyznając inne płatności. Rolnik wniósł odwołanie tylko od części decyzji dotyczącej odmowy płatności do bydła i krów. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w całości, co zostało zaskarżone przez rolnika do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., działając na podstawie od art. 5 do art. 6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A. J. o przyznanie płatności na rok 2015:
odmówił przyznania:
1) płatności do bydła - 2015 i nałożył sankcję w wysokości 7.579,73 zł., która będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych;
2) płatności do krów - 2015 i nałożył sankcję w wysokości 9.428,40 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z EFRG lub EFRROW w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych;
oraz przyznał:
1) jednolitą płatność obszarową - 2015 w wysokości 45.474,59 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 585,03 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
2) płatność za zazielenienie - 2015 w wysokości 30.501,15 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 392,40 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
3) płatność redystrybucyjną - 2015 w wysokości 4.537,56 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 58,38 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
4) płatność dla młodych rolników - 2015 w wysokości 12.784,03 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 164,47 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
5) płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych - 2015 w wysokości 1.721,73 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 22,15 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
6) kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1.073,29 zł.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 101,52 ha a zarazem powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 101,52 ha natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania wynosiła 101,43 ha. Jednocześnie wskazano, iż wyżej wymieniona powierzchnia została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. W szczególności stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności była mniejsza niż zadeklarowana we wniosku a nieprawidłowości dotyczyły działek rolnych: R - powierzchnia deklarowana - 8,83 ha, powierzchnia stwierdzona - 8,82 ha, T - powierzchnia deklarowana - 11,41 ha, powierzchnia stwierdzona - 11,40 ha. AR - powierzchnia deklarowana - 13,45 ha, powierzchnia stwierdzona - 13,44 ha, BD - powierzchnia deklarowana - 12,99 ha, powierzchnia stwierdzona - 12,96 ha, AF - powierzchnia deklarowana - 0,80 ha, powierzchnia stwierdzona - 0,77 ha. Podkreślono również, że ustalenia powyższych nieprawidłowości dokonano na podstawie wyznaczonej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) w ramach danej działki ewidencyjnej. Ostatecznie organ wskazał, iż powierzchnia zatwierdzona do jednolitej płatności obszarowej wyniosła 101,52 ha. Następnie organ, cytując treść poszczególnych przepisów prawa, wyjaśnił powody przyznania poszczególnych płatności i przyczyny dokonanych pomniejszeń wynikających z zastosowania współczynnika korygującego. Poza tym poinformowano stronę, że zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługują płatności do zwierząt, jeżeli posiada przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności, co najmniej 3 sztuki samic lub samców tego gatunku, których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, nie przekracza 24 miesięcy. Dodano również, że płatność do bydła, stosownie do treści art. 16 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest przyznawana maksymalnie do 30 sztuk zwierząt. Jednocześnie podkreślono, iż zgodnie z § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. poz. 351 ze zm.) płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których: do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, najpóźniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Następnie organ wyjaśnił, że we wniosku strony zostało zadeklarowanych 29 zwierząt z gatunku bydło domowe (Bos taurus). Tym samym deklarowana kwalifikowana liczba zwierząt z gatunku bydło domowe wyniosła 29 jednakże przeprowadzona kontrola administracyjna w zakresie kwalifikowalności zwierząt do płatności ustaliła, że do płatności nie kwalifikuje się żadne zwierzę. Albowiem stosownie do treści § 12 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Zdaniem organu zwierzęta zostały zgłoszone do systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt w dniu 17 czerwca 2015 r., czyli już po dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności do zwierząt. Następnie wskazano, iż różnica między liczbą zwierząt zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych wyniosła 29 szt. a wyliczony procent różnicy wyniósł 100,00.
