III SA/Kr 103/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 17 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów skargę oddala. Rektor Uniwersytetu decyzją z dnia 17 listopada 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia [...] 2016 r. nr [...] skreślającą P. C. (dalej w skrócie skarżącego) z listy studentów III roku studiów: stacjonarne pierwszego stopnia, [...] w roku akademickim 2015/2016. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 190 ust. 3 i 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz § 40 ust. 3 Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich przyjętego uchwałą Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu decyzją z dnia 20 października 2016 r. nr [...] skreślił skarżącego z listy studentów III roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia, kierunek – [...] w roku akademickim 2015/2016. Powodem skreślenia było niespełnienie niezbędnych warunków zaliczenia III roku studiów zgodnie z programem studiów uchwalonym przez Radę Wydziału [...] uchwałą z dnia 15 czerwca 2012 r., to jest niezdanie egzaminów oraz nieuzyskanie zaliczeń z następujących przedmiotów: [...] oraz Seminarium dyplomowe, w terminie wynikającym z § 9 ust. 2, 4 lub 4 zd. 2 Regulaminu studiów w zw. z zarządzeniem Rektora Uniwersytetu z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2015/16, to jest do dnia 30 września 2016 r. Skarżący w trakcie studiów powtarzał III rok studiów i nie zachodzą zdaniem Dziekana przesłanki wyrażenia zgody na ponowne powtarzanie roku albo powtarzanie przedmiotu w trakcie tego samego roku studiów określone w § 14 ust. 4 i § 14 ust. 5 Regulaminu studiów (wyjątkowe, szczególne okoliczności). W odwołaniu od ww. decyzji, P. C. podniósł, że decyzja w przedmiocie skreślenia z listy studentów jest decyzją uznaniową, która powinna być prawidłowo uzasadniona. Niezaliczenie danego roku (przedmiotów) nie stanowi obligatoryjnej przyczyny skreślenia z listy studentów. Wskazał, że organ pierwszej instancji nie odniósł się do przedłożonych w toku postepowania zaświadczeń lekarskich stwierdzających choroby przewlekłe, w szczególności depresję oraz nie wziął pod uwagę dotychczasowego dorobku naukowego jak też sytuacji, w której znajduje się w związku z pozostawaniem na utrzymaniu rodziców. Rektor Uniwersytetu w uzasadnieniu decyzji odwoławczej przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazując, że skarżący rozpoczął stacjonarne studia pierwszego stopnia na kierunku [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu w roku akademickim 2013/2014 (przeniesienie z Uniwersytetu [...] II rok studiów). W roku akademickim 2015/2016 powtarzał trzeci rok studiów. Zgodnie z przepisem § 9 Regulaminu studiów student jest zobowiązany do zaliczenia roku studiów najpóźniej do końca roku akademickiego, w którym uzyskał wpis. Termin do zaliczenia studiów upłynął z dniem 30 września 2016 r. (zarządzenie nr 5 Rektora Uniwersytetu z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2015/2016). Student może powtórzyć rok studiów na podstawie § 14 ust. 1 zd. 1 Regulaminu studiów w określonych w tym przepisie sytuacjach jak nieuzyskanie liczby punktów ECTS, jaka jest wymagana do wpisu na kolejny rok studiów, niespełnienie warunków, o których mowa w § 10 ust. 8 lub innych warunków zaliczenia danego roku studiów zgodnie z programem studiów. Natomiast na podstawie § 14 ust. 4 Regulaminu studiów, w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych przypadkach dziekan może jeden raz w ramach toku studiów wyrazić zgodę na ponowne powtarzanie tego samego albo innego roku studiów. Decyzja pierwszej instancji w ocenie Rektora została w należyty sposób uzasadniona, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego, jak i prawnego. Przedstawione przez skarżącego zaświadczenia lekarskie nie wskazują na pogorszenie stanu zdrowia skarżącego uniemożliwiające lub chociażby utrudniające udział w zajęciach i realizowaniu obowiązków akademickich. Nie potwierdzają tez okoliczności, iż jego problemy zdrowotne uległy