II GSK 5208/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 3105/15 w sprawie ze skargi J.A. na postanowienie Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania błędu pisarskiego w decyzji stwierdzającej przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnej funkcji kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 3105/15 oddalił skargę J.A. na postanowienie Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania błędu pisarskiego w decyzji stwierdzającej przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnej funkcji kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił na wstępie stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w dniu 15 maja 2015 r. skarżący wniósł o sprostowanie błędu pisarskiego w decyzji z dnia 5 czerwca 1986 r. stwierdzającej przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnej funkcji kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej. Według wnioskodawcy w podstawie prawnej powołanej decyzji błędnie wskazano § 4 ust. 1, zamiast § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 1975 Nr 8, poz. 46 ze zm.). Okręgowa Komisja Kwalifikacyjna W. Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. na podstawie art. 113 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), odmówiła skarżącemu sprostowania błędu pisarskiego w decyzji z dnia 5 czerwca 1986 r. nr [...] stwierdzającej przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnej funkcji kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej. W wyniku zażalenia skarżącego Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. utrzymała w mocy postanowienie organu I instancji. Komisja wyjaśniła, że z treści wniosku skarżącego wynika, że żąda on sprostowania podstawy prawnej decyzji wydanej na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. W podstawie prawnej decyzji powołano § 4 ust. 1 w/w. W ocenie Komisji nie ulegało wątpliwości, że w dacie wydania decyzji stwierdzającej przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnej funkcji kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej skarżący nie posiadał uprawnień projektanta w tej specjalności. Przepis § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia nie powinien mieć zastosowania w sprawie i co za tym idzie nie powinien stanowić podstawy prawnej decyzji z dnia 5 czerwca 1986 r. Zatem organ nadający stronie uprawnienia budowlane popełnił tzw. błąd w subsumcji. Inaczej mówiąc, dokonał wadliwej kwalifikacji prawnej stanu faktycznego ustalonego w sprawie. W ocenie Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej, tego rodzaju wada nie może być konwalidowana w drodze sprostowania oczywistych pomyłek pisarskich, bowiem nie mieści się w zakresie klasyfikacji wadliwości, o których stanowi art. 113 § 1 k.p.a. W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i niepodjęcie wszystkich kroków zmierzających do załatwienia sprawy, - art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. polegające na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego, świadczącego w szczególności o tym, że sprostowanie oczywistej omyłki nie jest możliwe, - art. 113 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nie nastąpiła oczywista omyłka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że tryb sprostowania decyzji przewidziany w art. 113 § 1 k.p.a. może dotyczyć tylko oczywistych omyłek, to jest nieistotnych wadliwości decyzji polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych. Nie będą natomiast podlegały sprostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa a więc co do ustalenia obowiązującego stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Sąd I instancji wskazał, że organ w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo uznał, że żądanie skarżącego dotyczące zmiany podstawy prawnej decyzji nie podlegało sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a., gdyż wiązałoby się to ze zmianą merytoryczną decyzji. Z tego względu skarga podlegała oddaleniu. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 176 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) rażące naruszenie przepisu art. 113 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż błąd popełniony w decyzji z dnia 15 maja 1986 r. stwierdzającej przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnych funkcji kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej, polegający na omyłkowym podaniu przepisu § 4 ust. 1 zamiast § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie nie może zostać sprostowany na podstawie powyższego przepisu; b) rażące naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej i naruszający zasadę praworządności i pewności obrotu prawnego, poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji z błędem skutkującym kwestionowaniem przez osoby trzecie uprawnień skarżącego w zakresie przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnych funkcji kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej, co spowodowało między innymi pozbawienie skarżącego możliwości wykonywania funkcji członka Komisji Kwalifikacyjnej P. Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa oraz pogorszyło sytuację finansową skarżącego poprzez uszczuplenie jego dotychczasowych dochodów oraz naruszyło zasadę praworządności i pewności obrotu prawnego. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ wydając decyzję nr [...] na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie popełnił oczywistą pomyłkę pisarską, gdyż treść decyzji odpowiadała treści przepisu § 5 ust. 1 rozporządzenia, a zatem podanie w podstawie decyzji § 4 ust. 1 tego rozporządzenia było sprzeczne z zamierzeniem organu wydającego tę decyzję, co wynika z jej treści. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które oparte zostały na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa w przedmiocie odmowy sprostowania błędu pisarskiego w decyzji stwierdzającej przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnej funkcji kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej stwierdził, że postanowienie to nie jest niezgodne z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w sytuacji, gdy żądanie skarżącego zawarte we wniosku z dnia 15 maja 2015 r. w istocie dotyczyło zmiany podstawy prawnej decyzji z dnia 5 czerwca 1986 r., to zmiana ta nie mogła zostać dokonana w trybie sprostowania oczywistej omyłki, o którym stanowi art. 113 § 1 k.p.a., gdyż wiązałoby się to ze zmianą merytoryczną decyzji, poprzez zmianę podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Sąd I instancji przyjął więc, że odmowa zaskarżonym postanowieniem (utrzymującym w mocy postanowienie Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej W. Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] lipca 2015 r.) sprostowania decyzji z dnia 5 czerwca 1986 r. stwierdzającej przygotowanie zawodowe skarżącego do pełnienia samodzielnej funkcji kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej poprzez podanie w podstawie prawnej powołanej decyzji przepisu § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w miejsce powołanego § 4 ust. 1 tego rozporządzenia nie jest niezgodna z prawem. Z tego mianowicie powodu, że wnioskowana w trybie sprostowania zmiana w rzeczywistości prowadziłaby do merytorycznej zmiany decyzji z dnia 5 czerwca 1986 r., a nie jest to dopuszczalne w trybie regulowanym przepisem art. 113 § 1 k.p.a. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowane postanowienie nie jest niezgodne z prawem. Zarzuty te nie zostały bowiem oparte na usprawiedliwionych podstawach. Wbrew stanowisku strony skarżącej brak jest podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia art. 113 § 1 k.p.a. w sposób w jaki przedstawiono to w punkcie a) petitum oraz w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podejście Sądu I instancji do kontroli wykładni oraz zastosowania przez organ administracji w rozpatrywanej sprawie przepisu art. 113 § 1 k.p.a. nie jest - wbrew stanowisku strony skarżącej - nieprawidłowe. Podzielając argumentację Sądu I instancji odnośnie do rozumienia pojęcia "oczywistej omyłki", którym ustawodawca operuje na gruncie przywołanego przepisu, nie ma podstaw aby twierdzić, że odmowa sprostowania decyzji z dnia 5 czerwca 1986 r. w zakresie, w jakim we wniosku o jej sprostowanie wnosiła strona dokonana została z naruszeniem 113 § 1 k.p.a. W punkcie wyjścia podkreślenia wymaga, że decyzja stanowiąca przedmiot wniosku o jej sprostowanie, gdy chodzi o powołaną w niej podstawę prawną - a mianowicie przytoczenie przepisu prawa materialnego, na którym organ administracji publicznej oparł swoje rozstrzygnięcie - wprost i wyraźnie wskazywała, iż współstanowi ją § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Okoliczność ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, a mianowicie, że kontrolowane postanowienie o odmowie sprostowania wymienionej decyzji podjęte zostało bez naruszenia art. 113 § 1 k.p.a. Sprostowanie decyzji na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie może bowiem prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia i to nawet wówczas, gdy zaistniałyby rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a jego uzasadnieniem wyrażającym wolę organu. Jak wynika z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sadu Administracyjnego nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a., które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, a przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 maja 1988 r., sygn. akt III SA 1466/87, OSP 1990, z. 11 - 12, poz. 398). Skoro sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji, to za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 782/12; por. również J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014, s. 482 - 483). Z powyższego wynika, że wadliwą decyzję ostateczną można wzruszyć tylko w drodze nadzwyczajnych środków prawnych, a nie w drodze sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. W sytuacji więc gdy we wniosku o sprostowanie ostatecznej decyzji z dnia 15 maja 1986 r., zważywszy na zakres i przedmiot żądanego sprostowania, strona skarżącą wnosiła i zmierzała w istocie rzeczy do doprowadzenia do jej merytorycznej zmiany, to jej żądanie nie mogło być uwzględnione, albowiem w świetle przedstawionych powyżej argumentów sprzeciwiała się temu istota oraz funkcje instytucji rektyfikacji decyzji uregulowanej w art. 113 k.p.a. W rozumieniu tego przepisu, oczywista omyłka pisarska to bowiem widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki to zaś omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono treść, która widocznie jest niezgodna z myślą organu, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa itp. Przedstawione argumenty sprzeciwiają się również temu, aby za usprawiedliwiony uznać można było zarzut z pkt b) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia w toku postępowania przepisów art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie tego postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej i naruszający zasadę praworządności i pewności obrotu prawnego. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.