IV SA/Wa 300/17

WyrokWSA w Warszawie2017-04-06

Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Łukasz Krzycki, Anita Wielopolska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona przed 27 maja 1990 r. na podstawie ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na której cel wywłaszczenia został zrealizowany przed 22 września 2004 r., podlega zwrotowi, jeśli skarżący podnosi, że nie wszystkie elementy planu inwestycyjnego zostały wykonane?
Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona przed 27 maja 1990 r. nie podlega zwrotowi, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, nawet jeśli skarżący podnosi, że nie wszystkie elementy planu inwestycyjnego zostały wykonane. Późniejsze wykorzystanie nieruchomości lub drobne modyfikacje w trakcie inwestycji nie wpływają na ocenę zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, jeśli zasadnicza część planu została zrealizowana.
Stan faktyczny
Skarżąca A. D., następczyni prawna byłego właściciela, wniosła o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1972 r. na cele budowy zaplecza techniczno-magazynowego dla Spółdzielni Pracy. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Skarżąca zarzuciła, że nie zrealizowano wszystkich elementów planu, w tym terenów zielonych, rekreacyjnych oraz podziemnego zbiornika paliwa, co powinno skutkować zwrotem części nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu odwołania A. D., reprezentowanej przez radcę prawnego P. T., od decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. orzekającej o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. [...] przy ul. [...] stanowiącej część działki nr [...] z obrębu [...] uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w W. - utrzymał w mocy ww decyzję Starosty [...] w mocy. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] - Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 1972 r. znak [...], wydanej w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wywłaszczono na rzecz Państwa nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w W. przy ul. [...]. Wywłaszczona nieruchomość posiadała założony zbiór dokumentów Nr [...], w którym wykazana była jako działka nr [...] ozn. Hip. [...] i stanowiła własność Z. Z. Jednocześnie na rzecz byłego właściciela zostało określone odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia. Nieruchomość objęta decyzją, zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r., przeznaczona została w części o pow. [...] m2 pod budowę zaplecza techniczno-magazynowego dla Spółdzielni Pracy [...]. Na wniosek ówczesnego właściciela wywłaszczeniem objęto całą nieruchomość, tj. obszar [...] m2, który został przeznaczony pod ulicę. Do celów wywłaszczenia [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne w 1971 roku wykonało rejestr pomiarowy oraz mapę sytuacyjną powyższego terenu położonego przy ul. [...], stanowiącą załącznik do rejestru pomiarowego. Na mocy decyzji w sprawie przekazania terenu w użytkowanie z dnia [...] października 1972r, znak sprawy [...] Spółdzielnia Pracy [...] nabyła użytkowanie terenu zabudowanego położonego przy ul. [...] o pow. [...] m2. Następcą prawnym Spółdzielni Pracy [...] jest Spółdzielnia Pracy [...], której ograniczone prawo rzeczowe użytkowania nieruchomości zostało ujawnione w dziale III prowadzonej dla wskazanej nieruchomości księgi wieczystej nr [...]. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, - Oddział Gospodarki Terenami przekazał inwestorowi - Spółdzielni Pracy [...], protokołem zdawczo-odbiorczym - przekazania i przyjęcia terenu spisanym w dniu [...] września 1972r., teren w celu realizacji inwestycji określonej w decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...]. Z treści powyższego protokołu oraz protokołu inwentaryzacyjnego spisanego w dniu [...] września 1972r wynika, że przekazana nieruchomość stanowiła teren niezabudowany. Decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...]z dnia [...] sierpnia 1971r. ustalała lokalizację szczegółową budowy zaplecza techniczno-magazynowego Spółdzielni Pracy [...] na terenie położonym w W. [...] przy ul. [...] oznaczonej literami ABCD na mapie L-419/71, stanowiącej integralną część decyzji. Teren oznaczony na mapie L-419/71 literami ABCD zawarty jest w obszarze działki nr [...] z obrębu [...] W. Zgodnie z ustaleniami planu realizacyjnego zadanie inwestycyjne obejmowało budowę obiektów kubaturowych wraz z uzbrojeniem i urządzeniem otaczającego terenu, tj: halę produkcyjną, budynek administracyjno-socjalny oraz budynki pomocnicze: magazyn materiałów łatwopalnych, wiatę surowcową, zasieki na odpady usytuowane na zapleczu hali produkcyjnej wzdłuż tylnej (wschodniej) granicy działki. Projekt budowy obejmował jednocześnie wybudowanie wejść i wjazdów na teren, dróg i placów, chodników, ścieżek, tereny rekreacyjne, zieleń oraz infrastrukturę. Decyzją z dnia [...] marca 1973r, znak sprawy [...] Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] udzieliło Spółdzielni Pracy [...] pozwolenia na wykonanie na ww nieruchomości robót budowlanych związanych z budową powyższego zaplecza techniczno-magazynowego: budynku produkcyjnego z częścią socjalną, magazynu materiałów łatwopalnych, wiaty na surowce, zbiornika oleju, ogrodzenia terenu. Zarząd Spółdzielni Pracy [...] po zgłoszeniu gotowości budowanej ww inwestycji przez wykonawcę robót budowlanych powołał komisję odbioru na dzień [...] lipca 1976 roku (pismo Spółdzielni Pracy [...] z dnia [...] lipca 1976r.). Na przedmiotowym gruncie znajduje się budynek produkcyjny, budynek administracyjno-socjalny, magazyn materiałów łatwopalnych, ogrodzenie terenu, urządzone wjazdy i drogi z kostki brukowej oraz przyłącze wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, energetyczne i telefoniczne. Powyższy stan zagospodarowania nieruchomości w 1976 roku przedstawiony został na fotogrametrycznym zdjęciu lotniczym, na którym widoczny jest budynek produkcyjny oraz budynek administracyjno-socjalny, magazyn materiałów, obiekt stanowiący wiatę surowcową, zagospodarowany obszar na odpady poprodukcyjne, parking dla samochodów oraz infrastruktura towarzysząca. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżąca A. D., następca prawny byłego właściciela Z. Z., reprezentowana przez pełnomocnika, wystąpiła o zwrot wywłaszczonej decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r. nr [...] nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] ozn. hip. [...] o powierzchni [...] m2 położonej w W. przy ul. [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Dzielnicę Gminę [...] z mocy prawa w dniu [...] maja 1990 r. nieodpłatnie własność nieruchomości zabudowanej położonej w W. przy ul. [...], zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1996 r. w zakresie jej powierzchni (właściwej tj. [...] m2 zamiast [...] m2). Z przeprowadzonej przez organ analizy dokumentacji dotyczącej obiektów budowlanych znajdujących się na przedmiotowym gruncie wynika, że w obszarze objętym przedmiotem zwrotu znajduje się budynek produkcyjny, budynek administracyjno-socjalny, magazyn materiałów łatwopalnych, budynek zbudowany z konstrukcji stalowej i płyt wynajmowany przez firmę [...], budynki magazynowe zbudowane z konstrukcji metalowej i płyt użytkowane przez spółdzielnię , budynek wartowni (dozorcówka), ogrodzenie terenu, urządzone wjazdy i drogi z kostki brukowej oraz przyłącze wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, energetyczne i telefoniczne. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 roku Spółdzielnia Pracy [...] poinformowała, że wartownia (dozorcówka) oznaczona na mapie ewidencji gruntów i budynków symbolem 10i1 oraz budynki magazynowe oznaczone symbolem 7i1 znajdujące się na obszarze będącym przedmiotem niniejszego postępowania zostały wybudowane do lipca 1976 roku w ramach decyzji o pozwoleniu na budowę [...] z dnia [...] marca 1973 r. dot. zaplecza techniczno-magazynowego Spółdzielni, natomiast obiekt blaszany nietrwale powiązany z gruntem użytkowany przez firmę [...] został postawiony w 1993 roku. Zgodnie z treścią wypisu z kartoteki budynków na działce ew. [...] z obrębu [...] W. znajduje się 10 budynków: dwa budynki biurowe (o pow. zabudowy [...] m2 - lb2, [...] m2-5b3), trzy budynki przemysłowe (o pow. zabudowy [...] m2-2pl, [...]m2-3p1, [...] m2-6p1) oraz pięć budynków niemieszkalnych (o pow. zabudowy [...] m2 - 4i1, [...] m2- 7i1, [...] m2-8i1 , [...]m2 -9i1, [...] m2-10i1). Opis budynków 1b2, 2pl, 3pl, 4i1, 5b3, 6p1, 7i1, 8i1, 9i1, 10i1 przedstawiony jest na mapie ewidencji gruntów i budynków oraz na mapie zasadniczej. W części północno-zachodniej działki nr [...] obrębu [...] W. znajdują się dwa zbiorniki na gaz LPG i metalowa wiata, które należą do stacji [...]. Teren stacji od ul. [...] jest ogrodzony siatką częściowo na podmurówce, od ul. [...] zaś znajduje się częściowo ogrodzenie z siatki i ogrodzenie betonowe. Natomiast w części północno wschodniej, przy granicy z działkami nr: [...] znajduje się obiekt magazynowo warsztatowy użytkowany przez przedsiębiorstwo [...]