II FZ 668/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia doradcy podatkowego I. K. na postanowienie z pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 358/17 w zakresie przyznania zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 13 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. wraz z opłatą prolongacyjną oraz zmiany wcześniejszej decyzji w części dotyczącej terminu płatności 18-ej raty wraz z opłatą prolongacyjną postanawia oddalić zażalenie. 1. Wyrokiem z 18 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 358/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 13 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. wraz z opłatą prolongacyjną oraz zmiany wcześniejszej decyzji w części dotyczącej terminu płatności 18-ej raty wraz z opłatą prolongacyjną oraz przyznał doradcy podatkowemu I. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług oraz kwotę 10,40 zł (dziesięć złotych i czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. O należnym pełnomocnikowi z urzędu skarżącej wynagrodzeniu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 roku w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U nr 31, poz. 153 ze zm.). W ramach zwrotu wydatków WSA przyznał pełnomocnikowi skarżącej kwotę 10 złotych 40 groszy tytułem opłat pocztowych. W pozostałym zakresie (zwrot kosztów dojazdu) wniosek pełnomocnika nie został uwzględniony. Warunkiem bowiem zwrotu niezbędnych wydatków jest prawidłowe ich udokumentowanie, a udokumentowaniem takim nie jest przedstawienie ksero dowodu rejestracyjnego samochodu będącego w posiadaniu pełnomocnika. 2. W zażaleniu na postanowienie w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu doradca podatkowy zarzucił naruszenie art. 250 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasądzenie niezbędnych i udokumentowanych wydatków przedstawionych Sądowi pierwszej instancji. Zarzucono również naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewskazanie, dlaczego WSA uznał wydatki za nieprawidłowo udokumentowane. Doradca podatkowy wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie orzeczenia o przyznaniu wynagrodzenia powiększonego dodatkowo o 309,24 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten stosuje się odpowiednio do postanowień, o czym mowa w art. 166 p.p.s.a. "Odpowiednio" zaś nie oznacza zawsze "wprost". Odpowiednie stosowanie danego przepisu może bowiem oznaczać również brak jego zastosowania w danych okolicznościach czy też częściowe zastosowanie. Te jednak wymogi, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały w zakresie postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia wystarczająco spełnione. Autor zażalenia nie wykazał zaś, aby ewentualne uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia wyroku w zakresie postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu wynika, że doradca podatkowy nie przedstawił dokumentacji co do poniesionych kosztów. Taka też okoliczność wynika z akt sprawy. Zarówno przed Sądem pierwszej instancji, jak i na etapie zażalenia koszty przejazdów nie zostały udokumentowane, a jedynie wskazano sposób ich wyliczenia. 3.2. Nie można też zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 250 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem wyznaczony doradca podatkowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia kwota wynagrodzenia doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w pierwszej instancji w "pozostałych sprawach" - 240 zł. Chodzi o inne sprawy niż ujęte w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Z taką zaś sprawą mamy tu do czynienia i taka właśnie kwota została przyznana przez WSA. Rozstrzygnięcie WSA w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu uznać należy za prawidłowe. Nie można zaś zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika, aby odmowa uwzględnienia przez ten Sąd żądania zwiększenia przyznanego wynagrodzenia o koszty wskazywane przez doradcę podatkowego była niesłuszna. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % kwot wynagrodzenia, o których mowa w § 3, oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki doradcy podatkowego. Pełnomocnik nie wskazał zaś na niezbędne, a jednocześnie udokumentowane wydatki, które miałyby zwiększyć jego wynagrodzenie. W sprawie tej nie zachodziły jakiekolwiek okoliczności pozwalające na zwiększenie wynagrodzenia przyznanego pełnomocnikowi. Wskazane przez niego czynności zaliczyć należy do całokształtu jego działań, które doprowadziły do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej w pierwszej instancji. Te zaś pokrywa wynagrodzenie przyznane przez WSA. Pełnomocnik nie wykazał, aby dodatkowo nastąpiły nadzwyczajne okoliczności, które z uwagi na zwiększony nakład pracy pełnomocnika pozwoliłyby na przyznanie mu wyższego wynagrodzenia. Za okoliczność taką nie można zaś uznać stawiennictwa na rozprawie w sytuacji, gdy było ono nieobowiązkowe, a zatem nie generowało wydatku o charakterze "niezbędnym". Obecność na rozprawie ponadto nie stanowi o wypełnieniu obowiązków pełnomocnika w zakresie szerszym niż granice należytej staranności. Zgodnie z art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez doradcę podatkowego, zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego pełnomocnika profesjonalnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (nie zaś pełnomocnika). Podobnie do samej strony, a nie jej pełnomocnika profesjonalnego, odnosi się art. 205 § 3 p.p.s.a. wskazujący, że przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 623 oraz z 2017 r. poz. 85). W przypadku doradcy podatkowego mają to być zatem wydatki niezbędne i udokumentowane, które to przesłanki - jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji – nie miały w tej sprawie miejsca. W orzecznictwie uznaje się zaś w sposób jednoznaczny, że regulacja dotycząca wydatków ma charakter wyczerpujący, a zatem przedstawiony katalog kosztów niezbędnych nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i typowe dla procesu sądowego. 4. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia doradcy podatkowego, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.