III SA/Gd 37/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą [...] na akt administracyjny Dyrektora Archiwum Państwowego [...] z dnia 28 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia jednostki organizacyjnej zobowiązanej do utworzenia i prowadzenia archiwum zakładowego 1. oddala skargę; 2. oddala wniosek organu administracji o zasądzenie kosztów postępowania. Dyrektor Archiwum [...] aktem administracyjnym z dnia 28 września 2016 r., nr [...] na podstawie art. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach ( Dz. U. z 2016r. poz. 1506 ) ustalił P. Sp. z o.o. jako jednostkę organizacyjną, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do [...] zasobu archiwalnego, obowiązaną do utworzenia i prowadzenia archiwum zakładowego, zgodnie z art. 33 ust. 1, art. 34 i 35 ustawy archiwalnej. Dyrektor wskazał, iż P. Spółka z o.o. została zawiązana 30 kwietnia 1993 r.. Do 2003 r. działała pod firmą P.- T. spółka z o.o., a wcześniej jako P.R. spółka z o.o. Władzami Spółki są: Zgromadzenie Wspólników, Rada Nadzorcza oraz Zarząd. W 2004 r. spółka jako pierwsza w Polsce uzyskała wymagany przepisami Prawa Lotniczego certyfikat upoważniający do zarządzania lotniskiem użytku publicznego. Od maja 2004 r. P. nosi imię [...]. Zawiązanie spółki uczyniło z P. firmę zorientowaną kapitałowo i nastawioną prorynkowo, która aktywnie zarządzą infrastrukturą lotniska stymulując jednocześnie rozwój otaczających ją terenów. Organ wyjaśnił, że struktura własnościowa Spółki przedstawia się następująco: Gmina Miasta; Województwo; Przedsiębiorstwo [...] "P."; Gmina Miasta G. oraz Gmina Miasta S.. W opinii Archiwum [...] w G., które 19 maja 2016r. przeprowadziło ekspertyzę archiwalną w siedzibie Spółki, Spółka wytwarza dokumentację stanowiącą materiały archiwalne w rozumieniu zapisów art. 1 ustawy archiwalnej, mające znaczenie jako źródło informacji o wartości historycznej i wchodzące do [...] zasobu archiwalnego. Pismem z dnia 17 października 2016 r. P. Sp. z o.o. wezwał Dyrektora Archiwum [...] do usunięcia naruszenia prawa w powyższym akcie administracyjnym, polegającego na błędnym ustaleniu P. jako jednostki organizacyjnej, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do [...] zasobu archiwalnego, obowiązanej do utworzenia i prowadzenia archiwum zakładowego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Dyrektor Archiwum [...] wskazał, że nie zmieniły się kryteria własności materiałów archiwalnych wytworzonych i gromadzonych przez Spółkę, a tym samym nie utraciła ona statusu wytwórcy materiałów archiwalnych wchodzących do [...] zasobu archiwalnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższy akt administracyjny wniósł P. Sp. z o.o. w G. domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu aktowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że P. Sp. z o.o. jest podmiotem obowiązanym do utworzenia i prowadzenia archiwum zakładowego, podczas gdy spółka ta nie należy do żadnej z kategorii podmiotów wymienionych we wskazanym przepisie. W uzasadnieniu wskazano, że wspólnikami P. Sp. z o.o. są: Województwo P. dysponujące 4.116 udziałów o łącznej wartości nominalnej 41.160.000,00 zł, Przedsiębiorstwo [...] "P." w którego dyspozycji znajduje się 3.645 udziałów o łącznej wartości nominalnej 36.450.000,00 zł oraz Gmina Miasta, do której należy 4.213 udziałów o łącznej wartości nominalnej 42.130.000,00 zł. Termin "państwowa jednostka organizacyjna" nie posiada definicji legalnej. Ustawodawca zdefiniował jednak w art. 1a ustawy o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących skarbowi państwa pojęcie "państwowa osoba prawna". Przepis ten wskazuje, że pod pojęciem tym należy rozumieć inną niż Skarb Państwa jednostkę organizacyjną, posiadającą osobowość prawną, której mienie jest w całości mieniem państwowym. Pojęcie "jednostka organizacyjna" mieści w sobie pojęcie "osoba prawna", które jest kategorią węższą - każda osoba prawna jest bowiem jednostką organizacyjną, choć nie każda jednostka organizacyjna jest osobą prawną. Dlatego dokonując oceny czy P. jest "państwową jednostką organizacyjną" można skorzystać ze wskazówek zawartych w ustawowej definicji "[...]j osoby prawnej", w szczególności, że P. jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną. Prowadzą one do wniosku, że skoro mienie P. nie jest w całości mieniem państwowym, to P. nie stanowi "[...]j jednostki organizacyjnej" - 69,56 % udziałów w kapitale zakładowym spółki należy bowiem do jednostek samorządu terytorialnego. P. nie należy do "jednostek samorządu terytorialnego", którymi są gminy, powiaty oraz województwa. Spółka nie stanowi też (niezdefiniowanej w przepisach) "innej samorządowej jednostki organizacyjnej". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 1506), zwana dalej ustawą archiwalną, stanowi w art. 33 ust. 1, że archiwa zakładowe tworzy się w państwowych jednostkach organizacyjnych oraz w jednostkach samorządu terytorialnego i innych samorządowych jednostkach organizacyjnych, w których powstają materiały archiwalne. Zgodnie z art. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy archiwalnej jednostki, w których tworzy się archiwa zakładowe, ustala w odniesieniu do innych jednostek niż obejmujące swą działalnością obszar całego Państwa - dyrektor właściwego archiwum [...]. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2006r. sygn. akt IV SA/Wr [...], w którym wskazano, że ustawa archiwalna, posługując się w art. 33 ust. 1 pojęciem jednostki organizacyjnej ([...]j lub samorządowej), nie zawęża go jedynie do jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, lecz rozciąga go także do spółek prawa handlowego utworzonych przez Skarb Państwa lub przez jednostki samorządu terytorialnego (jednoosobowych), przedsiębiorstw państwowych, czy spółek prawa handlowego. Oznacza to, iż w przypadku powstawania materiałów archiwalnych wchodzących do [...] zasobu archiwalnego, także jednoosobowe spółki Skarbu Państwa maja obowiązek tworzenia i prowadzenia archiwum zakładowego. Fakt powstawania w skarżącej spółce materiałów archiwalnych wchodzących do [...] zasobu archiwalnego stwierdzony przez organ nie był w skardze kwestionowany. Bezsporna jest także struktura własnościowa skarżącej spółki, której wspólnikami są wyłącznie jednostki samorządowe oraz przedsiębiorstwo [...], które zgodnie z przedstawionym powyżej poglądem jest państwową jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 33 ust. 1 ustawy archiwalnej. Skoro każdy z podmiotów wymienionych w powołanym przepisie z osobna ma obowiązek tworzenia i prowadzenia archiwum zakładowego, o ile tworzy materiały archiwalne, to nieracjonalne i pozostające w sprzeczności z zasadą szczególnej ochrony zasobów archiwalnych byłoby uznanie, że wspólne przedsięwzięcie tych podmiotów realizowane w formie spółki prawa handlowego miałoby być zwolnione z obowiązku wynikającego z art. 33 ust. 1 ustawy archiwalnej (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 lutego 2014r. sygn. akt III SA/Łd 1136/13). Powyższe rozważania wskazują na to, że Dyrektor Archiwum [...] w G. uczynił prawidłowy użytek z przepisów art. 33 ust. 1 i 3 ustawy archiwalnej, ustalając skarżącą spółkę jako jednostkę organizacyjną obowiązaną do utworzenia i prowadzenia archiwum zakładowego. W tym stanie sprawy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Powołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).