zaostrzeniu w konkretnych okresach, w tym, w czasie sesji egzaminacyjnej. W niniejszej sprawie nie zachodzą wyjątkowe, szczególne okoliczności uzasadniające wyrażenie zgody na ponowne powtarzanie roku studiów na podstawie § 14 ust. 4 Regulaminu studiów. P. C. w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podniósł następujące zarzuty: - niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego polegające na nieustosunkowaniu się co do okoliczności wskazanych przez stronę w odwołaniu od decyzji. - niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, - nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie pomimo okoliczności, iż skarżący w odwołaniu wskazywał na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, - nienależyte sporządzenie uzasadnienia decyzji, w szczególności nieodniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu i pominięcie kwestii choroby skarżącego, która udokumentował zaświadczeniem lekarskim z urzędowymi pouczeniami o ich zwięzłości wynikającej z tajemnicy lekarskiej, - utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji pomimo okoliczności, że organ powinien wydać decyzję kasacyjną, gdyż decyzja pierwszej instancji nie wyjaśniła kwestii choroby skarżącego i jej wpływu na niezdanie egzaminów przykładowo poprzez niezasięgnięcie opinii Działu ds. Osób Niepełnosprawnych, - oparcie się wyłącznie na Regulaminie studiów, zamiast na przepisie art. 190 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz przerzucenie na skarżącego ciężaru dowodu. W uzasadnieniu skargi P. C. argumentował, że zaskarżona decyzja (wydawana na zasadzie uznania administracyjnego) nie została uzasadniona w sposób wymagany dla tego rodzaju decyzji. Uzasadnienie jest lakoniczne, a istotne dla sprawy okoliczności nie zostały należycie rozważone i ocenione. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a sąd rozstrzyga granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną postawą prawną. W ramach tak określonej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Skarga P. C. w świetle powyższych kryteriów podlega oddaleniu jako bezzasadna.. Przesłanki warunkujące skreślenie studenta z listy studentów określone zostały w art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2012 r. poz. 572, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "ustawą" lub "P.s.w.". Zgodnie z art. 190 ust. 1 ww. ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku niepodjęcia studiów, rezygnacji ze studiów, niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Zgodnie zaś z art. 190 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce, 2) nie uzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, 3) nie wniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Decyzje o skreśleniu z listy studentów są uznawane za indywidualne akty administracyjne i zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy należy stosować do nich, jako do decyzji o charakterze administracyjnym, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przy czym art. 207 ust. 1 ustawy nakazuje stosować powołaną procedurę administracyjną "odpowiednio". Organy wyższej uczelni nie mogą w sposób dowolny stosować ogólnych przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a. oznacza, że rozstrzygnięcia przez organy szkoły wyższej, w indywidualnych sprawach studentów, jak również postępowania w których one zapadają, muszą zachowywać chociażby minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., w spr. SK 19/99, publik. w OTK Nr 7, poz. 258). Podkreślić należy, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w sprawach takich jak kontrolowana, ma zapewnić tylko minimum procedury, niezbędne do załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej i przyjętych w niej zasad komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni. W ramach tej odpowiedniości nie sposób jest oczekiwać, aby niezależnie od kierunku kształcenia szkoła wyższa działała tak jak organ administracji publicznej, gdyż została powołana do zupełnie innych zadań, których zakres wynika z art. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (por. m.in. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2002r., I SA 106/02, LEX nr 137851; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2001r., I SA 2521/00, LEX nr 54756, wyrok NSA z dnia 13 października 2011r., I OSK 1304/11, LEX nr 1069584). To zaś oznacza, że analizując zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w dotyczącym studenta postępowaniu rozstrzyganym decyzją indywidualną Sąd musi uwzględniać specyfikę szkoły wyższej. Organy szkoły wyższej nie muszą realizować wszystkich obowiązków właściwych ogólnemu postępowaniu administracyjnemu Stosownie do wskazanego art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy, dziekan jako kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Użycie w cytowanym przepisie słowa "może" wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia zapadłego na tej podstawie. Zgodnie z § 35 ust. 2 ust. 2 Regulaminu studiów podjętego uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. dziekan może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia roku w terminie, o którym mowa w § 9 ust. 2 tj. najpóźniej do końca roku akademickiego w którym został uzyskany przez studenta wpis. Z kolei zgodnie z §14 ust. 1 zd 1 w/w Regulaminu studiów, w przypadku nie spełnienia określonych warunków zaliczenia danego roku studiów zgodnie z programem studiów, dziekan wyraża na wniosek studenta zgodę na powtarzanie roku studiów. Ponadto na mocy § 14 ust. 4 w/w Regulaminu studiów w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych przypadkach dziekan może jeden raz w ramach toku studiów wyrazić zgodę na ponowne powtarzanie tego samego albo innego roku studiów. W niniejszej sprawie skarżący został skreślony z listy studentów ze względu na niespełnienie warunków niezbędnych do zaliczenia III roku studiów, zgodnie z programem studiów uchwalonym przez Radę Wydziału [...] uchwałą z dnia 15 czerwca 2012 r., tj. nie zdał egzaminów oraz nie uzyskał zaliczeń z przedmiotów z wskazanych w powyższym uzasadnieniu. Niespełnienie tych warunków przez skarżącego nie budzi żadnych wątpliwości. Bezspornym faktem jest również powtarzanie przez skarżącego już raz roku studiów. W tych okolicznościach rozważenia wymagają przesłanki określone w §14 ust. 4 w/w Regulaminu studiów tj. czy zaistniały wyjątkowe, szczególnie uzasadnione okoliczności, ze względu na które dziekan mógłby ponownie wyrazić zgodę na powtarzanie roku przez skarżącego. Skarżący jako takie okoliczności wskazuje zły stan zdrowia wywołany chorobą depresji oraz niedoczynnością tarczycy, ze względu na który to objęty jest specjalistyczną opieką lekarską oraz który to wywołuje u skarżącego złe samopoczucie i wahania nastrojów uniemożliwiające koncentrację i w związku z tym naukę oraz uczestnictwo w sesji egzaminacyjnej. Ponadto skarżący wskazuje na swój dotychczasowy dorobek naukowy oraz zaliczenie większości przedmiotów, argumentując, że nieumożliwienie mu powtarzania roku zaprzepaściłoby dotychczas uzyskane rezultaty. Wskazać jednakże należy na brak informacji w zaświadczeniach lekarskich skarżącego o tym, aby choroby na które jest leczony farmakologicznie, uniemożliwiały mu efektywne uczestnictwo w zajęciach i podchodzenie do egzaminów w sesji egzaminacyjnej. W szczególności wskazać należy, że choroba depresji może różnić się w znacznym stopniu objawami i ich nasileniem, stąd też samo jej stwierdzenie, bez dodatkowego wskazania przez lekarza specjalistę na jej możliwy w danym przypadku znaczący wpływ na utrudnienia w codziennym życiu uniemożliwiające naukę, nie może zostać uznany za wystarczający do zakwalifikowania go jako okoliczności "szczególnej" uzasadniającej wydanie zgody na ponowne powtarzanie roku studiów. Ponadto podkreślić należy, że skarżący podczas roku akademickiego nie informował nikogo o problemach ze swoim zdrowiem, a w szczególności w okresie zbliżającej się sesji egzaminacyjnej nie przedstawił organom uczelni żadnej informacji w tym zakresie. W związku z powyższym brak jest przesłanek, aby