W związku z powyższym, powołując się na art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 640/2014 odmówiono stronie przyznania płatności do bydła i nałożono karę administracyjna w wysokości 7.579,73 zł. Ponadto organ poinformował stronę, iż zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt. 2 i art. 16 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje płatność do krów, jeżeli posiada przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności, co najmniej 3 sztuki samic gatunku bydło domowe (Bos taurus), których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, przekracza 24 miesiące. Płatność do krów jest przyznawana maksymalnie do 30 sztuk zwierząt. Równocześnie stwierdzono, że stosownie do treści § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których: do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, najpóźniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. W związku z powyższym wskazano, iż we wniosku o przyznanie płatności do krów zostało zadeklarowanych 30 zwierząt z gatunku bydło domowe (Bos taurus) a zatem deklarowana kwalifikowana liczba krów wyniosła 30. Jednakże w toku przeprowadzonej kontroli administracyjnej w zakresie kwalifikowalności zwierząt do płatności ustalono, że do płatności nie kwalifikuje się żadne zwierzę. Dodano także, że zgodnie z § 12 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Tym samym w ocenie organu skoro zwierzęta zostały zgłoszone do systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt w dniu 17 czerwca 2015 r. to na dzień złożenia wniosku (15 czerwca 2015 r.) nie dokonano wymaganych zgłoszeń. Poza tym organ wyjaśnił, iż różnica pomiędzy liczbą zwierząt zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych wynosi 30 szt. a zatem wyliczony procent różnicy wynosi 100,00. W związku z powyższym, działając w oparciu o art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 640/2014, odmówiono przyznania płatności do krów i nałożono karę administracyjna w wysokości 9.428,40 zł. Jednocześnie organ podkreślił, iż złożony w dniu 15 czerwca 2015 r. wniosek o przyznanie płatności oraz kwoty przyznanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego objęte zostały zmniejszeniem z tytułu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 i rozporządzeniem wykonawczym, do tego rozporządzenia, a zatem strona podlega zwrotowi dyscypliny finansowej za rok obrotowy 2015 na mocy art. 26 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Uwzględniając powyższe organ wskazał, że przyznana została stronie płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1.073,29 zł.
Pismem z dnia [...] r. A. J. wniósł odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...], w zakresie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na bydło i na krowy. W uzasadnieniu odwołania oświadczył, iż nie zgadza się z decyzją dotyczącą odmowy przyznania mu płatności na bydło i krowy albowiem jako posiadacz bydła był zobowiązany zgłosić ARiMR, w ciągu 7 dni każdą zmianę miejsca pobytu zwierzęcia, co też uczynił. Następnie podkreślił, że do przesiedlenia stada w jego gospodarstwie doszło w dniu 12 czerwca 2015 r., a przesłanie dokumentacji z tego zdarzenia do ARiMR nastąpiło w dniu 17 czerwca 2015 r. natomiast odbiór jej przez organ miał miejsce w dniu 19 czerwca 2015 r. Tym samym zdaniem A. J. nie przekroczył on ustawowych 7 dni, które przysługiwały mu na zgłoszenie powyższej zmiany. Dodał również, że w dniu 13 sierpnia 2015 r. w jego gospodarstwie odbyła się kontrola z ARiMR która, nie stwierdziła żadnych innych nieprawidłowości. Poza tym podkreślił, iż na dzień złożenia wniosku tj. 15 czerwca 2015 r. zwierzęta fizycznie znajdowały się w jego posiadaniu, gdyż zostały przesiedlone z dniem 12 czerwca 2015 r., a zatem mając na uwadze termin 7 dni od daty przesiedlenia zostały one zarejestrowane w piątym dniu, czyli 17 czerwca 2015 r. Tym samym zdaniem strony termin określony w przepisach nie został przekroczony bowiem upływał w dniu 19 czerwca 2015 r.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz.1438) oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. 2015. poz. 1551), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że A. J. ubiegając się o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2015 złożył w dniu 15 czerwca 2015 r. wniosek o przyznanie płatności, który zawierał deklarację 116 działek rolnych o łącznej powierzchni wykorzystywanej w celu rolniczym 101,52 ha, położonych na 75 działkach, znajdujących się w województwie [...] i [...]