II GSK 2875/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 31 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 19/17 w sprawie ze skargi S.R. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii niewłaściwej jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S.R. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S.R. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii niewłaściwej jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Pomorski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Gdańsku decyzją z [...] grudnia 2015 r. wymierzył S.R. karę pieniężną z tytułu wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej. Decyzja została wysłana na adres głównego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej strony i doręczona w dniu 18 stycznia 2016 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, powoływanej dalej jako k.p.a.). Strona pismem z 25 sierpnia 2016 r. zwróciła się do Inspektora o doręczenie decyzji z [...] grudnia 2015 r. Odpis tej decyzji został odebrany przez pełnomocnika strony w dniu 6 września 2016 r. W dniu 20 września 2016 r. S.R. złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając, że została ona nieprawidłowo doręczona na adres prowadzonej działalności gospodarczej, podczas gdy w jego ocenie powinna być doręczona w miejscu pracy albo w miejscu zamieszkania. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ podniósł, że adnotacja na kopercie wskazuje na dwukrotne awizowanie w dniach 4 i 12 stycznia 2016 r., ze względu na nieobecność adresata. Przesyłki nie podjęto w terminie i w dniu 19 stycznia 2016 r. zwrócono ją nadawcy. W związku z tym Prezes UOKiK przyjął, że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 1 lutego 2016 r. Tymczasem przesyłkę zawierającą odwołanie nadano w dniu 20 września 2016 r., a zatem odwołanie zostało złożone po upływie ustawowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę S.R. na powyższe postanowienie podał, że skarżący jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, a w związku z tym pisma w postępowaniu administracyjnym należało doręczać mu tak jak osobie fizycznej. Kwestię doręczania pism osobom fizycznym reguluje art. 42 k.p.a., zgodnie z którym pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zasada ta doznaje ograniczenia jedynie wówczas, gdy strona postępowania spośród miejsc wymienionych w art. 42 § 1 k.p.a. wybiera i wskazuje adres do doręczeń. Sąd I instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie we wpisie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) adres głównego miejsca wykonywania działalności został wskazany również jako adres do doręczeń. Nie można zatem zarzucić Inspektorowi, że dokonał doręczenia decyzji na nieprawidłowy adres, skoro adres taki został przez skarżącego podany jako adres do korespondencji. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej nie zobowiązuje przedsiębiorcy do podawania adresu zamieszkania przy wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, nie jest on również w tej ewidencji uwidaczniany. Żaden przepis nie nakłada natomiast na organ obowiązku samodzielnego ustalania adresu przedsiębiorcy (osoby fizycznej), w sytuacji gdy w CEIDG podany jest adres do korespondencji. Fakt dwukrotnego awizowania przesyłki zawierającej decyzję Inspektora, skierowanej na adres głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej, dawał, w ocenie Sądu I instancji, podstawę do uznania, że została ona w trybie fikcji doręczenia skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 18 stycznia 2016 r. S.R. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: a) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), w zw. z naruszeniem art. 42 § 1 oraz art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 k.p.a. Sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni wymienionych przepisów k.p.a. i uznał, że pomimo wysłania decyzji na adres działalności gospodarczej skarżącego, zamiast jego miejsca zamieszkania lub pracy, doszło do skutecznego doręczenia zastępczego. Wskutek błędnej wykładni powołanych przepisów proceduralnych Sąd I instancji niezasadnie uznał, że skarżone postanowienie jest prawidłowe i skargę oddalił; b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 129 § 2 k.p.a. wskutek uznania, że odwołanie skarżącego zostało wniesione z przekroczeniem terminu i w konsekwencji niezasadne oddalenie skargi. W piśmie z dnia 13 lipca 2017 r. skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie oświadczył, że nie sprzeciwia się rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego, tym samym zaistniały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna S.R. nie ma uzasadnionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku. W ramach zarzutów kasacyjnych podniesiono naruszenie przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 42 § 1 i art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 k.p.a., polegające na wadliwej wykładni przepisów k.p.a. sprowadzającej się do przyjęcia, że decyzja nakładająca na skarżącego kasacyjnie karę doręczana na adres powadzenia działalności gospodarczej, była doręczona prawidłowo, skoro podmiotem prowadzącym tę działalność była osoba fizyczna, a decyzji nie doręczono jej w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, bo w ocenie skarżącego kasacyjnie miejscem pracy dla niego nie jest miejsce prowadzenia działalności. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu zaprezentowanego w skardze kasacyjnej, zgodnie z którym decyzja nakładająca karę powinna być doręczona S.R. w miejscu zamieszkania, a nie miejscu prowadzenia działalności, gdyż to miejsce nie było miejscem pracy dla skarżącego kasacyjnie. NSA podziela stanowisko prezentowane w uzasadnieniu skarżonego wyroku, że dla przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, pisma w postępowaniu administracyjnym doręcza się w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy. Zatem w tym zakresie mają zastosowanie ogólne zasady doręczania pism. W sytuacji, gdy osoba fizyczna nie wykazuje miejsca doręczeń pism, wybór należy do organu. Jednak w rozpoznawanej sprawie, co wymaga podkreślenia, skarżący w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, poza wskazaniem adresu głównego miejsca wykonywania działalności, podał również adres do doręczeń. W obu przypadkach było to: [...]. W toku postępowania administracyjnego strona nie podała żadnego innego adresu, na który organ miałby doręczać korespondencję. Powyższe świadczy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie tylko o tym, że organ mógł doręczyć decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. na adres podany jako adres wykonywania działalności gospodarczej, ale że był do tego zobowiązany, ponieważ to właśnie ten adres sam skarżący określił jako adres do doręczeń. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że dla oceny prawidłowości skarżonego postanowienia wskazana okoliczność jest przesądzająca, toteż za zbędne należało uznać te wątki uzasadnienia, które dodatkowo odnosiły się do zakresu danych adresowych z rejestru CEIDG, jednak dla oceny wyroku te rozważania nie miały żadnego znaczenia, a skarga kasacyjna nie podnosiła w tym zakresie zarzutu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).