. Obiekt ten jest parterowy w części murowany a w części o konstrukcji stalowej obudowanej blachą. Na działce zlokalizowany jest także obiekt biurowo warsztatowy w trakcie modernizacji, część biurowa dwukondygnacyjna, obiekt murowany, część produkcyjno warsztatowa z przeszkleniami. Przy granicy z działką nr [...] posadowiony jest budynek parterowy, murowany magazynu gazów technicznych. W części południowo wschodniej działki znajduje się zadaszona wiata o konstrukcji stalowej. Ponadto na ww działce nr [...] zlokalizowane są dwa budynki o konstrukcji metalowej i z płyt PW8 z elewacją sidingową. W części południowo zachodniej przedmiotowej działki od strony ul. [...] położony jest obiekt biurowy, murowany - 1b2. Obiekty zostały wybudowane przez M. P. na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 1996r o pozwoleniu na budowę pawilonu handlowo-biurowego i wiaty, przyjęte do użytkowania w dniu [...] lutego 1999 r jako warsztat samochodowy z zapleczem socjalnym. Przy wjeździe na działkę (zbudowanym z kostki) od strony budynku administracyjnego znajduje się obiekt wartowni (dozorcówka) konstrukcji metalowej wypełniony szkłem. Przy budynku biurowym znajduje się wjazd asfaltowy oraz przyłącza: wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, energetyczne i telefoniczne. Od ulicy [...] przy wjeździe znajduje się obiekt zbudowany z konstrukcji metalowej oraz płyt nietrwale powiązany z gruntem użytkowany przez firmę [...]. Za tym obiektem położone są budynki magazynowe zbudowane z konstrukcji metalowej i płyt użytkowane przez spółdzielnię. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] Wojewody [...] Starosta [...] został wyznaczony jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku, który decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że na obszarze działki nr [...] objętym wnioskiem o zwrot, w dniu złożenia wniosku, a nie później niż przed [...] września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ wskazał, że aktualne zagospodarowanie terenu objętego zwrotem wskazuje, że cel został osiągnięty. Na przedmiotowym gruncie znajduje się zabudowa jak i ogrodzenie terenu, urządzone wjazdy i drogi z kostki brukowej oraz przyłącze wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, energetyczne i telefoniczne, natomiast zrealizowanie celu wywłaszczenia dokumentuje również stan zagospodarowania nieruchomości w 1976 roku przedstawiony na fotogrametrycznym zdjęciu lotniczym. W ocenie Starosty, nieruchomość w żądanej części nie stała się zbędna na cel określony przy jej wywłaszczeniu i nie podlega zwrotowi. W odwołaniu od powyższej decyzji A. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej jej w całości i o orzeczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Wojewoda [...] w zaskarżonej do Sądu decyzji stwierdził, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do jego uwzględniania, nadto wskazał, że dokonana przez organ pierwszej instancji ocena zarówno stanu prawnego jak i faktycznego nie budzi zastrzeżeń. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. D., reprezentowana przez pełnomocnika r.pr. P. T., zarzucając naruszenie przepisu: - art. 7, art. 77 i art. 88 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego sprawy skutkującej uznaniem, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na całości nieruchomości stanowiącej przedmiot wywłaszczenia, podczas gdy ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji lokalizacyjnej i załączonych do niej map wynika, że przynajmniej w części stanowiącej południowo-wschodnią część nieruchomości wywłaszczonej cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i przewidziana w tym miejscu infrastruktura taka jak zieleń i tereny rekreacyjne nie została zrealizowana, - art. 7, art. 77 i art. 88 u Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego sprawy skutkującej uznaniem, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na całości nieruchomości stanowiącej przedmiot wywłaszczenia, podczas gdy brak jest w aktach sprawy dowodu na wykonanie podziemnego zbiornika paliw płynnych, zgodnie z treścią decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...]. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniósł o: - uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...].12.2016r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., - zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi m.in. podniósł, że skarżąca nie kwestionuje, że cel wywłaszczenia tj. budowa zaplecza dla spółdzielni została w znacznej części zrealizowana. Zarzut niniejszej skargi sprowadza się do tego, że organy obu instancji orzekające w sprawie w sposób nieprawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, uznając niezasadnie, że cel wywłaszczenia określony w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 1972r. został zrealizowany w całości. W ocenie skarżącej nie zrealizowano dwóch elementów celu wywłaszczenia, co pozwala dokonać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części. Wskazał, że w decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] oraz stanowiącym załącznik do niej szkicu [...] w południowo-wschodnim fragmencie wywłaszczonej nieruchomości przewidziano ścieżkę o biegu kolistym, tereny rekreacyjne oraz zieleń. Fragment ten również jest pełnoprawnym elementem "zaplecza techniczno-magazynowego" spółdzielni i stanowił cel przeprowadzonego wywłaszczenia a jako że cały kompleks miał przeznaczenie przemysłowe, fragment ten miał zapewne pełnić funkcję pro-socjalną dla pracowników. Aktualny stan nieruchomości natomiast wskazuje, że cel w tym zakresie nie został zrealizowany. Przedmiotowych obiektów nie było tam już w roku 1990, zamiast tego był tam wybrukowany parking, który znajduje się tam do dnia dzisiejszego. Drugim zaś nie zrealizowanym elementem jest podziemny zbiornik na paliwo (olej opałowy), opisany w planie realizacyjnym. Z żadnego dokumentu w aktach sprawy nie wynika aby ten obiekt został zrealizowany, pomimo, iż z treści pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 1973 roku miał być przedmiotem budowy. W ocenie skarżącej to w południowo-wschodniej części wywłaszczonej nieruchomości ze względów bezpieczeństwa ww zbiornik winien był zostać wybudowany i tak ulokowane tereny zielone. Natomiast w tym miejscu znajduje się do dziś parking samochodowy, co nakazuje przypuszczać, iż zbiornik ten nie został w ogóle wybudowany. Z powyższego wywiódł, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany gdyż przewidziany w tym miejscu zbiornik na paliwo i infrastruktura taka jak zieleń i tereny rekreacyjne nie zostały zrealizowane. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ decyzje obu organów nie naruszają przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Sąd wydając orzeczenie uznał, iż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym skarga podlegała oddaleniu. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy tak jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Nadto zaniechanie przez organ administracyjny podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Stosownie do przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., podstawą niewadliwej decyzji w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ administracyjny pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego sprawy, który powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowo zredagowane, pod względem merytorycznym i prawnym, uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, mając na uwadze całokształt prowadzonego przez organy obu instancji postępowania administracyjnego, należało uznać, iż nie uchybiły one powołanym wyżej przepisom. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy zauważyć, że jej przedmiotem jest żądanie zwrotu nieruchomości położonej w W., w dzielnicy [...], przy ul. [...] w zakresie dotyczącym nieruchomości oznaczonej jako część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], której stan prawny został uregulowany w księdze wieczystej nr [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.). Materialno-prawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014r. poz. 518), zwanej dalej "ugn". Zgodnie z art. 136 ust.3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 ugn). Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014r. (sygn. akt P 38/11), art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. - w zakresie w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990r; na której w dniu złożenia wniosku o zwrot a nie później niż przed 22 września 2004r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z dnia 24 marca 2014r., poz. 376). Tym samym termin 10 lat nie ma zastosowania do stanów faktycznych, kiedy cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r. Trybunał Konstytucyjny w powyższym wyroku dokonał wykładni przepisu art. 137 ust. 1 ugn na tle spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed dniem 27 maja 1990 r. i