. W ramach złożonego wniosku do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) zgłoszona została powierzchnia 101,52 ha użytków rolnych oraz zadeklarowano płatność do krów, bydła, do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych, płatności dodatkowe, dla młodych rolników oraz ONW. Następnie wskazano, iż kontrola administracyjna przeprowadzona w sprawie wykazała, że powierzchnia uprawniona do płatności JPO jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku i wynosi 101,43 ha. Jednocześnie poinformowano, iż zgodnie art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), w przypadku, gdy różnica między całkowitą powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną nie przekracza 0,1 ha i nie jest większa niż 20% całkowitej powierzchni zadeklarowanej kwalifikowanej wówczas powierzchnię stwierdzoną uznaje się za równą powierzchni deklarowanej kwalifikowanej, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Ponadto organ podkreślił, że w zakresie płatności związanej do zwierząt gatunku bydła domowego (Bos taurus) odmówiono przyznania płatności na rok 2015 i nałożono sankcję w wysokości 7.579,73 zł ze względu na różnicę między liczbą zwierząt zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych, która wyniosła 29 szt. a zarazem wskazano, iż wyliczony procent różnicy wyniósł 100%. Tym samym zgodnie z art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 640/2014 jeśli stwierdzone nieprawidłowości dotyczą więcej niż trzech zwierząt i ustalony procent obniżki przekracza 50% rolnikowi odmawia się przyznania płatności oraz nakłada karę administracyjną w wysokości odpowiadającej kwocie przypadającej na stwierdzoną różnicę zwierząt. W związku z powyższym zdaniem organu odmowa przyznania płatności spowodowana była zgłoszeniem do systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt dopiero w dniu 17 czerwca 2015 r., czyli po dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności, które miało miejsce w dniu 15 czerwca 2015 r. pomimo, iż przemieszczenie zwierząt nastąpiło już w dniu 12 czerwca 2015 r. Następnie organ stwierdził, iż również w zakresie płatności do krów sytuacja była analogiczna a odmowa przyznania płatności spowodowana była zgłoszeniem do systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt dopiero w dniu 17 czerwca 2015 r., czyli po dniu złożenia wniosku. Poza tym organ wyjaśnił, iż przyznanie płatności do zwierząt gatunku bydło domowe przysługuje rolnikowi, który spełnia warunki określone w art. 7 ust 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i który złożył wniosek o przyznanie tej płatności. Dodał także, że niespełnienie warunku "najpóźniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt" spowodowało odmowę przyznania płatności albowiem powyższy termin jest terminem materialno-prawnym i nie podlega przywróceniu. Jednocześnie organ uznał, że bezspornym był fakt dotrzymania przez stronę terminu wykonania obowiązku zgłoszenia przemieszczenia zwierząt jednakże stwierdził zarazem, iż zwierzęta winny być zgłoszone najpóźniej w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Podsumowując wyjaśniono, że płatności mogą być przyznawane rolnikom, spełniającym warunki ściśle określone przez prawo natomiast wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i na niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. W związku z powyższym organ uznał, że decyzja z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 została wydana zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie.
Pismem z dnia [...] r. A. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...], kwestionując odmowę przyznania dopłat do bydła i krów w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Jednocześnie skarżący wskazał, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R., w analogicznej sytuacji, przyznał M. J., w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności na rok 2015 w postaci: jednolitej płatności obszarowej, za zalesienie, redystrybucyjnej, do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych, do bydła i do krów. Poza tym wyjaśnił, iż decyzja z dnia [...] r. została wydana na tej samej podstawie prawnej co decyzja z dnia [...] r. W związku z powyższym skarżący wyraził niezrozumienie dla tych dwóch rozbieżnych rozstrzygnięć.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację i stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a.
Uwzględnienie skargi następuje zatem w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a.). Poza tym w przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.), natomiast jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem wyżej wskazanych zasad prowadzi do uznania, że organ administracji podejmując kwestionowane rozstrzygnięcie dopuścił się naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ponadto stosownie do treści art. 24 ust. 1 i ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności bezpośrednie oraz płatność niezwiązana do tytoniu są przyznawane w drodze decyzji. Od decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności niezwiązanej do tytoniu przysługuje odwołanie do dyrektora oddziału regionalnego Agencji.
