VII SA/Wa 864/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, sędzia WSA Tomasz Stawecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia R. M. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nakładającego na R. M. obowiązek przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na nieruchomości przy ul. [...] w [...] wraz z inwentaryzacją lokalu i uwzględnieniem wentylacji lokalu w terminie dwóch miesięcy od dnia, kiedy postanowienie stanie się ostateczne - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ drugiej instancji wskazał, że w piśmie z dnia 24 września 2015 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego [...] Administracja Osiedla "[...]" zgłosiła fakt wykonania samowolnej przebudowy lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] wnosząc o przeprowadzenie postępowania administracyjnego w celu przywrócenia układu pomieszczeń do stanu pierwotnego, co umożliwi podłączenie przewodów wentylacji grawitacyjnej w sposób zgodny z warunkami technicznymi i projektem budowalnym. W wyniku podjętych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego [...] czynności wyjaśniających w dniu 24 listopada 2015 r. ustalono, że lokal mieszkalny nr [...] usytuowany jest na ostatnich dwóch kondygnacjach tj. 4 i 5 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Składa się z czterech pokoi, oddzielnej łazienki i oddzielnego wc, otwartej kuchni połączonej z pokojem wypoczynkowym (kondygnacja 4) oraz trzech pokoi i łazienki (kondygnacja 5). W trakcie przeprowadzonych oględzin dokonano porównania aktualnego stanu aranżacyjnego lokalu z przedłożoną do akt sprawy dokumentacją projektową. Stwierdzono następujące zmiany: 1. zlikwidowano ścianę oddzielającą pokój wypoczynkowy od holu wyjściowego, 2. przeniesiono schody wyjściowe prowadzące na wyższe kondygnacje z pokoju wypoczynkowego na hall wejściowy - na wprost drzwi wejściowych, 3. usunięto ścianę oddzielającą kuchnię od hallu wejściowego i pokoju wypoczynkowego, tworząc tzw. otwartą kuchnię, 4. zmieniono usytuowanie wlotu do przewodu wentylacyjnego ze ściany przeniesiono na sufit (pomieszczenie kuchni). Ponadto ustalono, że zgodnie z przedłożoną dokumentacją drugą kondygnacją lokalu powinna być antresola, która aktualnie posiada przegrody ścienne. W trakcie oględzin właścicielka lokalu oświadczyła, iż wykonano dodatkowe dwa okna połaciowe nad antresolą i nie zrealizowano będącego w projekcie tarasu przylegającego do antresoli. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego sprawy zapadło opisane powyżej postanowienie organu pierwszej instancji. Rozpoznając zażalenie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że orzeczenie organu pierwszej instancji odpowiada przepisom prawa. Stwierdzono liczne samowolnie wykonane w przedmiotowym lokalu roboty budowlane niezgodne z pierwotnym projektem budowlanym. Organ powiatowy zasadnie zatem wszczął postępowanie administracyjne w oparciu o art. 50 - 51 ustawy Prawo budowlane. W związku z tym, że ww. roboty budowlane zostały już zakończone nie było potrzeby wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania robót budowlanych na podstawie art. 50 wyżej wymienionej ustawy . Wobec tego, że same oględziny nie dawały podstaw do rozstrzygnięcia wątpliwości co do prawidłowości wykonania ww. robót budowalnych, zasadnie postanowieniem opartym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane zobowiązano R. M. do przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót wraz z inwentaryzacją lokalu i uwzględnieniem wentylacji budynku, c.o. Organ przywołał art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane - organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że ujawniony przez organ I instancji zakres nieprawidłowości w stanie technicznym przedmiotowego obiektu wykluczał dokonanie samodzielnie przez organ pierwszej instancji oceny możliwości doprowadzenia ww. robót do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami. Także wątpliwości organu powiatowego co do jakości wyrobów budowlanych, oraz robót budowlanych, ich stanu technicznego należy uznać za uzasadnione. Z racji bowiem samowolnego wykonania robót, nie jest organowi wiadome, czy były one wykonywane pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia oraz czy zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną oraz czy zastosowano wyroby budowlane o właściwych parametrach. Odnosząc się do argumentów strony przedstawionych w zażaleniu organ drugiej instancji wskazał, że w niniejszym postępowaniu organ wojewódzki nie zajmuje się rozstrzyganiem sporów osobistych skarżącej zarówno z innymi osobami fizycznymi, jak i organami administracji publicznej. Jeżeli odwołująca uważa, że jej dobra osobiste zostały naruszone poprzez działanie innych podmiotów ma prawo wystąpienia na drogę procesu cywilnego z powództwem cywilnym. Ponadto, nie jest uzasadnione przeprowadzanie na tym etapie postępowania dowodowego z przesłuchania świadka oraz z dokumentacji innych mieszkań budynku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła R. M.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. - zasady prawdy obiektywnej, poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności niewyjaśnienia czy wykonanie budynku (inwentaryzacja lokalu) jest zgodne z planem pierwotnym;·art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie zobowiązania Spółdzielni mieszkaniowej do przedstawienia projektu wykonawczego budynku oraz decyzji zezwalającej na zmiany konstrukcyjne budynku;·art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy udowodniono R. M. wykonanie robót budowlanych w warunkach samowoli budowlanej, w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika jakoby ta dokonała jakiejkolwiek przebudowy lokalu, w tym przemieszczenia wlotu do przewodu wentylacyjnego ze ściany na sufit w pomieszczeniu kuchni;·art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto, skarżąc zarzuciła ww. postanowieniu naruszenie przepisu prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdy przepis ten odnosi się do inwestora, w związku z czym nie może mieć zastosowania do skarżącej,·art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na zobowiązaniu skarżącej do przedłożenia dokumentów, podczas gdy obowiązek wykonania określonych czynności, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2, odnosi się do czynności w znaczeniu materialnym, a nie do czynności procesowych. W świetle art. 51 ust. 1 pkt 2 nałożenie obowiązku nie może polegać na zobowiązaniu do dostarczenia dokumentów, ekspertyz, gdyż nie jest to wystarczające do doprowadzenia do stanu zgodności z prawem. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Stanowisko skarżącej znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi popartym złącznikami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa. Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, przyjmuje za własne. Sąd stwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne było wydanie orzeczenia z rozstrzygnięciem jak w postanowieniu organu pierwszej instancji. Opisany szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przepis art. 81c ust. 2 ww. ustawy zamieszczony został w rozdziale 8 ustawy - Prawo budowlane zatytułowanym "Organy administracji architektoniczno-budowanej i nadzoru budowlanego". Jest to rozdział obejmujący przepisy ustrojowe i kompetencyjne organów budowlanych. Przepis zatem ma charakter ogólny i znajduje zastosowanie w przypadku, gdy na mocy przepisu szczególnego organ budowlany żąda dostarczenia dokumentów wskazanych w art. 81 c. Zdaniem Sądu, na podstawie wyników postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, uprawnione były ustalenia, że w przedmiotowym lokalu doszło do robót budowlanych zrealizowanych bez stosownego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. W kontrolowanym postanowieniu nie doszło do naruszenia zasad postępowania opisanych w art. 7, art. 77 k.p.a. Postępowanie dowodowe odpowiada tym przepisom. Dokonano oględzin z udziałem skarżącej, organ dysponował projektem budowlanym i w oparciu o ten dokument miał podstawy do zakwalifikowania ww. robót budowlanych jako niezgodnych z projektem, a wobec braku dokumentów potwierdzających ich następczą legalność do oceny, że zostały zrealizowane w warunkach samowoli budowlanej. To zaś w pełni uzasadniało wdrożenie trybu z art. 50 - 51 ustawy Prawo budowlane, a w jego ramach wydania nakazu na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Trybem naprawczym przewidzianym w art. 50-51 ustawy Prawo budowlane objęte są wszystkie te przypadki, kiedy wykonano roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a prace te nie polegały na budowie obiektu budowlanego lub jego części. Sąd podziela stanowisko organu - bezsprzecznie zakres i charakter robót pozwalały na ocenę, że może mieć zastosowanie przepis art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Ustalono wykonanie robót w postaci: zlikwidowania ściany oddzielającej pokój wypoczynkowy od hallu wyjściowego, przeniesienia schodów wejściowych prowadzących na wyższe kondygnacje z pokoju wypoczynkowego na hall wejściowy - na wprost drzwi wejściowych, usunięcia ściany oddzielającej kuchnię od hallu wejściowego i pokoju wypoczynkowego, zmiany usytuowania, wlotu do przewodu wentylacyjnego - ze ściany przeniesiono na sufit (pomieszczenie kuchni), wykonania dodatkowych dwóch okien połaciowych nad antresolą i braku realizacji będącego w projekcie tarasu przylegającego do antresoli. Organy nadzoru budowlanego mają charakter wyspecjalizowany ale nie zawsze jego przedstawiciele mają możliwość oparcia się li tylko na oględzinach i własnej wiedzy. I tak było w okolicznościach niniejszej sprawy. Zaistniały uzasadnione, zatem kwalifikowane wątpliwości co do prawidłowości wykonania robót w zakresie nałożonego obowiązku. Nakaz w ww. trybie, mógł zostać nałożony na skarżącą jako właścicielkę przedmiotowego lokalu. Ta bowiem od swojej poprzedniczki prawnej nabyła ogół praw ale i obowiązków związanych z lokalem i obecnie odpowiada za jego stan w świetle ustawy Prawo budowlane. Postępowanie w sprawie likwidacji samowoli budowlanej, zatem także nałożenie obowiązku, o którym mowa w art. 81c ust 2 ustawy Prawo budowlane, dotyczy obowiązku prawnego podmiotów, wobec których organ nadzoru budowlanego może orzec nakaz likwidacji samowoli budowlanej czy to w postępowaniu legalizacyjnym czy w postępowaniu naprawczym. Katalog tych podmiotów określa art. 52 ustawy Prawo budowlane stanowiąc - inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w m.in. w art. 51 tej ustawy. Realizacja samowoli budowlanej i następnie zbycie nieruchomości, na której jest ona zlokalizowana determinuje, że stroną postępowania zmierzającego do wydania związanego z tym nakazu powinien być nowy właściciel, jako jedyny uprawniony do ich wykonania. Kwestia roszczeń nabywcy wobec zbywcy – inwestora, stanowi ewentualne roszczenie cywilnoprawne, które może być dochodzone w trybie cywilnoprawnym. W sposób oczywisty, podnoszony w skardze fakt corocznych przeglądów kominiarskich nie pozostaje w związku z okolicznością zgodności z projektem budowlanym usytuowania otwór dla wentylacji grawitacyjnej w suficie kuchni w mieszkaniu skarżącej. Dodatkowo Sąd podkreśla - art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane określa tryb żądania przez właściwy organ dostarczenia wymaganych ocen technicznych i ekspertyz. Umożliwia to zebranie przez organ administracji materiału dowodowego niezbędnego do dokonania porównania stanu faktycznego z wzorcem wynikającym z określonej normy Prawa budowlanego i w efekcie ewentualnie wydania decyzji mającej na celu usunięcie stwierdzonej nieprawidłowości. Tak więc dopiero przedstawienie przez osoby zobowiązane w tym trybie żądanej oceny technicznej pozwoli na zajęcie stanowiska merytorycznego w tej sprawie. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.