wskazał, że w pierwszej kolejności organ administracji orzekający w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi ocenić, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości. Analizując powołane wyżej przepisy stwierdzić trzeba, że podstawą oceny zbędności i co za tym idzie żądania zwrotu nieruchomości jest wyłącznie fakt zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany to nie istnieje możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i to nawet niezależnie od terminów wskazanych w art. 137 u.g.n., z uwagi na zasadę stabilności porządku prawnego, w sytuacji, gdy wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość, objęta decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r., została wywłaszczona w takich okolicznościach - decyzją z dnia [...] sierpnia 1972 roku. Na wniosek właściciela wywłaszczeniem ostatecznie objęto całą nieruchomość, stosownie do przepisu art. 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W ten sposób pod inwestycję z działki nr 49 opisanej w decyzji wywłaszczeniowej, przeznaczono obszar o powierzchni [...] m2 zaś obszar o powierzchni [...] m2 (wywłaszczony na wniosek właściciela) przeznaczono pod ulicę. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że decyzją z dnia [...] marca 1973r, znak sprawy [...] Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] udzieliło Spółdzielni Pracy [...] pozwolenia na wykonanie na nieruchomości przy ul. [...] robót budowlanych związanych z budową zaplecza techniczno-magazynowego. W tym zakresie został sporządzony w 1972r projekt szczegółowego planu realizacyjnego zagospodarowania terenu działki przy ul. [...] w W., który przewidywał budowę hali produkcyjnej z segmentów typu [...], budynek administracyjno-socjalny, magazyn materiałów pędnych i lakierów, wiatę surowcową, zasieki na odpady poprodukcyjne i śmieci, podziemny zbiornik na paliwo płynne, parking dla samochodów ciężarowych, zbiornik oleju napędowego, dół bezodpływowy ścieków oraz przewód wodociągowy, kanalizacyjny, linii kablowej NN, urządzenie dróg i wjazdów, ogrodzenie terenu z siatki krępowanej w ramach z kątowników. Zgodnie z treścią pisma Spółdzielni Pracy [...] z dnia [...] lipca 1976 r Zarząd Spółdzielni Pracy [...], po zgłoszeniu gotowości budowanej inwestycji zaplecza techniczno-magazynowego przez wykonawcę robót budowlanych, powołał komisję odbioru na dzień [...] lipca 1976 roku. Również dokumenty zgromadzone w sprawie wskazują jednoznacznie, że wywłaszczony teren został zabudowany i znajduje się na nim budynek produkcyjny, budynek administracyjno-socjalny, magazyn materiałów łatwopalnych, budynek zbudowany z konstrukcji stalowej i płyt wynajmowany przez firmę [...], budynki magazynowe zbudowane z konstrukcji metalowej i płyt użytkowane przez spółdzielnię , budynek wartowni (dozorcówka), ogrodzenie terenu, urządzone wjazdy i drogi z kostki brukowej oraz przyłącze wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, energetyczne i telefoniczne (m.in. kartoteka budynków na działce ew. [...] z obrębu [...]). W ocenie Sądu zatem organy słusznie uznały, że aktualne zagospodarowanie terenu objętego zwrotem wskazuje, że cel wywłaszczenia został osiągnięty. Zrealizowanie celu wywłaszczenia dokumentuje również stan zagospodarowania nieruchomości mający miejsce w 1976 roku przedstawiony na powołanym wyżej fotogrametrycznym zdjęciu lotniczym, na którym widoczny jest budynek produkcyjny oraz budynek administracyjno-socjalny, magazyn materiałów, obiekt stanowiący wiatę surowcową, zagospodarowany obszar na odpady poprodukcyjne, parking dla samochodów oraz infrastruktura towarzysząca. Fakt, że brak jest informacji o realizacji wskazanego przez skarżącą podziemnego zbiornika na paliwo płynne czy też infrastruktury takiej jak zieleń i tereny rekreacyjne, nie może stanowić dowodu na brak ich wykonania, mając na uwadze znaczny upływ czasu od daty realizacji opisanych inwestycji. Nie można wykluczyć także rozbudowy, przebudowy czy modernizacji powstałych tam obiektów budowlanych już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, w tym wskazanego zbiornika na paliwo i terenu zieleni. Należy wskazać, że nie można mówić o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono, co mogło mieć miejsce w sprawie niniejszej. Skarżąca w skardze podnosi, że w południowo-wschodnim fragmencie wywłaszczonej nieruchomości przewidziano ścieżkę o biegu kolistym, tereny rekreacyjne oraz zieleń wskazując, że fragment ten również jest pełnoprawnym elementem "zaplecza