II SA/Wa 2028/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Adam Lipiński, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego uchyla zaskarżone postanowienie. Komendant [...] Policji postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. nr [...], na podstawie art. 135k ust. 3 ustawy o Policji, odmówił przyjęcia odwołania J.S. od orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Rejonowy Policji [...] nr [...] z dnia [...] września 2016 r., ze względu na to, że zostało wniesione po terminie. W uzasadnieniu organ wskazał, że orzeczeniem nr [...] z dnia [...] września 2016 r. Komendant Rejonowy Policji [...] uznał [...] J.S. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu stanowiącego naruszenie dyscypliny służbowej i za powyższe wymierzył karę dyscyplinarną nagany. Przedmiotowe orzeczenie dyscyplinarne doręczono obwinionemu w dniu [...] września 2016 roku, co potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym poświadczeniu odbioru. Orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] września 2016 r. doręczono także w dniu [...] września 2016 r. ustanowionemu obrońcy obwinionego - adwokatowi. Komendant [...] Policji wskazał, że w dniu [...] września 2016 r. w urzędzie pocztowym obrońca obwinionego złożył od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie, w którym wniósł o uniewinnienie obwinionego od zarzucanego mu czynu, względnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Komendant Rejonowy Policji [...] przekazując odwołanie organowi II instancji, wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia. Komendant [...] Policji odmawiając przyjęcia odwołania wskazał, że zgodnie z treścią art. 135k ust. 1 ustawy o Policji postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Natomiast, zgodnie z brzmieniem przepisu art. 135f ust. 6 cytowanej ustawy o Policji orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Organ podał, że przytoczone powyżej przepisy jednoznacznie wskazują, jaki termin należy zachować przy składaniu odwołania. [...] wskazał, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne doręczono [...] J.S. w dniu [...] września 2016 r. Zatem ustawowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] września 2016 roku. Odwołanie od orzeczenia organu I instancji obrońca obwinionego złożył w dniu [...] września 2016 roku (data stempla pocztowego). [...] stwierdził, że odwołanie obrońcy obwinionego wpłynęło do przełożonego, który wydał orzeczenie w I instancji, po przekroczeniu terminu zawitego, określonego w treści art. 135k ust. 1 ustawy o Policji. Wskazał, że stosownie do treści art. 135k ust. 3 ustawy o Policji wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Postanowienie Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2016 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi J.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucił: 1. obrazę art. 135k ust 1 ustawy o Policji przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowym przypadku zaszły przesłanki wymienione w przedmiotowym przepisie do uznania, że obwiniony uchybił terminowi do złożenia odwołania od orzeczenia I instancji w sytuacji, kiedy obrońca nie miał jakiejkolwiek wiedzy o doręczeniu obwinionemu orzeczenia w innej dacie aniżeli doręczenie które nastąpiło skarżącemu, co wyklucza zasadność uznania wniesienia odwołania po upływie terminu zawitego, a co jednocześnie rażąco narusza prawo do obrony skarżącego wskutek braku jednolitości obliczania terminu do złożenia odwołania przez stronę reprezentowaną przez obrońcę oraz przez samego skarżącego, 2. obrazę art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. i art. 77 k.p.a. przez ich błędne zastosowanie i uznanie, że organ administracyjny należycie i wyczerpująco poinformował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego w sytuacji, kiedy zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, ze Komendant Rejonowy Policji nie pouczył skarżącego o terminie do złożenia odwołania i specyficznego sposobu jego obliczania w sytuacji posiadania obrońcy, czym naraził skarżącego na pozbawienie prawa do obrony łamiąc konstytucyjną zasadę wyrażoną w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP, 3.   brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego w sprawie i oparcie orzeczenia o błędne przesłanki i okoliczności w sprawie w tym w szczególności błędne ustalenie przez organ administracyjny zaistnienia przesłanki do odrzucenia odwołania, choć złamana została konstytucyjna zasada prawa do obrony, gdzie skarżący pomimo złożenia odwołania przez swojego obrońcę w terminie 7 dni od daty pokwitowania doręczenia orzeczenia pozbawiony został jednak prawa do sprawiedliwego procesu oraz prawa do rozpoznania sprawy przez organ II instancji. Jednocześnie, skarżący wniósł o skierowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją RP treści art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, jako, że według skarżącego łamie on konstytucyjne prawo do obrony i sprawiedliwego procesu. W uzasadnieniu wskazał, że wbrew uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia skarżący nie uchybił terminowi do złożenia odwołania od orzeczenia Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] września 2016 r. Okoliczność, że skarżący pokwitował wcześniej odbiór orzeczenia w żaden sposób nie wpływa na 7 dniowy termin do złożenia odwołania dla obrońcy, gdyż skarżący J.S. nie został pouczony o sposobie obliczania terminu do złożenia odwołania w sytuacji posiadania obrońcy. Brak takiego pouczenia załączonego przy orzeczeniu zwalnia jego obrońcę od konieczności obliczania terminu na wniesienie odwołania od dnia pokwitowania tegoż osobiście przez skarżącego zwłaszcza, że obrońca nie miał wiedzy kiedy skarżący pokwitował osobiście odbiór orzeczenia w swojej sprawie. Komendant [...] Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu braku wiedzy pełnomocnika o doręczeniu orzeczenia obwinionemu w innym terminie wskazał, że kwestia komunikacji pomiędzy obrońcą i obwinionym, czy raczej brakiem należytej komunikacji, która skutkowała niezłożeniem odwołania w terminie nie może rodzić ponadustawowego uprzywilejowania. Podniósł, że skarżący powierzając prowadzenie swoich spraw obrońcy winien liczyć się z tym, że wszelkie jego działania, jak również zaniechania w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą przynosić skutek prawny wobec mocodawcy. [...] nie zgodził się z zarzutem braku wiedzy obwinionego o sposobie obliczania terminów. Wskazał, że stosowne pouczenie zawarte zostało w postanowieniu Komendanta Rejonowego Policji [...] o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, które skarżący otrzymał w dniu [...] sierpnia 2016 roku, co potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów k.p.a. organ wskazał, że odpowiedzialność dyscyplinarną i karną policjantów normują przepisy rozdziału 10 ustawy o Policji. Przewidziana w nim procedura oraz przepisy prawa materialnego niemal kompleksowo regulują kwestię odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów. Regulacja ta jedynie w zakresie przewidzianym w art. 135p ust. 1 ustawy o Policji, tj. dotyczącym wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych, zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów kpk. Powołana ustawa o Policji nie odsyła w zakresie w niej nieuregulowanym do przepisów kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym tej sprawy, Komendant [...] Policji odmawiając przyjęcia odwołania z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia, naruszył przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 135 k ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t.j. Dz. U. z 2015 roku poz. 355 ze zm.), wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie do art. 135k ust. 1 powołanej ustawy, postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji (art. 135 k ust. 2). Ustawodawca zdecydował jednocześnie, że udział obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym nie wyłącza osobistego działania w nim obwinionego (art. 135f ust. 5). Przepis art. 135f ust. 6 stanowi zaś, że orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do wniesienia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. W świetle powyższego, termin do wniesienia odwołania otwiera się tylko jeden raz, zarówno dla obwinionego jak i jego obrońcy. Momentem tym jest dokonanie skutecznego doręczenia odpisu orzeczenia dyscyplinarnego albo obwinionemu policjantowi albo jego obrońcy, w zależności od tego, które doręczenie nastąpiło wcześniej. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że orzeczenie dyscyplinarne doręczone zostało zarówno obwinionemu, jak i jego obrońcy, przy czym wcześniej doręczono je obwinionemu, tj. w dniu [...] września 2016 r. Obrońcy doręczono orzeczenie dyscyplinarne w dniu [...] września 2016 r. Termin do wniesienia odwołania rozpoczął zatem swój bieg od dnia doręczenia orzeczenia obwinionemu i upłynął w dniu [...] września 2016 r. Odwołanie złożone zostało przez obrońcę obwinionego w dniu [...] września 2016 r. Wobec powołanych wyżej, szczególnych uregulowań ustawy o Policji, na organie spoczywał obowiązek wyczerpującego pouczenia zarówno obwinionego, jak i jego pełnomocnika, o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania. Takie pouczenie powinno zdaniem Sądu zostać zawarte w orzeczeniu dyscyplinarnym, gdyż stanowi jego obligatoryjny element. Obowiązek pouczenia w orzeczeniu dyscyplinarnym wynika wprost z treści art. 135 j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji, zgodnie z którym, orzeczenie powinno zawierać pouczenie o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania. Nie stanowi zatem w ocenie Sądu wypełnienia obowiązku pouczenia w orzeczeniu dyscyplinarnym, zamieszczenie treści art. 135f ust. 6 ustawy o Policji w innym piśmie skierowanym wcześniej do policjanta. W niniejszej sprawie Komendant Rejonowy Policji [...] w orzeczeniu dyscyplinarnym z dnia [...] września 2016 r. nr [...] nie zawarł prawidłowego (pełnego) pouczenia, o którym stanowi w art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji, co nie zostało wzięte pod uwagę przez Komendanta [...] Policji. Organ I instancji pouczył jedynie, że od tego orzeczenia obwinionemu przysługuje prawo wniesienia odwołania do Komendanta [...] Policji, za jego pośrednictwem, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odwołania. Pominął natomiast pozostałe wymogi pouczenia wynikające z art. 135 f ust. 6 ustawy o Policji, bo tak należy potraktować wykreślenie przez organ I instancji z pouczenia informacji o treści tego przepisu. Zdaniem Sądu, uchybienie polegające na pominięciu w pouczeniu orzeczenia dyscyplinarnego jego istotnych elementów, wskazujących na dzień otwarcia się terminu do wniesienia odwołania, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Raz jeszcze wskazania wymaga, że prawidłowe (pełne, wyczerpujące) pouczenie powinno być zawarte, zgodnie z powołanym wyżej przepisem, w orzeczeniu dyscyplinarnym, od którego przysługuje odwołanie. Wcześniejsza informacja nie zwalniała zatem organu z obowiązku udzielenia obwinionemu i jego obrońcy w orzeczeniu dyscyplinarnym prawidłowego (wyczerpującego) pouczenia w przedmiocie prawa odwołania. Podkreślenia wymaga przy tym, że ustawa o Policji nie wyłącza obowiązku zawarcia w orzeczeniu dyscyplinarnym prawidłowego (pełnego) pouczenia w sytuacji, gdy obrońcą obwinionego jest adwokat, czy radca prawny (v. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 156/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Za niezasadny Sąd uznał natomiast zarzut naruszenia przepisu art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8, art. 9, art. 75 k.p.a. i art. 77 k.p.a., albowiem, jak trafnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, przepisy k.p.a. nie znajdują zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym policjantów. Sąd nie znalazł też w tej sprawie podstaw, aby wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, jak wynika z przedstawionych wyżej rozważań, miało bowiem niewłaściwe zastosowanie przez organ przepisów postępowania, tj. art. 135k ust. 1 w zw. z art. 135j ust. 2 pkt 7 i art. 135f ust. 6 ustawy o Policji. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w wyroku.