mimo potwierdzenia choroby skarżącego, uznać ją za czynnik "wyjątkowy", z uwagi na który zasadne byłoby wyrażenie zgody na powtarzanie roku akademickiego. Stwierdzić ponadto należy, iż organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz prawidłowo go przeanalizował. Nie budzi wątpliwości stan faktyczny sprawy oraz ustosunkowanie się do niego przez organ. Zgodnie z sentencją wyroku NSA z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. I OSK 2006/10, decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego, jak między innymi decyzja wydana na podstawie art. 190 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2015 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. Wskazać należy, że nie wynika ze stanu faktycznego sprawy, aby organ ustosunkował się do niego w sposób niezupełny i aby nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności. W szczególności wskazać należy na przeanalizowanie przez organ historii choroby skarżącego oraz na uwzględnienie przez organ jej wpływu na zdolności naukowe skarżącego, podczas podejmowania rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że organ wydał decyzję w oparciu o dostępne dla niego materiały dowodowe, z których nie wynika, jak to zostało wskazane powyżej, żadna "wyjątkowa" okoliczność mogąca dawać podstawę do wyrażenia przez dziekana zgody na nadzwyczajne powtarzanie roku. Jak sama nazwa wskazuje zgoda na "nadzwyczajne" powtarzanie roku musi być poparta wyraźną podstawą to jest na przykład wskazaniem lekarza specjalisty, że choroba na którą cierpi skarżący uniemożliwia mu naukę i udział w sesji egzaminacyjnej. Lekarz specjalista nie wskazał jednak na takie okoliczności, wobec czego nie można stwierdzić aby organ uchylał się od odniesień do zarzutów postawionych przez stronę, a wręcz przeciwnie organ przeanalizował je, jednak jak wskazano powyżej, ze względu na brak dowodów na ich poparcie, nie mógł uznać ich za zasadne. W końcu podkreślić należy, iż organ jest związany opinią lekarza specjalisty i nie może powoływać się na fakty w takiej opinii niewskazane. Zwięzłość opinii lekarskiej będąca wynikiem tajemnicy lekarskiej nie może powodować obowiązku po stronie organu do domniemania co jeszcze w takiej opinii mogło czy powinno się znaleźć. Stąd też niesłuszne jest stwierdzenie aby organ miał w tej sytuacji obowiązek przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, a swoją negatywną decyzję organ uzasadnił właśnie, zgodnie z sentencją w/w wyroku, brakiem konkretnych okoliczności faktycznych. Ponadto wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie był zobowiązany do zasięgnięcia opinii Działu ds. Osób Niepełnosprawnych. Zasięgnięcie takiej opinii przez organ nie było w żadnym zakresie niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tym bardziej, że skarżący nie przedstawiał w ciągu roku akademickiego żadnych dokumentów, czy też informacji odnośnie jego zgłoszenia do Działu ds. Osób Niepełnosprawnych. Ponadto wobec braku wskazania w opinii lekarza specjalisty szczególnych dolegliwości/zaburzeń wywołanych przechodzoną przez skarżącego chorobą depresji, nie było oczywiste prawdopodobieństwo zgłoszenia się przez skarżącego do Działu ds. Osób Niepełnosprawnych i wobec tego konieczność zasięgnięcia opinii takiego działu. W końcu jako niezasadny należy uznać zarzut opierania się przez organ wyłącznie na Regulaminie studiów zamiast na przepisie art. 190 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Treść uzasadnienia decyzji wskazuje , że zarówno ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i jego subsumcja dokonane są w aspekcie przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jak i Regulaminu studiów, który to jest konkretyzacją i uszczegółowieniem przepisu ustawy. Wobec powyższego, ze względu na niewykazanie przez Skarżącego szczególnej przesłanki mogącej uzasadniać wyrażenie przez Dziekana zgody na nadzwyczajne powtarzanie roku, skarga jest bezzasadna i w konsekwencji podlega oddaleniu przez Sąd na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.