techniczno-magazynowego" spółdzielni i stanowił cel przeprowadzonego wywłaszczenia. Jako że cały kompleks miał przeznaczenie przemysłowe, fragment ten miał zapewne pełnić funkcję pro-socjalną dla pracowników. Natomiast przedmiotowych obiektów nie było tam już w roku 1990, zamiast tego był tam wybrukowany parking, który znajduje się tam do dnia dzisiejszego. Z tego w sposób nieuprawniony wywodzi, iż stan nieruchomości w dniu dzisiejszym wskazuje, że cel w tym zakresie nie został zrealizowany. Należy mieć na uwadze, że ewentualne późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy o zwrot nieruchomości. Nie jest dopuszczalna wykładnia przepisu art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n., która wyprowadza zbędność nieruchomości ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Okoliczności takie nie powodują, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej i automatycznie winna podlegać zwrotowi. Niezależnie od powyższego nawet gdyby przyjąć, iż w istocie założony plan inwestycyjny nie został we wskazanej przez skarżącą części wykonany, to skoro zasadniczą część planu inwestycyjnego na wywłaszczonym gruncie zrealizowano, co zostało również przyznane przez skarżącą w skardze, to nie można w takim wypadku uznać, iż w pozostałym zakresie nieruchomość stała się zbędna. Należy mieć bowiem także na uwadze, że drobne modyfikacje w trakcie procesu inwestycyjnego a polegające na odstąpieniu od wykonania wszystkich pierwotnie wskazanych zadań, nie stanowią o nie wykonaniu założeń celu wywłaszczenia i nie mogą stanowić o zbędności nieruchomości. Konkludując należy stwierdzić, iż analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie pozwala Sądowi zaaprobować stanowisko organów zgodnie z którym, zabudowa przedmiotowej nieruchomości powołanymi wyżej obiektami budowlanymi spełnia wymagania wynikające z celu, na jaki sporna nieruchomość została wywłaszczona. Tym samym niezależnie od tego, czy ten konkretny, niewielki fragment wywłaszczonej nieruchomości przeznaczony był w planie lokalizacji szczegółowej na teren zielony i podziemny zbiornik paliwa (jak wskazała skarżąca) i czy rzeczywiście w tym miejscu ww obiekt i teren zielony zostały wykonane – nie zmienia to faktu, że cel wywłaszczenia jakim była budowa zaplecza techniczno-magazynowego dla Spółdzielni Pracy [...] został zrealizowany. Nie budzi też wątpliwości Sądu okoliczność, że powyższy cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminach o których mowa w art. 137 u.g.n. i został oddany do użytkowania w 1976 roku. A zatem, w ocenie Sądu organ w sposób prawidłowy odtworzył cel wywłaszczenia oraz skonfrontował z nim istniejący stan faktyczny na nieruchomości wnioskowanej o zwrot, czego dokonano na podstawie całokształtu zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia 3 sierpnia 1972 r, decyzji nr [...] o lokalizacji szczegółowej, projekt szczegółowego planu realizacyjnego zagospodarowania terenu działki przy ul. [...] w W. sporządzony w 1972r, pozwolenie z 1973 roku na wykonanie na nieruchomości przy ul. [...] robót budowlanych związanych z budową zaplecza techniczno-magazynowego, odbiór dokonany przez komisję do odbioru inwestycji w ramach zaplecza techniczno- magazynowego przedmiotowej inwestycji w dniu [...] lipca 1976r, zgodnie z towarzyszącą ówcześnie procedurą wywłaszczeniową. W tak ustalonych okolicznościach faktycznych Sąd nie dostrzegł uchybień procesowych, które podważyłyby wnioski organów odnośnie funkcjonalnego powiązania wolnej przestrzeni (parkingu) posadowionego na części nieruchomości objętej przedmiotowym wnioskiem. Dokumenty zgromadzone w sprawie w żaden sposób nie potwierdzają, że organy ówczesnej administracji publicznej w sposób intencjonalny zmierzały do innego zagospodarowania nieruchomości bądź też w ogóle nie dążyły do zrealizowania na niej celów objętych planem. W ocenie Sądu cel został osiągnięty a realizacji tego celu dokonano w terminie. Zatem, jeżeli cel wywłaszczenia został osiągnięty to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości. Sąd nie dopatrzył się zatem naruszeń przepisów postępowania, a zarzuty skargi są w tym zakresie bezzasadne. Zaskarżona decyzja zawiera opis ustalonego w sprawie stanu faktycznego, analizę zebranych dowodów pod kątem przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób pełny i dało podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 § 1, art. 88 3 k.p.a. należy więc uznać za bezzasadne. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło