II FSK 1490/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 891/16 w sprawie ze skargi M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. (obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B.) z dnia 13 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 891/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 13 lipca 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco: Pismem z 22 lutego 2016 r. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...]. Następnie w dniu 14 marca 2016 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło kolejne pismo, datowane na dzień 9 marca 2016 r., w którym również pełnomocnik Skarżącego wniosła "o całkowite umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanego". Postanowieniem z 17 maja 2016 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych ww. numerach. Wskazując na sytuację majątkową Skarżącego i jej małżonki, uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie. Postanowieniem z 13 lipca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Skarżący zarzucił naruszenie art. 27 u.p.e.a., art. 831 § 1, art. 880-888 i art. 896-908 k.p.c. art. 33 i art. 47 k.r.i.o. oraz art. 120-129 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 613 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa). W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zaznaczył, że złożony przez Skarżącego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego opierał się na twierdzeniu, iż egzekwowany obowiązek się przedawnił (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) oraz, że zachodzi niedopuszczalność zastosowanego środka (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Sąd administracyjny pierwszej instancji podzielił stanowisko organów egzekucyjnych, że w sprawie nie doszło do przedawnienia dochodzonych należności, bowiem bieg terminu przedawnienia zobowiązań został przerwany przez skutecznie zastosowane środki egzekucyjne. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący prowadzenia egzekucji z emerytury małżonki Skarżącego. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2) P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B., mimo że organ ten, (a wcześniej Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B.) w swoim rozstrzygnięciu nie odniósł się w sposób właściwy do wszystkich żądań i okoliczności powoływanych przez Skarżącego, jako że rozpatrywał sprawę wyłącznie w oparciu o przepisy art. 59 § 1 u.p.e.a., podczas gdy powinien również zbadać, czy w sprawie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a., w szczególności z uwagi na fakt, że Skarżący w pismach kierowanych do Organu egzekucyjnego (pismo z 22 lutego 2016 r. i pismo z 9 marca 2016 r.) powoływał się na brak jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji, a w odwołaniu skierowanym do Organu odwoławczego wskazywał wprost na art. 59 § 2 u.p.e.a., przy czym opisane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ rozpatrzenie wniosku Skarżącego w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. mogło doprowadzić do uwzględnienia wniosku Skarżącego i umorzenia postępowania egzekucyjnego, 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B., mimo naruszenia przez organ wskazanych przepisów k.p.a. oraz przekroczenie granic uznania administracyjnego, jako że nie wyjaśnił on dokładnie stanu faktycznego sprawy, zaniechał odniesienia się do dowodów i wyjaśnień przedstawionych przez Skarżącego, wyciągnął wnioski nieuwzgłędniające tych dowodów i wyjaśnień, jak również nie odniósł się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia do wszystkich dowodów i wyjaśnień przedstawionych przez Skarżącego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na jego rzecz od Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest bowiem granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 P.p.s.a.). Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza, że sąd ten - co do zasady - nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia. We wniesionym środku zaskarżenie zarzucono sądowi administracyjnemu pierwszej instancji zaniechanie kontroli legalności w sprawie pod kątem naruszenia przez organy egzekucyjne art. 59 § 2 u.p.e.a. Powołany przepis stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wbrew argumentom Skarżącego organy egzekucyjne nie miały obowiązku badać - w ramach postępowania incydentalnego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (które stanowi przedmiot kontroli sądowo administracyjnej w niniejszej sprawie) - czy ziściła się przesłanka fakultatywnego umorzenia tego postępowania, określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. Zaznaczyć bowiem należy, że postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczęte zostało na wniosek zobowiązanego, który powoływał się w składanych do organu pismach wyłącznie na okoliczności odpowiadające hipotezom norm prawnych ujętych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Twierdzenie pełnomocnika, iż Skarżący wskazywał również na art. 59 § 2 u.p.e.a. jako na możliwą podstawę umorzenia prowadzonej względem niego egzekucji, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Również w skardze Strona nie powołała się na ten przepis. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że złożony przez Skarżącego wniosek zakreślał ramy postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z tego względu organy – prowadząc to konkretne postępowanie wpadkowe - miały obowiązek rozważyć zasadność umorzenia postępowania, w oparciu o zarzuty i argumenty przedstawione przez wnioskodawcę. Okoliczność określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. nie została przez Skarżącego podniesiona na etapie postępowania egzekucyjnego, stąd nie może być również przedmiotem skutecznego zarzutu w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Na marginesie jedynie NSA zwraca uwagę, że w uzasadnieniu postanowienia z 17 maja 2016 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku wyraźnie stwierdził, co następuje: "Analizując akta sprawy, tut. organ egzekucyjny, oprócz zajętego świadczenia emerytalno-rentowego Pani Jabłeckiej, stwierdził istnienie majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie egzekucji". Powyższe stwierdzenie daje podstawę do przyjęcia wniosku, że organ – jakkolwiek nie dał temu jasnego wyrazu - uwzględnił również w wydanym postanowieniu treść art. 59 § 2 u.p.e.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się trafny, oddalił tę skargę na podstawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) tej ustawy.