II SA/Rz 1013/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu WG od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 marca 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi WG na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] maja 2016 r. nr [.] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Wyrokiem z dnia 16 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę WG na opisaną w sentencji decyzję. Na wniosek skarżącego sporządzono uzasadnienie tego orzeczenia, które doręczono mu w dniu 27 lutego 2017 r. W dniu 15 marca 2017 r. wpłynął do Sądu wniosek WG o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 21 marca 2017 r. referendarz sądowy w punkcie I umorzyła postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a w punkcie II odmówiła ustanowienia radcy prawnego. Referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez skarżącego informacji ustaliła, że wnioskodawca mieszka z żoną w mieszkaniu o pow. 32 m2. Pobiera rentę w wysokości 2080 zł, a żona rentę w kwocie 918 zł. Wydatki rodziny obejmują: czynsz za mieszkanie – 460,07 zł, rata kredytu – 411,37 zł, ubezpieczenie – 91,34 zł, media – 70 zł, telefon – 49,90 zł, lekarstwa – 250 zł, wyżywienie, środki czystości i artykuły gospodarstwa domowego – 800 zł, paliwo – 100 zł. Wnioskodawca wydatkował również na turnus rehabilitacyjny – 2400 zł, ubezpieczenie i przegląd techniczny samochodu – 450 zł, dojazd do lekarzy – 450 zł. Cierpi na chorobę nowotworową, w związku z którą ponosi znaczne koszty leczenia. Mając to na względzie uznano, że rozpatrzenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych było zbędne, ponieważ strona skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) zwanej dalej "Ppsa". Postępowanie w tym zakresie podlegało zatem umorzeniu. W pozostałym zakresie wnioskodawca nie wykazał zaś przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. Rodzina dysponuje bowiem miesięcznym dochodem wynoszącym 2998 zł, a zadeklarowane wydatki wynoszą około 2500 zł. Ma zatem możliwość poniesienia wydatku na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru zwłaszcza, że wydatku na spłatę kredytu czy opłacenie ubezpieczenia nie można było uznać za wydatki konieczne, które związane byłyby z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych. Z zachowaniem ustawowego terminu WG od orzeczenia tego wniósł sprzeciw. Podał, że wniosek o prawo pomocy wypełnił mu radca prawny, dlatego ubiegał się o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Sam nie wiedział, że korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Nie jest jednak w stanie ponieść wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, ponieważ znaczne środki wydatkują z żoną na leczenie, w tym związane z rozpoznanym nowotworem wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Nie zna zaś kwot, jakie będzie musiał wydatkować na leczenie w przyszłości. Kredyt zaciągnął natomiast na wykup mieszkania i będzie go spłacać do 2021 r. Ubezpieczenie opłaca ze względu na ryzyko śmierci. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 Ppsa). Z uwagi na przedmiot sprawy z zakresu pomocy społecznej z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) Ppsa skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych i dlatego rozpoznanie wniosku w tym zakresie było zbędne w rozumieniu art. 249a Ppsa. Postępowanie podlegało zatem umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Jeżeli chodzi natomiast o wniosek dotyczący ustanowienia pełnomocnika z urzędu to w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że z mocy art. 262 Ppsa, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Będąc związanym żądaniem wniosku referendarz sądowy winien zatem rozpoznać go przez pryzmat przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa, przewidzianych dla prawa pomocy w zakresie całkowitym, a nie w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. Wszak ewentualne uwzględnienie wniosku i ustanowienie dla strony korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych pełnomocnika oznaczałoby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na trafność rozstrzygnięcia, ponieważ przesłanki prawa pomocy w zakresie całkowitym są bardziej restrykcyjne, aniżeli w przypadku zakresu częściowego. Obowiązkiem skarżącego było wykazanie ziszczenia się w jego przypadku przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa, tj. że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności tych jednak nie wykazał, a zatem zaskarżone postanowienie uznać należało za prawidłowe także jeżeli chodzi o punkt II orzeczenia. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych, z którego skarżący korzysta na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) Ppsa oznacza, że nie jest on zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Jedyny zaś wydatek może wiązać się z wynagrodzeniem zawodowego pełnomocnika. Sytuacja majątkowa przedstawiona przez wnioskodawcę nie pozwalała przyjąć, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rodzina ma bowiem zaspokojone potrzeby mieszkaniowa, a jej miesięczny, stały dochód wynosi około 3 000 zł. Suma zadeklarowanych wydatków nie pochłania całości dochodu, a niektóre z podanych wartości nie mogą być uznane za wydatki konieczne do podstawowego utrzymania. O ile jeszcze w kategorii tej może mieścić się wydatek na spłatę kredytu mieszkaniowego, jeżeli mowa będzie o jedynym lokalu mieszkalnym danej osoby, o tyle wydatki na ubezpieczenie nieobowiązkowe do takich zaliczyć nie można. W sprzeciwie wskazano ponadto, że wnioskodawca korzystał już z pomocy radcy prawnego, a za poradę prawną zapłacił 100 zł. Okoliczności te dowodzą, że wnioskodawca ma zdolność pokrycia pewnych kosztów postępowania sądowego, a zatem brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o ustanowienie radcy prawnego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.