II OZ 1295/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 30 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 910/17 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi V. L. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Postanowieniem z 17 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 910/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi V. L. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Sąd, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania w/w decyzji, miał na względzie, że stosownie do art. 331 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2014 r., poz. 1650 ze zm.) w przypadku gdy cudzoziemiec złożył skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nadaje się do wykonania i podlega przymusowemu wykonaniu. W przypadku jej wykonania skarżący zostanie wydalony z terytorium RP. Skarżący co prawda nie uzasadnił swojego wniosku – wniósł jedynie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na czas postępowania przed sądem. Nie ma jednak podstaw, zdaniem Sądu, by twierdzić, że przy wydawaniu postanowień w przedmiocie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej sąd administracyjny nie jest związany treścią art. 133 § 1 w związku z art. 166 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej p.p.s.a.). Sąd administracyjny obowiązany jest do respektowania ustawowego nakazu, co w praktyce oznacza, że rozpatrując wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej sąd bada całość materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym np. dokumenty załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że skarżący zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowym występuje osobiście, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Zamieszkuje na terytorium RP ze swoją życiową partnerką. Dlatego wniosek skarżącego - o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na czas postępowania przed sądem daje podstawę do przyjęcia, że skarżący zamierza brać udział w toczącym się postępowaniu. W przypadku zaś wydalenia go z terytorium RP przed rozpoznaniem przez Sąd jego prawo do sądu zostanie ograniczone – poprzez pozbawienie możliwości osobistego stawiennictwa przed Sądem – zwłaszcza, że zaskarżona decyzja orzeka również o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP w okresie 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji, pomimo: 1) braku wykazania przez stronę skarżącą realizacji którejkolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania, 2) wskazanie w postanowieniu okoliczności, na które nie powoływała się strona skarżąca, 3) braku wskazania w uzasadnieniu postanowienia orzeczenia konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadne. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy podkreślić, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. – znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 376/13; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawił żadnej argumentacji na jego poparcie. Podstawą uwzględnienia wniosku skarżącego stał się dla Sądu I instancji wyinterpretowany z treści skargi fakt pozostawania skarżącego w związku z obywatelką [...] zamieszkującą w Polsce – V. T. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zobowiązanie skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen niewątpliwie wpływa na ukształtowane relacje osobiste skarżącego, nie może jednak stanowić bezwzględnej przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie łączy się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i wymusza zmianę planów na życie, ale nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu. Przyjąć należałoby, że uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania takiej decyzji jest możliwe, jeśli strona wykaże, że zmiana w jej życiu osobistym, jaka nastąpi wskutek powrotu do kraju pochodzenia i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Polski oraz innych państw obszaru Schengen, będzie miała charakter znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Słusznie zatem wskazuje się w zażaleniu, że zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd upatruje w okolicznościach niepodniesionych bezpośrednio przez skarżącego, przy czym Sąd nie precyzuje, na którą z ustawowych przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., mają one wpływ uzasadniający zastosowanie tego przepisu. Po wtóre, co również zasadnie zaakcentował organ, Sąd w oderwaniu od okoliczności sprawy z góry przyjął, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia konieczność zachowania standardów rzetelnej procedury i urzeczywistnienia prawa strony do sądu. Przede wszystkim Sąd pominął specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego, które nie wymaga osobistego udziału strony na rozprawie i zasadę orzekania sądu administracyjnego na podstawie akt sprawy (art. 107 i art. 133 § 1 p.p.s.a.), co wyklucza przyjęcie, że do zapewnienia stronie prawa do sądu konieczne jest orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju "automatyzm" stosowania ochrony tymczasowej, do którego prowadzi argumentacja Sądu, oznaczałby, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem możliwości takiej ustawodawca nie przewidział stawiając wymóg, by to strona uprawdopodobniła przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. W sprawie tego rodzaju, co poddana kontroli Sądu pierwszej instancji, istnienia tych przesłanek nie można domniemywać (por. postanowienia NSA: z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 486/11, z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II OZ 701/12, z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 335/13, niepubl.; z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 270/13; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotną okolicznością, która niewątpliwie rzutuje na ocenę zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest przede wszystkim treść obowiązków i zakazów nałożonych na skarżącego tym rozstrzygnięciem. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o zobowiązaniu do powrotu było przedwczesne. W toku ponownego rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji uwzględni charakter postępowania sądowoadministracyjnego i ponownie oceni, czy skarżący wskazał okoliczności uzasadniające stwierdzenie, że wykonanie tej decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.