I SA/Gl 1213/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Pindel (spr.), Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2017 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2010 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 144 § 3 w związku z art. 144 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613, ze zm.; dalej: O.p.) – po rozpatrzeniu odwołania podatnika K. B. od decyzji Prezydenta Miasta M. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2010 r. w wysokości [...] zł – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny. Podatnik w dniu [...] r. złożył informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych podlegających opodatkowaniu, w której wskazał: - grunty pozostałe (566 m2); - budynek mieszkalny: 109,83 m2 o wysokości powyżej 2,20 m, 12,80 m2 o wysokości od 1,40 m do 2,20 m, 4,44 m2 o wysokości do 1,40 m, 44 m2 wynajęte innej osobie na prowadzenie działalności gospodarczej, 5,95 m2 powierzchni o przeznaczeniu innym niż wyżej wskazana (garaż). Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji ustalił podatnikowi wymiar podatku od nieruchomości za 2010 r., zgodnie ze złożoną informacją oraz z uwzględnieniem powierzchni gruntu uwidocznionej w ewidencji gruntów i budynków. W dniu [...] r. podatnik złożył korektę informacji podatkowej na dzień [...] r., w której wskazał do opodatkowania: - grunty pozostałe (616,63 m2); - budynki mieszkalne w tym: garaże stanowiące część budynku mieszkalnego, sutereny, poddasza użytkowe, kotłownie (łącznie 138,58 m2) w tym 125.78 m2 o wysokości powyżej 2,20 m oraz 12,80 m2 o wysokości od 1,40 m do 2,20 m. Ze złożonej korekty wynikało, że powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego jest mniejsza niż podatnik wskazał w informacji z dnia [...] r. o 44 m2 (uwzględniając przy wyliczeniach % powierzchni o wysokości 1,40 m do 2,20 m oraz wyłączając powierzchnię 4,40 m2 o wysokości do 1,40 m), natomiast powierzchnia użytkowa gruntów jest większa o 50,68 m2. Podatnik wyłączył z opodatkowania powierzchnię 44 m2 powierzchni budynku mieszkalnego, jednocześnie całość zadeklarował, jako budynki mieszkalne. Organ I instancji wznowił postępowanie podatkowe za rok 2010 i wydał w dniu [...] r. decyzję, którą uchylił dotychczasową decyzję wymiarową z dnia [...] r. częściowo uwzględniając korektę złożoną przez podatnika dotyczącą mniejszej powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego. Nie zgodził się z podatnikiem, że 44 m2 powierzchni budynku mieszkalnego nie było w 2010 zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Rozpoznając odwołanie SKO decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło wznowione postępowanie w sprawie stwierdzając, że nieskutecznie doręczono podatnikowi decyzję z dnia [...] r. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia podatnikowi wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2010. Następnie decyzją z dnia [...] r. ustalił podatnikowi wymiar podatku od nieruchomości za rok 2010 w wysokości 1.014 zł. Przyjął do opodatkowania łącznie 125,78 m2 o wysokości powyżej 2,20 m, w tym: 81,78 m2 z zastosowaniem stawki podatkowej dla budynków mieszkalnych, 44 m2 z zastosowaniem stawki podatkowej dla budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej przez inne osoby oraz 6,4 m2 powierzchni budynku mieszkalnego o wysokości od 1,40 m do 2,20 m (½ powierzchni 12,80 m2) z zastosowaniem stawki, jak dla budynków mieszkalnych. Do opodatkowania przyjęto również skorygowaną przez podatnika powierzchnię gruntów wynoszącą 616 m2. W odwołaniu podatnik zakwestionował ujęcie do wymiaru podatku powierzchni 44 m2 przyjmując stawkę podatkową dla budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na działalność gospodarczą. Podał, że od 2008 r. do nadal nie prowadzi działalności gospodarczej. Przyznał, że w dniu 21 listopada 2006 r. zawarł umowę najmu budynku mieszkalnego z firmą A. Sp. z o.o. (obecnie B. Sp. z o.o.), zgodnie z którą dopuścił prowadzenie działalności gospodarczej przez Spółkę w formie biura na powierzchni nie większej niż 44 m2, jednak według podatnika mimo wielu kontroli podatkowych, organ podatkowy I instancji nie był w stanie określić w jakiej części budynku znajduje się powierzchnia, na której rzekomo prowadzona jest działalność gospodarcza. SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Powołało przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (obecnie t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 716 ze zm.; dalej: u.p.o.l.), w brzmieniu obowiązującym w 2010 r. Ponadto powołał przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) tej ustawy stwierdzając, że część budynku mieszkalnego jest zajęta na biuro Spółki z o.o. B. za zgodą właściciela nieruchomości (podatnika). Nie wiąże się natomiast z samym posiadaniem (w sensie prawnym i faktycznym) nieruchomości przez przedsiębiorcę. Podkreśliło, że dom jednorodzinny przy ul. [...] w M. nie musi utracić swojej funkcji mieszkalnej, żeby w odniesieniu do jego części mogła mieć zastosowanie najwyższa stawka podatkowa. Nawiązując do przeprowadzonego postępowania dowodowego tj. przesłuchania świadka A. D. - Prezesa Firmy B. Sp. z o.o. prowadzącej działalność gospodarczą przy ul. [...] w M. od 1 września 2009 r. (złożonego pod odpowiedzialnością za składanie fałszywych zeznań) stwierdziło, że na terenie nieruchomości działalność prowadzą: "Dostępny Dom" Sp. z o.o. spółka komandytowa, "B A" Sp. z o.o. spółka komandytowa, "B B" sp. z o.o. spółka komandytowa oraz C. Sp. z o.o. Jednym z udziałowców Spółki C. jest właściciel nieruchomości (podatnik). Na terenie nieruchomości pracuje 5 pracowników; Biuro Obsługi Klienta działa w godz. od 8:00 do 16:00, znajduje się tam również archiwum firmy. Ponieważ podczas przeprowadzanych oględzin nieruchomości nie udało się jednoznacznie określić powierzchni zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej a właściciel nieruchomości również jej nie podał, do opodatkowania – według najwyższej stawki podatkowej - przyjęto powierzchnię 44 m2 zadeklarowaną w 2007 r. przez podatnika, jako zajętą na prowadzenie działalności gospodarczej przez inne osoby. Jest to również powierzchnia, która w umowie najmu budynku mieszkalnego została przewidziana na biuro. W skardze podatnik, zaskarżając w całości decyzję SKO, zarzucił jej naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego mających wpływ na wynik sprawy: 1) art. 1a ust. 1 pkt 3 i 4, art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2b u.p.o.l. poprzez błędne ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ przyjął dane niezgodne ze złożoną informacją IN-1 i niezgodnie ze stanem faktycznym, co spowodowało nieprawidłowe naliczenie podatku od nieruchomości wg stawki jak dla budynków mieszkalnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej; 2) art. 120, art. 122, art. 187 § 1 O.p. poprzez niezastosowanie procedur zawartych w przepisach postępowania podatkowego, polegające na pominięciu dowodów urzędowych pomimo posiadania ich przez organ podatkowy, tj. wypisów z ewidencji gruntów i budynków, jak również niezebranie i niezbadanie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego polegające na pominięciu wypisu z ewidencji gruntów i budynków; 3) art. 187 § 1 O.p. poprzez niezebranie i niezbadanie materiału dowodowego polegające na pominięciu wypisu z ewidencji gruntów i budynków; 4) art. 107 § 1 K.p.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego objawiające się brakiem wskazania uzasadnienia dotyczącego przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wypisowi z ewidencji gruntów i budynków oraz zapisom ir księdze wieczystej nieruchomości. Brak uzasadnienia prawnego, brak wyjaśnienia podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa; 5) art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez błędne jego niezastosowanie; 6) art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. Wbrew treści tego przepisu organ pominął ocenę wiarygodności i mocy dowodowej wypisu z rejestru gruntów i budynków i nie przeprowadził przeciwdowodu. Podkreślił, że zajmowany przez niego i rodzinę budynek ma charakter mieszkalny. Zaprzeczył, aby część jego budynku była przeznaczona na prowadzenie działalności gospodarczej. W jego ocenie należy ustalić bezpośredni związek między częścią budynku mieszkalnego a rodzajem prowadzonej działalności (powołał się na wyroki o sygn. akt: II FSK 460/08, SA/Wr 650/92, II FSK 667/09). Zaprzeczył, aby w budynku wydzielono jakąkolwiek powierzchnię z funkcji mieszkalnych. Do skargi załączył "Wypis z rejestru gruntów" oraz "Wypis z kartoteki budynków", z których wynika, że działka położona w M. przy ul. [...] posiada oznaczenie symbolem "B", zaś budynek tam posadowiony ma charakter mieszkalny. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżący wnosił i wywodził jak w skardze oraz złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Dodał, że z umowy zawartej z najemcą wynikało, że dopuszcza możliwość zajęcia 44 m2 tego lokalu, ale nigdy nie stwierdzono ile faktycznie najemca tej powierzchni zajmował. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż wskazano w skardze. Kontrolą Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – objęto decyzję określająca skarżącemu zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2010 r. Z okoliczności sprawy wynika, że wydana przez organ I instancji w dniu [...] r. decyzja określająca skarżącemu podatek od nieruchomości za 2010 r. nie weszła do obrotu, z uwagi na jej nieskuteczne doręczenie. Po wszczęciu przez organ I instancji postępowania podatkowego (postanowieniem z dnia 23 lipca 2015 r.), organ ten w dniu [...] r. ponownie wydał decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2010 r., od której skarżący wniósł odwołanie. Bezspornie zaś decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana w dniu [...] r. i doręczona podatnikowi w dniu [...] r. Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (w stanie prawnym obowiązującym w sprawie). Termin zobowiązania podatkowego w rozpoznawanej sprawie (dotyczącej 2010 r.) upływał z dniem 31 grudnia 2015 r. Zgodnie zaś z art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Decyzje, o których mowa w art. 67d, wiążą organ podatkowy od chwili ich wydania. Przedawnienie zobowiązań podatkowych oznacza, że po upływie określonego czasu, zobowiązanie podatkowe, chociaż niezapłacone, wygasa łącznie z odsetkami za zwłokę. Po upływie okresu przedawnienia z mocy prawa przestaje istnieć stosunek zobowiązaniowy pomiędzy podatnikiem i wierzycielem podatkowym. Wierzyciel, chociaż niezaspokojony, nie ma już podstaw do egzekwowania zobowiązania podatkowego. Dobrowolne spełnienie tego zobowiązania przez podatnika prowadzi do powstania nadpłaty, która podlega zwrotowi (por. L. Etel [w]: J. Brolik i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. V; LEX). Wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania podatkowego wygasa (wygaśnięcie nieefektywne) bez względu na to, czy dłużnik podatkowy powoła się na nie (por. J. Zubrzycki [w]: B. Adamiak i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz 2015, UNIMEX 2015, str. 401). Na rozprawie skarżący na pytanie Sądu podał, że nie pamięta czy uiścił podatek za badany rok podatkowy. Nie wynika to także wprost z akt administracyjnych, choć złożona przez podatnika w dniu [...] r. korekta "Informacji w sprawie podatku od nieruchomości", może wskazywać na jego zapłatę. Najistotniejszym skutkiem upływu terminu przedawnienia jest wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (art. 59 § 1 pkt 9 O.p.). Jest to skutek identyczny ze skutkiem zapłaty zobowiązania. Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 29 września 2014 r. uchwałę pełnego składu Izby Finansowej, sygn. akt II FPS 4/13 (publ. w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.), której teza brzmi: "w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r. po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej)". W uzasadnieniu powołanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny, nawiązując do uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt I FPS 1/12 podał, że przedawnienie zobowiązania jest także jedną z przyczyn umorzenia postępowania z urzędu, wymienioną wprost w art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej (w postępowaniu odwoławczym art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) tej ustawy). Powołany przepis nakazuje umorzenie postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, a w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przedmiotowe przesłanki umorzenia postępowania to brak przedmiotu postępowania, a więc brak sprawy podatkowej, która mogłaby stanowić ów przedmiot – sytuacja, gdy nie można ustalić bądź określić choćby jednego z elementów stosunku prawnego. Należy jednak mieć na uwadze, że pięcioletni termin przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega przerwaniu lub zawieszeniu w wypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 70 § 2 - § 6 O.p. Z akt sprawy nie wynika, czy nastąpiło zdarzenie, które przerwało bądź zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Ta okoliczność musi zatem zostać szczegółowo zbadana przez organ odwoławczy, który będzie ponownie rozpatrywał sprawę. Kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego ma bowiem kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych też względów przedwczesnym byłoby odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Sąd mając na uwadze sygnalizowaną kwestię konieczności zbadania przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącego w podatku od nieruchomości za 2010 r., na mocy art. 145 § pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 209 P.p.s.a. Zasądzone koszty postępowania obejmują zwrot wpisu od skargi.