W przedmiotowej sprawie A. J. wniósł skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...], którą odmówiono przyznania skarżącemu płatności do bydła i nałożono sankcję w wysokości 7.579,73 zł oraz odmówiono płatności do krów i nałożono sankcję w wysokości 9.428,40 zł a zarazem przyznano jednolitą płatność obszarową (45.474,59 zł), płatność za zazielenienie (30.501,15 zł), płatność redystrybucyjną (4.537,56 zł), płatność dla młodych rolników (12.784,03 zł), płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych (1.721,73 zł), jak również przyznano kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1.073,29 zł. Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący wniósł odwołanie wyłącznie w zakresie odmowy przyznania płatności do bydła i krów. Nie wniósł natomiast odwołania w zakresie przyznania: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, redystrybucyjnej, dla młodych rolników, do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych oraz odnośnie kwoty z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości (art. 127 § 1 k.p.a.) co oznacza, że może być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej jaką jest wniesienie odwołania i nie może być prowadzone z urzędu. Tym samym dopiero czynność strony, którą jest wniesienie odwołania powoduje, że organ II instancji może prowadzić postępowanie odwoławcze (o ile odwołanie wniesiono w terminie i nie zawiera braków formalnych wymagających uzupełnienia), co więcej - ma obowiązek ponownie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy może jednak orzekać tylko w granicach sprawy objętej odwołaniem, nie może natomiast orzekać w sprawie, która nie jest objęta zaskarżeniem. Organ odwoławczy nie jest związany uzasadnieniem wniesionego środka zaskarżenia, może, nawet powinien skontrolować postępowanie i decyzję pierwszoinstancyjną z punktu widzenia legalności, a także celowości i słuszności rozstrzygnięcia, niezależnie od tego, czy zarzuty w tym zakresie zostały podniesione czy też nie przez odwołującego, lecz jest związany zakresem zaskarżenia. Poza tym odwołanie powoduje wszczęcie postępowania odwoławczego oraz wskazuje jego zakres. W przypadku, gdy strona jednoznacznie w odwołaniu wskazuje, że zaskarża decyzję pierwszoinstancyjną w określonej części, to organ II instancji nie może wykroczyć poza wyznaczone granice kompetencji organu odwoławczego. W konsekwencji organ II instancji nie może poddać kontroli niezaskarżonej części decyzji organu I instancji i ponownie rozpatrzyć sprawę także w zakresie rozstrzygniętym niezaskarżoną częścią orzeczenia. W k.p.a., co prawda, nie ma przepisu dopuszczającego expressis verbis wniesienie odwołania tylko od części decyzji pierwszoinstancyjnej, to jednakże w orzecznictwie podnosi się, iż powyższe nie może wyłączać automatycznie takiej możliwości (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 556/06). Wobec tego przyjmuje się dopuszczalność zaskarżenia oraz wzruszenia decyzji jedynie w części – w sytuacji, gdy pozostałe zawarte w takiej decyzji rozstrzygnięcia mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2007 r., I OSK 556/06, wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 r., I OSK912/12, wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1987 r., IV SA 907/87). W postępowaniu odwoławczym nie jest zatem wyłączona zasada rozporządzalności. Od woli strony zależy bowiem wszczęcie tego postępowania oraz – co do zasady – także jego zakres. Jeżeli odwołujący jednoznacznie nie ogranicza swego żądania, to niewątpliwie należy przyjąć, że zaskarża on decyzję pierwszoinstancyjną w całości. Wówczas organ odwoławczy powinien ponownie rozpatrzyć całą sprawę administracyjną, która stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Natomiast w przypadku, gdy strona jednoznacznie w odwołaniu wskazuje, że zaskarża decyzję pierwszoinstancyjną w określonej części – mogącego, jak to wyżej wskazano, samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym – to organ II instancji nie może wykroczyć poza tak wyznaczone granice kompetencji organu odwoławczego. Oznaczałoby to bowiem działanie organu odwoławczego w tym zakresie ex officio, bez wniesionego w tej części odwołania, narażając organ na zarzut nieważności postępowania zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja organu I instancji w zakresie niezaskarżonym przez stronę staje się ostateczna z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania (art. 16 k.p.a.), zatem z tego też względu nie może zostać poddana kontroli w postępowaniu odwoławczym przez organ II instancji. Ustalenie zatem w sposób precyzyjny zakresu odwołania ma istotne znaczenie, gdyż określa granice orzekania przez organ II instancji.
W związku z powyższym zdaniem Sądu skoro skarżący jednoznacznie wskazał, iż wnosi odwołanie tylko w zakresie odmowy przyznania płatności do bydła i krów a zarazem jego argumentacja dotyczyła wyłącznie tej kwestii to tym samym w zakresie przyznania pozostałych płatności decyzja stała się ostateczna. Wobec tego wydanie przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. rozstrzygnięcia o treści: "utrzymuję w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C." należy uznać za nieprawidłowe rozpoznanie wyżej wymienionego odwołania i orzeczenie z urzędu a jednocześnie nie rozpatrzenie istoty wniesionego środka zaskarżenia.
W ocenie Sądu dostrzeżone uchybienie w pełni uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji albowiem organ II instancji rozstrzygając odwołanie naraził się na zarzut naruszenia art. 127 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie rozpoznał prawidłowo zakresu wniesionego odwołania.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w pkt. 1 wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższe uwagi wskazane przez Sąd i rozpoznać odwołanie we wskazanym zakresie.
O kosztach Sąd orzekł w pkt. 2 wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło